I GZ 207/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. (...) Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1561/16 w sprawie ze skargi T. (...) Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1561/16 i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania Postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1561/16 wydanym sprawy ze skargi T. (...) Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 11.323 (jedenaście tysięcy trzysta dwadzieścia trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2017 r., Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 11.203 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) W ustawowym terminie do Sądu wpłynęło zażalenie strony skarżącej na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w ww. wyroku. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty 18.403 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) – w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2016 r.) poprzez ustalenie wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości niższej niż obowiązująca stawka minimalna. Zdaniem pełnomocnika skarżącej od dnia 16 września 2016 r. tj. od daty wydania w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I GSK 1648/14, uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2014 r. (sygn. akt III SA/Gl 174/14) i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, trwało postępowanie w którym miały już zastosowanie nowe przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. Oznacza to, że zgodnie z § 2 pkt 7 tego rozporządzenia stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego powinna wynosić 14.400 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I GZ 171/17, uchylił zaskarżone postanowienie zawarte w drugim punkcie wyroku z dnia 3 kwietnia 2017 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ocenie Sądu II instancji uzasadnienie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego, zawarte w wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd ten nie wskazał bowiem powodów zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów w wysokości wskazanej w drugim punkcie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2017 r. uznał, że zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub rady prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt I GSK 1648/14, uchylający pierwotny wyrok tutejszego Sądu z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 174/14 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zakończył fazę drugoinstancyjną postępowania sądowoadministracyjnego i sprawa powróciła tym samym do fazy postępowania pierwszoinstancyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd I instancji uwzględnił przepisy przejściowe zawarte w § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. (§ 23 tego rozporządzenia). Zgodnie z tą normą intertemporalną, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Taką samą normę intertemporalną zawiera rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667), którym uchylono z dniem 27 października 2016 r. cytowane wyżej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r.). Sąd zaznaczył, że postępowanie pierwszoinstancyjne wszczęte zostało w dniu 19 lutego 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym przesyłki zawierającej skargę na ww. decyzję do organu – koperta znajduje się w aktach sądowych sprawy). Uwzględniając przepisy intertemporalne w obu aktach normatywnych, Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza wszczęta została przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. i rozporządzenia nowelizującego to rozporządzenie i nie została zakończona przed wejściem obu tych aktów w życie. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji przyjął, że w sprawie tej stosować należy przepisy obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi stawka obliczona na podstawie § 6 rozporządzenia. Z uwagi na to, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 400.227 zł (w uzasadnieniu orzeczenia Sądu I instancji omyłkowo podano 40.227 zł) zastosowanie będzie miał § 6 pkt 7 rozporządzenia, zgodnie z którym stawki minimalne, przy wartości przedmiotu zaskarżenia (sporu) powyżej 200.000 zł wynoszą 7.200 zł, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu zażaleniowym wynosi 120 zł. Sąd I instancji uznał, że na zwrot kosztów postępowania sądowego w tej sprawie składa się: kwota 4.003 zł (wpis sądowy od skargi) i kwota 7.200 zł (wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącą spółkę). Jednocześnie należało zasądzić stronie kwotę 120 zł tytułem stawki minimalnej należnej radcy prawnemu w postępowaniu zażaleniowym (na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d). Od przedmiotowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona złożyła zażalenie ponownie wyrażając stanowisko, że zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należało oprzeć na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26.10.2016 r.). Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty 18.643 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekał dwukrotnie w niniejszej sprawie, po raz pierwszy wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 174/14, którym oddalił skargę oraz w dniu 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 1561/16, po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach koszty postępowania w wysokości 11.203 zł. Jak wynika z powyższego, Sąd I instancji uwzględnił wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania tylko częściowo. Orzeczenie Sądu I instancji w przedmiocie kosztów nie uwzględnia bowiem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika poniesionych w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie dwukrotnego postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko wyrażane w orzecznictwie jak i doktrynie, zgodnie z którym, jeżeli profesjonalny pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (tak M. Niezgódka-Medek; Komentarz do art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LEX, 2013; B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 446). Pogląd taki już wielokrotnie był wyrażany w judykaturze, składającej się na jednolitą linię orzeczniczą (por. np. postanowienie NSA z dnia: 12 lutego 2009 r., II FZ 38/09, 31 października 2017 r., sygn. akt I FZ 191/17, 6 października 2017 r., sygn. akt II GZ 725/17). W tym zakresie należy zatem uznać za uzasadnione zarzuty zażalenia. Sąd I instancji niezasadnie bowiem nie uwzględnił wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w postępowaniu toczącym się w I instancji a zakończonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Nie budzi również wątpliwości, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznawał sprawę na nowo po uchyleniu uprzednio wydanego wyroku WSA w Warszawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r. Pomiędzy datą wniesienia skargi, a datą wydania wyroku przez NSA, bo w dniu 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). W związku z tym utraciło moc dotychczasowe rozporządzenie dotyczące opłat za czynności radców prawnych - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 z późn. zm.) - § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Jednakże przepis przejściowy zawarty w § 21 tego rozporządzenia stanowi, że "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji". Mając zatem na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie doszło w dniu 16 września 2016 r. do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w danej instancji, tj. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy stwierdzić, że po tym dniu w sprawie winno mieć już zastosowanie rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. i na podstawie przepisów tego rozporządzenia Sąd I instancji powinien policzyć koszty zastępstwa procesowego w ponownie prowadzonym postępowaniu, czego jednak w zaskarżonym postanowieniu co do kosztów nie uczynił. Pogląd taki wyrażono również w postanowieniu NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1256/16. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania Sąd I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania i podejmując decyzję w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zastosuje właściwe przepisy. Dlatego też, na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji