I FZ 191/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 343/17 w sprawie ze skargi M. D., B. D., J. D. "Z." spółki jawnej w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 5 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz M. D., B. D., J. D. "Z." spółki jawnej w S. kwotę 13.082 (słownie: trzynaście tysięcy osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postanowienie sądu I instancji Postanowieniem zawartym w punkcie drugim uwzględniającego skargę strony wyroku z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 343/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz M. D., B. D., J. D. "Z." spółki jawnej w S. kwotę 16.682 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2. Zażalenie W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik organu podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zasądził koszty postępowania w postaci wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez WSA w Lublinie, w sytuacji gdy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy pełnomocnik nie brał udziału w sprawie, nie składał pism procesowych i nie występował na rozprawie, czyli de facto nie reprezentował skarżącej. W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2017 r. pełnomocnik spółki uznał stanowisko organu w tym zakresie za bezzasadne, albowiem literalna wykładnia przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", nie pozwala na przyjęcie, że w omawianej sytuacji ma znaczenie dla zasądzenia kosztów to, czy pełnomocnik był obecny na rozprawie i czy składał dodatkowe pisma, albowiem czynności te nie wyczerpują desygnatów sformułowania "reprezentować". Zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że zaskarżona decyzja nie odpowiadała prawu, a wykazanie tego stanu rzeczy wymagało dwukrotnego przeprowadzenia postępowania przez sąd I instancji. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Dyrektora izby Administracji Skarbowej w L. zasługuje na uwzględnienie, choć nie w takim zakresie, w jakim wnioskuje organ. W sprawie istotne znaczenie mają m.in. przepisy art. 205 § 1, § 2, § 4 i art. 200 P.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że istnieje utrwalona linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której wynika, że "jeżeli niekorzystne dla strony orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie" (vide postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 25/14, Lex nr 1450567, postanowienie z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 753/12; z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 42/09, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Sąd orzekający w rozpatrywanej sprawie w pełni ją podziela. Stan faktyczny analizowanej sprawy wskazuje, że skarga została uwzględniona przez WSA dopiero na skutek ponownego rozpoznania sprawy, a więc w powtórnym postępowaniu na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1695/15 poprzedniego orzeczenia wydanego w sprawie. W postępowaniu strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (pełnomocnictwo obejmujące postępowanie "przed organami podatkowymi oraz sądami administracyjnymi obu instancji" z dnia 1 października 2014 r., - k. 109 akt sądowych). Podczas rozprawy przed WSA w dniu 15 kwietnia 2015 r. spółkę reprezentował substytut pełnomocnika, następnie pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, ustanowił substytuta, który reprezentował go na rozprawie przed NSA. Pełnomocnik ani jego substytut nie stawił się natomiast na rozprawę przed WSA w dniu 19 maja 2017 r. W opinii NSA, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy podniesione przez organ w zażaleniu (brak udziału pełnomocnika w rozprawie w dniu 19 maja 2017 r., brak złożenia nowych pism procesowych) należy stwierdzić, że, choć pełnomocnikowi przysługuje odrębne wynagrodzenie za udział w sprawie (udzielone pełnomocnictwo było wszak sformułowane szeroko, WSA nadal wysyłał odpisy pism procesowych ustanowionemu pełnomocnikowi), to, wziąwszy pod uwagę faktyczny udział pełnomocnika przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez WSA i jego wkład pracy, nieuzasadnione było zasądzenie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika za powtórne występowanie przed sądem I instancji w tej samej wysokości, co przy pierwszym postępowaniu, czyli 7.200 zł. Brak aktywnego działania w sprawie przez pełnomocnika po uchyleniu przez NSA, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., wyroku WSA w Lublinie z dnia 15 kwietnia 2015 r., nie powinien zostać bez wpływu na wysokość zasądzonych kosztów. Rację ma pełnomocnik spółki, który twierdzi, że ani obecność na rozprawie ani składanie pism procesowych nie są obowiązkiem pełnomocnika, niemniej, zdaniem NSA, stanowią one całokształt okoliczności mogących wpływać na ocenę zasadności zasądzenia kosztów w danej wysokości. W ustawie P.p.s.a. przewidziano instytucję tzw. "miarkowania" przy zasądzaniu kosztów postępowania w uzasadnionych przypadkach. Zastosowanie możliwości z art. 206 P.p.s.a. jest uzasadnione na gruncie rozpatrywanej sprawy, dlatego NSA zdecydował o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia za udział w sprawie po jej przekazaniu przez NSA do ponownego rozpoznania, w wysokości 50% wynagrodzenia wynikającego z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.