II SA/Po 337/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-07-27
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Tomasz Świstak, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, jeśli planowana inwestycja polega na budowie nowej linii elektroenergetycznej dwutorowej w miejsce istniejącej linii jednotorowej, a nie na jej przebudowie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma znaczenia, czy planowane prace polegają na budowie nowej infrastruktury, czy na przebudowie istniejącej. Kluczowe jest, aby prace dotyczyły zakładania i przeprowadzania na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Ponadto, sąd stwierdził, że rokowania z właścicielem nieruchomości nie muszą zakończyć się porozumieniem, a jedynie muszą zostać zainicjowane.Stan faktyczny
Właściciel nieruchomości A. K. skarżył decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z jego nieruchomości. Decyzja ta zezwalała spółce [...] na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w związku z przebudową linii elektroenergetycznej 110 kV. Skarżący zarzucał, że planowane prace stanowią budowę nowej linii, a nie jej przebudowę, oraz kwestionował prawidłowość przeprowadzonych rokowań. Organy administracji uznały, że inwestycja jest zgodna z planem miejscowym, stanowi cel publiczny, a rokowania zostały przeprowadzone.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę
Starosta S. decyzją z dnia [...] 2016 r., działając na podstawie art. 6 pkt 2 oraz art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako "[...]"), orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] arkusz mapy [...], obręb [...] P., stanowiącej własność A. K. poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV P. – W. na dwutorową.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że w dniu 21 września 2015 r. do organu wpłynął wniosek spółki [...] o wydanie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części wskazanej nieruchomości poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV Pniewy-Wronki oraz o udostępnienie nieruchomości dla czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń w celu utrzymania prawidłowej eksploatacji linii. Wnioskowano również o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z wniosku spółki [...] ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości będzie polegało na zezwoleniu inwestorowi na wejście na teren nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej na linię dwutorową linii 110 kV relacji P. – W..
Do wniosku dołączono wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz korespondencję prowadzoną z właścicielem nieruchomości, dotyczącą prób uzyskania tytułu prawnego do gruntu. W dalszej kolejności wskazano, że działki będące przedmiotem wniosku objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej P. Nr [...] z dnia 15 lutego 2001 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej w L. , gmina P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2001 roku Nr [...] poz. 368). Na podstawie wyrysu z miejscowego planu stwierdzono, że działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (symbol na planie M), a w części znajdują się w strefie ograniczonego użytkowania związanej z linią wysokiego napięcia (symbol na planie PO). Organ podkreślił, że jak wynika z załączonej do wniosku dokumentacji inwestor prowadził rokowania z właścicielem nieruchomości, jednak zakończyły się one wynikiem negatywnym i nie doszło do udostępnienia nieruchomości. Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konkludując, że planowane przedsięwzięcie niewątpliwie stanowi inwestycję celu publicznego. Zgodnie z obowiązującym planem miejscowym przedmiotowe działka znajduje się w części w strefie ograniczonego użytkowania, związanej z linią energetyczną wysokiego napięcia 110 kV. Na działce zlokalizowana jest linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia 110 kV. Zgodnie z zapisami powyższego planu miejscowego na terenie oznaczonym symbolem PO - strefa ograniczonego użytkowania, związana z linią wysokiego napięcia, wprowadzono zakaz zabudowy obiektami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi w odległości nie mniejszej niż 15 m od skrajnego przewodu linii energetycznej 110 kV. Tym samym spełniony został warunek ograniczenia prawa własności nieruchomości zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ustalane w niniejszej decyzji w pasie o szerokości 13,8 m mieści się w strefie ograniczonego użytkowania związanej z linią wysokiego napięcia, wyznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w odległości 15 m od skrajnego przewodu linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV. Jak podkreślono, zakres i sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości, który zostały określony w sentencji decyzji wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Starosta zauważył, że [...] jako przedsiębiorstwo przesyłowe, jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji w oparciu o art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Równocześnie z wniosku i załączonej do niego korespondencji dotyczącej rokowań w sprawie uzyskania praw do terenu na potrzeby realizacji inwestycji wynika, że inwestor rozpoczął negocjacje w kwietniu 2014 r. Rokowania w sprawie udostępnienia nieruchomości trwały do grudnia 2014 r. i zakończyły się wynikiem negatywnym. Podczas negocjacji poprzedzających wszczęcie niniejszego postępowania strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Tym samym rokowania należało uznać za zakończone wynikiem negatywnym. W toku prowadzonego postępowania organ dokonał analizy przebiegu linii napowietrznej 110 kV przez działki będące przedmiotem wniosku, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto, w dniu 20 października 2015 roku, przeprowadzono oględziny nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. W wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że działka we wnioskowanym pasie ograniczenia jest niezabudowana. Analiza zakresu i sposobu usytuowania urządzeń na przedmiotowej nieruchomości, określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz oględziny nieruchomości pozwalają, zdaniem organu, uznać za udowodnione, że zaproponowany przez wnioskodawcę przebieg linii, jak i szerokość pasa ograniczenia, stanowi minimalne, niezbędne obciążenie przedmiotowej nieruchomości. Starosta wskazał również, że w dniu 30 listopada 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której udział wzięli A. K. – właściciel nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, jego pełnomocnik radca prawny H. S. oraz pełnomocnik spółki [...] – M. R..
