I GSK 2126/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 379/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 379/17 ze skargi A. spółki z o.o. w G. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji tego ostatnio wymienionego organu z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] dotyczącej zwrotu do budżetu Powiatu [...] dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Sąd I instancji ww. wyrokiem zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że sprostowanie decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...], dotyczącej zwrotu dotacji przez A. sp. z o.o. w G. ww. postanowieniem, polegało na tym, iż w osnowie decyzji w punkcie 1-szym wpisano wyrazy opisujące słownie prawidłową kwotę zwrotu w wysokości sto czterdzieści siedem tysięcy trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych, pięćdziesiąt trzy grosze, w miejsce kwoty trzysta siedemdziesiąt cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt sześć złotych, a w punkcie a) decyzji w miejsce kwoty 63.324,36 zł wpisano kwotę 63.524,36 zł. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 lutego 2017 r. organ I instancji wskazał, że w pierwszym przypadku doszło do omyłki w wyniku nieumyślnego skopiowania niepoprawnej słownej kwoty z innego dokumentu, a w drugim przypadku błąd wynikał z oczywistej omyłki pisarskiej. Organ II instancji postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podkreślając, że ustalając kwotę dotacji na 147.359,53 zł słownie wskazano kwotę nieodpowiadającą jej cyfrowej wartości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że uwzględniając zamianę cyfry 5 na 3 w kwocie 63.524,36 zł, organ I instancji uzasadnił to oczywistym błędem pisarskim, która to oczywistość jest potwierdzona wyliczeniem matematycznym, kwota 147.359,53 zł ustalona w pkt 1-szym osnowy decyzji jako przypadająca do zwrotu, jest sumą kwot za rok 2010, a wysokość 64.257,56 zł stanowiąca sumę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości - 733,20 zł i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 63.524,36 zł, a także za rok 2011. Sąd I instancji uwzględniając skargę spółki i przywołując treść art. 113 § 1 k.p.a. wskazał, że istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania, jest jego oczywistość. Omyłka pisarska to widoczne, niewłaściwe użycie wyrazów, znaków. Sąd zauważył, że zaszła ogromna rozbieżność pomiędzy kwotą zwrotu dotacji określoną cyfrowo, a słownie. Ponadto strona mogła odnieść wrażenie, że kwota zwrotu dotacji została jej powiększona. Nie można, w ocenie Sądu I instancji, przyjąć, że występuje oczywistość omyłki, gdyż przez sprostowanie doszłoby do zmiany merytorycznej decyzji, co jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu nie bez znaczenia jest w sprawie to, że sprostowania dokonano, gdy wniesione zostało odwołanie od decyzji. Sąd I instancji uznał, że naruszono art. 113 § 1 k.p.a., wobec czego zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.). Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżając ten wyrok w całości. Opierając skargę kasacyjną o art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. organ odwoławczy zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w związku z przepisem art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej jako k.p.a.) przez błędne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. naruszyło prawo procesowe art. 113 § 1 k.p.a. dokonując sprostowania decyzji przez wpisanie kwoty odpowiadającej słownie określonej sumie dotacji podlegającej zwrotowi, w wyniku uznania przez Sąd, iż rozbieżność pomiędzy kwotą określoną cyfrowo i słownie nie stanowi oczywistej omyłki, prowadząc do merytorycznej zmiany decyzji. Wskazując na powyższe na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 p.p.s.a. organ odwoławczy wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów poniesionych przed sądem pierwszej instancji; 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że istniejący błąd pisarski w osnowie decyzji organu I instancji z dnia 26 stycznia 2017 r. jest błędem nieistotnym. Wskazana pomyłka dotycząca tego, że liczbie 147.359,53 zł nie odpowiada słowny jej zapis, ma charakter oczywistej, typowej omyłki, której sprostowania organ mógł dokonać w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Tym bardziej, że w uzasadnieniu sprostowanej decyzji kilkakrotnie określona jest wysokość pomocy finansowej podlegającej zwrotowi w kwocie określonej liczbą w osnowie tej decyzji. Tym samym sprostowanie nie stanowi merytorycznej zmiany orzeczenia. Zarzucono też, że nie można podzielić zastrzeżeń Sądu I instancji co do czasu dokonanego sprostowania, gdyż ustawodawca nie ustanowił ograniczeń czasowych przy uruchamianiu tych postępowań. Można w każdym czasie wystąpić o sprostowanie lub wyjaśnienie również po uruchomieniu toku instancji albo kontroli sądowoadministracyjnej w odniesieniu do aktu, który ma być sprostowany. Nie wprowadzono także ograniczeń dotyczących elementów aktów, do których można je stosować, tym bardziej pod kątem przyjętego przez Sąd kryterium znaczności kwoty prostowanej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie, podkreślając, że nie bez znaczenia jest w sprawie to, iż sprostowania dokonano, gdy wniesione zostało odwołanie od decyzji, co spowodowało, iż zarzuty strony zawarte w odwołaniu, dotyczące podania w decyzji błędu i wewnętrznie sprzecznego rozstrzygnięcia, stały się nieistotne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 tego przepisu, które w tej sprawie nie występują. Uwzględniwszy powyższe skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Istota sporu objętego sformułowanymi zarzutami skargi kasacyjnej dotyczy tego, czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że art. 113 § 1 k.p.a. został w sposób istotny naruszony wskutek wydania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji prostującego osnowę decyzji organu I instancji w zakresie w nim wskazanym, w sytuacji gdy od tej decyzji strona wniosła odwołanie. