II GZ 668/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 455/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. G. od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. G. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] kwietnia 2017 r. Wystąpił o wstrzymanie jej wykonania z powodu możliwości wyrządzenia znacznej szkody majątkowej i trudnych do odwrócenia skutków. Oświadczył, że nie dysponuje wolnymi środkami pozwalającymi na uiszczenie kary ([...] zł). Wykonanie zaskarżonej decyzji odbije się negatywnie na prowadzonej działalności gospodarczej, spowoduje jej ograniczenie. Skarżący nie będzie w stanie realizować zaplanowanych przedsięwzięć inwestycyjnych, a także obsługiwać bieżących zobowiązań zawieranych z kontrahentami. Wpłynie także negatywnie na wywiązywanie się z ciążących na skarżącym obowiązków publicznoprawnych. Wyjaśnił, że w styczniu odnotował stratę ([...] zł) przy przychodzie za ten miesiąc w kwocie [...] zł. Powołał się między innymi na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II GZ 770/15; z 25 lutego 2015 r., sygn. akt I GSK 80/15. Do skargi dołączył kserokopię obliczenia dochodu za [...] 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem 10 lipca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 455/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wykazał, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jego wniosku. Nie uprawdopodobnił, że zapłata wskazanej kwoty przekracza jego możliwości lub (i) może zachwiać jego płynnością finansową. W szczególności okoliczności takich nie stanowi załączona kopia "obliczenia dochodu za [...] 2017r." W świetle przedstawionych przez skarżącego okoliczności, za pochopne sąd uznał jego obawy związane z konsekwencjami wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazywane w skardze wady prawne zaskarżonej decyzji nie stanowią podstawy do wstrzymania jej wykonania, gdyż na tym etapie postępowania sąd nie został wyposażony w kompetencje dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez niewstrzymanie wykonania decyzji mimo podniesienia w skardze istotnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem, przez co doszło do narażenia skarżącego na wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków finansowych. Wniósł o zmianę postanowienia i wstrzymanie jego wykonania do czasu rozpoznania zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, że dla wstrzymania wykonania decyzji wystarczające jest prawdopodobieństwo powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dodał, że kapitał skarżącego nie pokryje nałożonych kar, tym bardziej, że wygasił on działalność gospodarczą z końcem [...] 2017 r. Ponadto, w chwili składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji trudno było przyjąć, że wykonanie decyzji powoduje się ziszczenie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, lecz mimo wszystko zostało to wykazane w piśmie strony. Ponownie wskazał na powoływane we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji kwoty i stwierdził, że z zestawień tych wynika, że znajduje się w złej sytuacji finansowej i zwiększenie strat wskutek wykonania decyzji spowoduje nieodwracalne konsekwencje. Końcowo zauważył, że nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi uiścić nałożoną karę pieniężną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Wskazanie tych przesłanek powinno być przy tym odpowiednio uprawdopodobnione. W rozpatrywanej sprawie argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie pozwala natomiast na udzielenie ochrony tymczasowej. Jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, skarżący zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż zapłata wskazanej w decyzji kwoty spowoduje wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Załączone do wniosku zestawienie nie obrazuje pełnej sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, w tym jego oszczędności. Co prawda dla uwzględnienia wniosku skarżącego wystarczające jest uprawdopodobnienie wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., lecz skarżący na poparcie swoich twierdzeń wskazał tylko sporządzone przez siebie zestawienie finansowej, bez powołania się na jakiekolwiek dokumenty, w tym zeznanie podatkowe. Nie jest to w całokształcie sprawy wystarczające dla uprawdopodobnienia tez stawianych przez skarżącego. Nawet gdyby zostały one uprawdopodobnione, to i tak za nieuwzględnieniem wniosku skarżącego przemawiają dodatkowe okoliczności. Trzeba zauważyć, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I GZ 105/12). Zauważyć również trzeba, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma na celu ochrony majątku podmiotów o wstrzymanie wnoszących. Ma zaś za zadanie uchronienie strony przed niekorzystnymi skutkami, o których wyraźnie mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której wystąpiłyby u niej negatywne konsekwencje w związku z wykonaniem decyzji, a następnie uchyleniem decyzji przez sąd (tak m.in. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II OZ 423/15). Wobec tego sąd prawidłowo nie uwzględnił zwłaszcza argumentu dotyczącego braku możliwości inwestowania w działalność gospodarczą skarżącego. Dodatkowo wskazać należy stronie skarżącej, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sąd nie bada zasadności samej skargi. Jest to bowiem postępowanie wpadkowe toczące się w ramach postępowania głównego mającego inny cel – kontrolę decyzji administracyjnej. Sąd nie odnosi się więc do prawidłowości wydanej decyzji. Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest tylko kontrola instancyjna postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wobec tego argumentacja opierająca się na tym, że z samej skargi wynikać mają przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto, sam brak środków finansowych w odpowiedniej wysokości, wystarczającej do uiszczenia kary nałożonej zaskarżoną decyzją, nie jest sam w sobie przesłanką udzielenia ochrony tymczasowej. Jak wskazano wyżej, wykonanie decyzji może zostać wstrzymane, jeśli w wyniku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy wykonaniem decyzji a zaistnieniem wskazanych konsekwencji. Sam brak wystarczających środków finansowych może być zaś tylko elementem takiej sytuacji, która w powiązaniu z innymi okolicznościami wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Należy zwrócić uwagę także na to, że postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji ma charakter tymczasowy i upada z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W związku z tym, argument tego rodzaju, że skarżący nie dysponuje środkami mogącymi pokryć należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej nie zasługuje na uwzględnienie. W wypadku uwzględnienia skargi środki te zostaną mu zwrócone, zaś w sytuacji oddalenia skargi i tak będzie on zobowiązany do zapłaty wskazanej przez organ należności. Skarżący nie wskazał zaś, że już sama zapłata kary będzie się wiązała z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, nawet gdy skarga zostanie przez sąd uwzględniona, a uiszczona kwota zwrócona przez organ. Uiszczenie kary pieniężnej samo w sobie nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, których spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., II GZ 80/09). Należy zatem wskazać konkretne okoliczności przemawiające za tym, że mimo możliwości zwrotu uiszczonej kwoty wykonanie decyzji spowoduje spełnienie się przesłanek pozwalających na przychylenie się do wniosku skarżącego. Odnosząc się do argumentu zażalenia, że w chwili składania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji trudno było przyjąć, iż wykonanie decyzji powoduje się ziszczenie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej zauważyć trzeba, że przesłankami określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Określenie "niebezpieczeństwo" nie oznacza pewności, lecz należy wykazać realność wystąpienia konsekwencji, na jakie powołuje się strona we wniosku. Te zaś, w związku z powyższymi wywodami, nie zostały wskazane. Sąd nie może zaś udzielać ochrony tymczasowej w stosunku do sytuacji hipotetycznych. Odnosząc się końcowo do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia sądu na podstawie art. 196 p.p.s.a. wskazać trzeba, że ze względu na rozpoznanie zażalenia nie jest konieczne rozpoznanie tego wniosku, gdyż w tej sytuacji stał się on bezprzedmiotowy (H. Knysiak-Molczyk, Rozpoznanie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2006, nr 2, s. 67 oraz W. Piątek, komentarz do art. 196 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, A. Skoczylas, Warszawa 2016, Legalis). Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.