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K., wskazując, że sama trasa linii elektromagnetycznej powinna zostać zmieniona.
Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśniono, że w sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania przez Starostę zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość stanowiącą własność odwołującego przewodów i urządzeń składających się na linię WN 110 kV relacji P. – W., a służących do dystrybucji energii elektrycznej. Zaplanowana inwestycja mieści się w hipotezie normy prawnej zakodowanej w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to dlatego iż polega ona na założeniu i przeprowadzeniu urządzeń i przewodów linii WN 110 kV. Istota zaplanowanego przedsięwzięcia polega bowiem na tym, iż nastąpi całkowity demontaż istniejącej linii wysokiego napięcia, a następnie budowa w jej miejsce nowej linii wysokiego napięcia. Przedmiotowa inwestycja polega de facto na budowie nowych urządzeń przesyłowych w miejscu dotychczas istniejących. Istniejąca linia elektroenergetyczna zostanie zdemontowana. a w jej miejsce powstanie nowa linia elektroenergetyczna. Planowane przedsięwzięcie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś wystąpienie z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zostało poprzedzone rokowaniami pomiędzy wnioskodawcą, a właścicielem nieruchomości.
Odniósłszy się do kwestii podnoszonych przez właściciela nieruchomości na rozprawie administracyjnej, dotyczących prawidłowości przeprowadzonych rokowań, organ prowadzący sprawę stwierdził, że w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma kompetencji do oceny, czy obrany sposób przeprowadzenia przebudowy nie powinien być zastąpionym innym, w ocenie skarżącego mniej uciążliwym. Dyspozycja art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje badanie zgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wnioskowany pas ograniczenia o szerokościach 13,8 m, mieści się w ustalonej strefie technologicznej linii wysokiego napięcia 110 kV, a więc jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Organ odwoławczy nie podzielił poglądu odwołującego, że starosta nie wykazał, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że celem publicznym zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. jest m.in. budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Niniejsza inwestycja polega na budowie linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia, co wpisuje się w ustawową definicję celu publicznego.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie nie dotyczy budowy elektrowni wiatrowej, a linii elektroenergetycznej przesyłającej m. in. energię pochodzącą z tychże elektrowni wiatrowych, przez co zarzut, iż art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozwala na zaliczenie prywatnych urządzeń wytwarzających energię do inwestycji celu publicznego, gdyż taki charakter mają jedynie inwestycje polegające na budowie i utrzymaniu urządzeń służących do produkcji energii elektrycznej, nie zaliczając do nich budowy i utrzymania urządzeń do wytwarzania energii, jakimi są elektrownie wiatrowe jest nieadekwatny w kontekście rozpatrywanej sprawy.
Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu, że miejscowym planie zagospodarowania mowa jest o przewodzie linii energetycznej 110 kV a nie dwa razy 110 kV wskazał, iż w tym dokumencie planistycznym w pkt 3 ppkt b ustalono, iż na terenie oznaczonym "PO" będzie obowiązywał zakaz zabudowy obiektami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi w odległości mniejszej niż 15 m od skrajnego przewodu linii energetycznej 110 kV. Sformułowanie to oznacza, że nie można budować ww. obiektów odległości mniejszej niż 15 metrów od każdego ze skrajnych przewodów linii, co potwierdza okoliczność, iż może istnieć więcej niż jeden przewód.