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że powołany przepis odnosi się do takich wad decyzji, które charakteryzują się cechą oczywistości. Oznacza to, że owa cecha stanowi granicę dopuszczalności sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Co jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. zależy też każdorazowo od okoliczności konkretnej sprawy (np. redakcji osnowy decyzji). Powołany przepis stwarza organowi administracji publicznej możliwość rektyfikacji decyzji, czyli usunięcia nieistotnych wad decyzji oraz sprostowania jej treści. Tryb rektyfikacji decyzji jest wyłącznym trybem usuwania wad nieistotnych decyzji administracyjnej. Uchylenie (zmiana) decyzji administracyjnej z powodu wadliwości nieistotnej stanowi naruszenie przepisów prawa. Tryb rektyfikacji decyzji obejmuje sprostowanie, uzupełnienie, wykładnię treści decyzji. Odrębnym trybem jest tryb weryfikacji decyzji, w którym następuje usunięcie wad istotnych w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych) oraz środków nadzoru. Tryby te nie wykluczają się wzajemnie, nie mogą być natomiast stosowane zamiennie (por. B. Adamiak "Glosa do wyroku NSA z dnia 6 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1050/86 opubl. OSP 1991/3/66). Te dwa tryby są wobec siebie niekonkurencyjne z uwagi na odrębny przedmiot i skutki prawne zastosowania. Tryb rektyfikacji nie prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, natomiast tryb weryfikacji decyzji zarówno w toku instancji, jak i w nadzwyczajnych trybach postępowania otwiera możliwość prawną uchylenia (zmiany) decyzji, stwierdzenia nieważności decyzji. Rozgraniczenie wadliwości nieistotnej decyzji administracyjnej od wadliwości, która prowadzi do uchylenia (zmiany) decyzji, może wywołać wątpliwości interpretacyjne, które mogą być rozstrzygnięte tylko na podstawie treści decyzji i akt sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Tylko szczegółowe ustalenia pozwalają na ocenę stopnia wadliwości decyzji administracyjnej. Uwzględniwszy powyższe relacje pomiędzy trybem rektyfikacji a trybem weryfikacji decyzji administracyjnej należy mieć na uwadze, że gdy od decyzji zostało wniesione odwołanie, organ, który wydał decyzję, nie może uruchomić trybu rektyfikacji decyzji. Uruchomienie trybu postępowania odwoławczego stanowi czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji. Powyższy pogląd został zaprezentowany na gruncie art. 215 O.p. (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2002 r., sygn. akt III SA 2557/00 z glosą B. Adamiak, opubl. OSP 2005/2/15; wyrok NSA z dnia 6 września 2006 r., sygn. akt II FSK 968/05; wyroki WSA: w Warszawie z 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 537/07; we Wrocławiu z 22 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 310/05; w Łodzi z 13 września 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 411/06; we Wrocławiu z 6 września 2004 r., sygn. akt 705/04, CBOIS), którego odpowiednikiem jest art. 113 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd podziela, a w szczególności stanowisko wyrażone przez B. Adamiak w glosie do wyroku z dnia 27 sierpnia 2002 r. (sygn. akt III SA 2557/00, opubl. OSP 2005/2/15), że zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowi czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji. Po zakończeniu postępowania odwoławczego, jeżeli nie uchylono decyzji organu pierwszej instancji (co powoduje bezprzedmiotowość trybu rektyfikacji), organ ten jest wyłącznie właściwy do podjęcia postanowienia o sprostowaniu tej decyzji administracyjnej. Uwzględniwszy powyższe za trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że nie bez znaczenia jest to, iż sprostowania dokonano, gdy wniesione zostało odwołanie od decyzji, z tą jedynie modyfikacją, że kwestia ta była kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Innymi słowy, wniesienie przez skarżącą spółkę odwołania od decyzji organu I instancji nie uprawniało Starosty [...] do wydania postanowienia o sprostowaniu tej decyzji. Wręcz przeciwnie, stanowiło to czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji tej decyzji. Jak zaś wynikałoby z okoliczności sprawy asumptem do podjęcia zaskarżonych postanowień był fakt wniesienia przez skarżącą spółkę odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Z tych przyczyn zaskarżone do WSA w Rzeszowie postanowienia organów obu instancji naruszały art. 113 § 1 k.p.a. Zatem Sąd I instancji nie naruszył art. 113 § 1 k.p.a. i w konsekwencji prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 p.p.s.a. Ocena ze strony Sądu I instancji, czy dokonane zaskarżonymi postanowieniami sprostowanie decyzji organu pierwszej instancji stanowiło oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. w tych okolicznościach faktycznych sprawy była przedwczesna. W konsekwencji wyrażonego powyżej poglądu przedwczesna jest też ocena tego zagadnienia przez sąd kasacyjny. Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a.