Odnosząc się do kwestii oględzin nieruchomości w uzasadnieniu decyzji wskazano, że ich przeprowadzenie nie jest obligatoryjnym wymogiem w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, co nie zmienia faktu, że o ich przeprowadzeniu powinny zostać poinformowane strony postępowania, co zostało uczynione przy piśmie starosty z 25 września 2015 r. Według protokołu oględziny odbyły się zaś 20 października 2015 r.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygania w przedmiotowym postępowaniu nie nakładają na organy administracji obowiązku sporządzania map, a jedynie wskazują, że organ winien dokładnie przeanalizować obszar, na jakim nastąpi ograniczenie. Tym niemniej mapa wykonana na podkładzie zasadniczej zawierająca warstwę ewidencyjną i sytuacyjną w skali 1:1000 załączona do decyzji organu I instancji i stanowiąca jej integralną część zawiera podpis oraz numer odpowiedniej osoby posiadającej uprawnienia budowlane.
Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, iż przebieg inwestycji jest najmniej uciążliwy dla właściciela Organ odwoławczy dokonał analizy pełnomocnictwa udzielonego M. R., z których treści wynika, że pełnomocnik był uprawniony do prowadzenia rokowań w imieniu [...] (określonych jako podejmowanie kontaktów z właścicielami nieruchomości), celem uzyskania zgody na realizację inwestycji.
Odnosząc się do zarzutu , że inwestycja będzie polegała na budowie nowej linii elektroenergetycznej w miejsce starej, a nie przebudowie organ przytoczył art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że dla wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma znaczenia wynik postępowania mającego na celu wzruszenie decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niezbędne do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie do uzyskania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt 6 i pkt 7a Prawa budowlanego oraz § 7 pkt 3 lit. d, pkt 5 ppkt 3 lit. b miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej P. o nr [...];
- art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak jednoznacznego oznaczenie obszaru ograniczenia;
- art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie bazy danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dz. U. poz. 2028);
- art. 7 w zw. z 77 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. - poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a także poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przy czynieniu ustaleń faktycznych, dokonanie ustaleń sprzecznych z dowodami przedłożonymi w sprawie, co doprowadziło do mylnego ustalenia przez organ, że zostały przeprowadzone rokowania w przedmiocie umowy zawieranej w ramach procedury określonej art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym przyjęciu przez organ, że zostały przeprowadzone rokowania w przedmiocie określonym w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy [...] złożyła jedynie propozycję dotyczącą przebudowy napowietrznej jednotorowej linii 110 kV, natomiast złożony do Starosty wniosek budowy linii 110 kV dwutorowej.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że w przedmiotowej sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania decyzji o treści przyjętej przez organ I instancji. W ocenie Wojewody zaplanowana inwestycja mieści się w hipotezie normy prawnej zakodowanej w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to dlatego iż polega ona na założeniu i przeprowadzeniu urządzeń i przewodów linii WN 110 kV. Jak podkreślono, istota zaplanowanego przedsięwzięcia polega na tym, że nastąpi całkowity demontaż istniejącej linii wysokiego napięcia, a następnie budowa w jej miejsce nowej linii wysokiego napięcia. Jak wynika z akt sprawy, przed wszczęciem postępowania inwestor zaproponował skarżącemu określoną kwotę pieniędzy w zamian za ustanowienie służebności przesyłu, przy czym prowadzone rozmowy dotyczyły inwestycji polegającej na przebudowie już istniejącej (dotychczasowa linia jednotowej. Tymczasem postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczyło inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej jednotorowej linii 110 kV na linię dwutorową, a nie na budowie innej niż będącej przedmiotem prowadzonych rokowań. Skarżący wyjaśnił, że z powyższego zakresu prac w żaden sposób nie można uznać za przebudowę dotychczasowej linii, ale na budowie nowej. Z istoty przebudowy wynika bowiem, że nie zwiększają się parametry zewnętrzne danego obiektu. W decyzji Starosty [...], która została przez Wojewodę utrzymana w mocy nie wskazano prawa dla wnioskodawcy do rozbiórki aktualnej linii, bez przeprowadzenia której wnioskodawca nie może przeprowadzić planowanej inwestycji budowy nowej linii WN. Okoliczność ta powoduje, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z części nieruchomości nie nadaje się do wykonania. Równocześnie podniesiono, iż co prawda, w wyniku planowanej inwestycji linii nie zmieni się trasa linii elektroenergetycznej, jednakże jej napięcie znamionowe zostanie dwukrotnie zwiększone - na poziom 2x110 kV. Wbrew stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie, określona zaś we wniosku inwestycja spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu terenów ponad te, które wynikają z faktu istnienia linii w obecnym jej kształcie, w szczególności spowoduje zmiany aktualnego sposobu korzystania z nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
W pismach procesowych z dni 8 lipca oraz 19 lipca 2017 roku skarżący również podtrzymał swoje stanowisko w sprawie oraz dodał, że miejscowy plan zagospodarowania nie pozwala na posadowienie nowej infrastruktury przesyłowej, a jedynie na przebudowę istniejącej. Tymczasem zaskarżona decyzja de facto odnosić się będzie do budowy nowej linii elektroenergetycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu jest prawidłowość decyzji Wojewody, utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2016 r., który orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] arkusz mapy [...], obręb [...] P., stanowiącej własność A. K. poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektromagnetycznej dwutorowej linii 110 kV P. – W..
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji administracyjnych był przepis art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy czym udzielenie zezwolenia, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac (art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Niewątpliwie regulacja zawarta w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Ten szczególny charakter omawianego rozstrzygnięcia wyraża się w tym, że obowiązują tu odmienne niż przy wywłaszczeniu nieruchomości zasady i tryb obciążania nieruchomości w postaci ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że choć wykładnia art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że organ administracji przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy planowana inwestycja, wymieniona w powyższym przepisie, jest zgodna z obowiązującym planem miejscowym (względnie decyzją lokalizacyjną), oraz czy zostały przeprowadzone rokowania z właścicielem nieruchomości, to jednak podzielić należy stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazujące, że skoro decyzja, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości to powinna być ona poprzedzona analizą uciążliwości, jakie może ona spowodować dla właściciela nieruchomości obciążonej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 314/08, Baza NSA; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 223/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Innymi słowy, organ przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości obowiązany jest dokonać analizy jej jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości. Co więcej, dokonana przez organ wydający decyzję analiza uciążliwości jakie wywoła ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez właściciela musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, gdyż wyjaśnienia zasadności wydania decyzji o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego, co powoduje, że jej realizacja może być poprzedzona wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Fakt ten nie tylko nie budzi wątpliwości, ale również nie wymaga żadnych wiadomości specjalnych. wskazać w tym miejscu należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2617/16 (dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl) dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości skarżącego, w niniejszej sprawie, objętej tym samym planem miejscowym i w związku z przebudową tej samej linii energetycznej napowietrznej wskazał, iż przebudowa takiej linii jest bez wątpienia inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a jej przebieg jest zgodny z planem miejscowym.
Okolicznością bezsporną pozostaje, iż działka będąca przedmiotem wniosku objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej P. Nr [...] z dnia 15 lutego 2001 roku, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej w [...], gmina P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2001 roku Nr [...] poz. 368). Wyrys z miejscowego planu jednoznacznie wskazuje, że działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (symbol na planie M), a w części znajdują się w strefie ograniczonego użytkowania związanego z linią wysokiego napięcia (symbol na planie PO). Tym samym spełnione zostały warunki zgodności inwestycji z planem miejscowym, co umożliwia wszczęcie procedury, o jakiej mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 7 pkt 3 lit. d, pkt 5 ppkt 3 lit. b miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej P. o nr [...] zauważyć trzeba, że pierwszy z wyżej wskazanych przepisów stanowi, że odnośnie zasad obsługi w zakresie infrastruktury technicznej oraz linie rozgraniczające tereny tej infrastruktury. iż ustala się realizację infrastruktury technicznej w liniach rozgraniczających ulic, przy zachowaniu przepisów szczególnych i odrębnych, Polskich Norm oraz następujących warunków: d) urządzenia elektroenergetyczne: ze stacji energetycznych zlokalizowanych na terenach oznaczonych EE, przy czym dopuszcza się zmianę lokalizacji stacji, plan ustala skablowanie linii energetycznej, jednak przeprowadzenie kabla powinno nastąpić w liniach rozgraniczający ulic lokalnych (§ 7 pkt 3 lit. d), zaś drugi, że zakazuje się lokalizacji inwestycji i obiektów szkodliwych dla środowiska oraz inwestycji zaliczanych do mogących pogorszyć stan środowiska, wymienianych w przepisach szczególnych i odrębnych (§ 7 pkt 5 ppkt 3 lit. b).
Z treści powyższych przepisów nie sposób wyprowadzić – jak czyni to strona skarżąca – norm zakazujących przebudowy, czy też modernizacji istniejących linii energetycznych zlokalizowanych w obszarze oznaczonym symbolem PO oraz nakazujących obligatoryjne skablowanie istniejących linii i zmianę ich przebiegu poprzez przeprowadzenie kabla w liniach rozgraniczający ulic lokalnych.
Wskazane wyżej postanowienia planu należy bowiem wykładać łącznie z zawartymi w § 6 pkt 1 ppkt 1 lit. c oraz § 7 pkt 4 ppkt 3 regulacjami dotyczącymi zagospodarowania terenów oznaczonych symbolem PO, gdzie wprost wskazano, iż teren ten stanowi strefę ograniczonego użytkowania związaną z linia energetyczną wysokiego napięcia, wprowadzano ograniczenia w sposobie zagospodarowania, w tym zakazy zabudowy dla tej strefy odnoszone do skrajnych przewodów linii energetycznej 110 kV i wskazano, że uciążliwości związane z tą linią elektroenergetyczną nie mogą poza strefa ograniczonego użytkowania przekraczać dopuszczalnych wartości oraz wprowadzono obowiązek zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych przy przekraczaniu linii 110 kV przez teren ulic.
Łączne odczytanie powyższych regulacji pozwala na stwierdzenie, wymogi określone w § 7 pkt 3 lit. d miejscowy plan wprowadza jako obligatoryjne dla nowych urządzeń (w tym linii) elektroenergetycznych zlokalizowanych poza obszarem dotychczasowym oznaczonym symbolem PO oraz dopuszcza, aczkolwiek co należy podkreślić, nie nakazuje tego rodzaju działań, skablowanie linii zastępującej istniejącą linie przebiegająca w obszarze oznaczonym symbolem PO, przy czy lina skablowana musiałaby przebiegać zgodnie z postanowieniami § 7 pkt 3 lit. d.
Za oczywiście bezzasadny uznać także należy zarzut naruszenia § 7 pkt 5 ppkt 3 lit. b, albowiem w skardze nie wykazano, by przedmiotowa inwestycja polegająca na przebudowie istniejącej linii jednotorowej 110 kV na linię dwutorową 110 kV (czy też jak przedstawia to skarżący budowie nowej linii dwutorowej w miejsce linii jednotorowej o tym samym napięciu) w jakikolwiek sposób mogła chociażby potencjalnie pogorszyć stan środowiska, a zagrożenia takowego nie dopatrzył się także działający z urzędu Sąd. W ślad za przywoływanym już wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt I OSK2617/16 powtórzyć należy, iż okoliczność, że po przebudowie będzie to linia dwutorowa o tym samym napięciu znamionowym (110 kV) ma znaczenie wyłącznie z punktu widzenia ochrony środowiska i procesu budowlanego. To w trakcie tych postępowań właściwe organy badać będą natężenie pola magnetycznego i elektrycznego występującego w obrębie linii dwutorowej. Jednakże w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 124 u.g.n. kwestie zgodności linii z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883) nie mogą być badane.
Odnosząc się do głównych zarzutów skargi, które koncentrują się na wprowadzeniu przez [...] w błąd zarówno skarżącego, jak i organu administracji publicznej, co do zakresu wykonanych prac. Zdaniem skarżącego, wykonane pracy stanowią w istocie budowę, a nie przebudowę istniejącej sieci energetycznej.
Odnosząc się do powyższego zarzutu zauważyć należy, że stosownie do treści art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest możliwe w sytuacji, gdy prowadzone prace mają polegać na zakładaniu i przeprowadzaniu na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej. Z punktu widzenia ustawy bez znaczenie pozostaje więc, czy prowadzone prace mają stanowić budowę nowej infrastruktury, czy też przebudowę infrastruktury już istniejącej. Kwalifikacja robót, jakie mają być przeprowadzone może mieć znaczenie jedynie w przypadku dalszego toku procesu inwestycyjnego, jakim jest wystąpienie z wnioskiem o pozwolenie na budowę.
Ponadto, w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zostało zainicjowane wnioskiem, gdzie jednoznacznie określono, że planowane roboty budowlane mają polegać na wymianie wszystkich elementów linii: słupów z fundamentami, przewodów i izolatorów na nowe elementy. We wniosku określono również maksymalne napięcie robocze oraz maksymalny prąd roboczy przedsięwzięcia. Zdaniem Sądu w tych okolicznościach nie można przyjmować, jak czyni to skarżący, aby organ działał w błędzie, co do przedmiotu inwestycji.
W toku postępowania administracyjnego skarżący zakwestionował również przesłankę podjęcia rokowań między inwestorem a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Zdaniem Sądu zarzuty powyższe nie są trafne. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w drodze rokowań nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie ich przeprowadzenia oprócz obowiązku zainicjowania rokowań poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby w sytuacji, gdy – w ocenie którejś ze stron – nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., I OSK 357/11, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak wypracowania wspólnego stanowiska, musi skutkować uznaniem braku zgody właściciela na przeprowadzenie prac na jego gruncie. Zaznaczyć trzeba, że przepis art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymaga prowadzenia "skutecznych rokowań". W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., I OSK 296/13, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać również należy, że jak już wyżej wskazano, organ I instancji wydał decyzję ograniczającą sposób użytkowania przedmiotowej nieruchomości i to ona determinuje kształt ewentualnie wydanego pozwolenia na budowę czy realizacji takiego pozwolenia, nie zaś odmiennie. Zatem organ I instancji nie mógł być w błędzie co do przedmiotu decyzji.
Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2009 r., IV SA/Po 381/09, dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie podlegającą weryfikacji w trybie art. 124 u.g.n. jest również okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2015 r., II SA/Po 268/15, z dnia 12 sierpnia 2015 r., IV SA/Po 358/15 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przebieg negocjacji w sprawie objętej badaną skargą został przedstawiony szczegółowo przez [...], a okoliczności z tym związane nie zostały nigdy zakwestionowane przez skarżącego. Proces negocjacji opisany przez [...] odpowiada dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że strony prowadziły rozbudowane negocjacje, w ramach których przesyłano wiele propozycji. Nadto inwestor reprezentowany był przez osobę do tego upoważnioną. To wszystko – zdaniem Sądu – wyczerpało obowiązki inwestora określone w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd podziela wreszcie stanowisko Wojewody, że zaproponowany przez inwestora przebieg linii wysokiego napięcia odznacza się najmniejszą możliwą uciążliwością dla właściciela, gdyż przebieg linii się nie zmieni, a to oznacza, iż de facto właściciel nie odczuje żadnej różnicy w zakresie oddziaływania na jego prawo własności obiektu planowanego, w stosunku do już istniejącego. Po drugie umiejscowienie linii jest zgodne z planem miejscowym, a zatem o zmianie przebiegu linii można było mówić co najwyżej na etapie ustalania planu miejscowego. Obszar ograniczenia przedstawiają załączniki do decyzji - granica pasa ograniczenia.
Za chybione uznać należy również zarzuty skarżącego jakoby decyzja nie nadawała się do wykonania oraz nie wskazywała sposobu ograniczenia nieruchomości. Ewentualna rozbiórka dotychczasowej linii nie wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie organu administracji publicznej, a nawet w odmiennym przypadku, nie pozbawiałaby przecież możliwości uzyskania stosownej decyzji na drodze odrębnego postępowania. Natomiast sposób ograniczenia nieruchomości został oznaczony w sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej, a celem rozwiania ewentualnie powstałych wątpliwości organ obszernie uargumentował ją w uzasadnieniu decyzji.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak jednoznacznego oznaczenie obszaru ograniczenia właścicielowi sposobu korzystania z części nieruchomości, bowiem obszar ten został w sposób jednoznaczny i precyzyjny określony w załączniku graficznym do decyzji stanowiącym jej integralną cześć, do którego to załącznika wprost odwołano się w rozstrzygnięciu decyzji wskazując, ze przebieg linii przez przedmiotową nieruchomość został określony na mapie stanowiącej załącznik do decyzji. w rozstrzygnięciu decyzji wskazano także, jaka jest powierzchnia zajęcia, długość projektowanej trasy linii oraz szerokośc pasa ograniczenia.
Niezrozumiałym jest wreszcie zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie bazy danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dz. U. poz. 2028). W skardze nie wskazano bowiem na czym naruszenie to miałoby polegać i jakie konkretnie regulacje zawarte w rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 2 listopada 2015 r. miałby zostać naruszone, przy czym orzekający w sprawie Sąd tego rodzaju naruszeń nie dopatrzył się także z urzędu.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości o jakich mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem przy jej wydawaniu nie doszło do naruszeń prawa materialnego bądź procesowego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Poznaniu działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił
Zarządzenie
Proszę:
1. odnotować,
2. doręczyć:
- skarżącemu z pouczeniem o skardze kasacyjnej,
- pełnomocnikowi uczestnika bez pouczenia o skardze kasacyjnej,
3. przedłożyć za 40 dni lub z korespondencją.
P., dnia sierpnia 2017 roku Sędzia WSA Tomasz Świstak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło