I OSK 2922/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-11
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Jolanta Sikorska, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, którego małżonek nabył lokal mieszkalny od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, ma prawo do świadczenia mieszkaniowego, jeśli małżeństwo zostało następnie rozwiązane przez rozwód?Ratio decidendi
Żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym prawo do świadczenia mieszkaniowego, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Okoliczność rozwiązania małżeństwa przez rozwód po nabyciu lokalu nie wpływa na utratę tego uprawnienia.Stan faktyczny
A.G., żołnierz zawodowy, wniosła o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, wskazując, że nie nabyła lokalu mieszkalnego z bonifikatą. Wskazała, że jej były mąż, będący żołnierzem zawodowym, nabył lokal mieszkalny od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) z uwzględnieniem ulg w 2001 r., będąc w związku małżeńskim z A.G. na zasadach wspólności ustawowej. Po rozwodzie w 2011 r. były mąż zatrzymał mieszkanie. Organy administracji odmówiły wypłaty świadczenia, uznając, że nabycie lokalu przez byłego męża z bonifikatą wyklucza prawo do świadczenia mieszkaniowego dla A.G. WSA oddalił skargę A.G., a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 232/15 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 19 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.G. na rzecz Prezesa Agencji Mienia Wojskowego kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 232/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę A.G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 19 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 10 września 2014 r. A.G. złożyła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Krakowie wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, wyjaśniając, że będąc żołnierzem zawodowym nie nabyła lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ani też jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Wskazała, że w 2001 r. jej były mąż A.N. nabył lokal mieszkalny w Krakowie przy ulicy [...] od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z uwzględnieniem ulg wynikających z art. 58 oraz art. 59 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.). Podała, że była stroną tej umowy jako żona na zasadach wspólności ustawowej, a w 2007 r. została powołana do zawodowej służby wojskowej. W 2011 r. orzeczono rozwód, a jej były mąż zatrzymał mieszkanie, które nabył od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Krakowie z uwzględnieniem przysługujących ulg.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Krakowie decyzją z 18 listopada 2014 r. nr [...], po rozpoznaniu wyżej wymienionego wniosku, na podstawie art. 21 ust. 1, ust. 2, ust. 3 oraz ust. 6 pkt 3 w związku z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), odmówił A.G. wypłaty świadczenia mieszkaniowego, wskazując na utratę przez stronę prawa do zakwaterowania z powodu nabycia lokalu mieszkalnego od Agencji z zastosowaniem przysługujących kupującym ulg i bonifikat.
Od powyższej decyzji A.G. złożyła odwołanie.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 6 i 7, art. 21 ust. 1, 2, 6, a także art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, 2) przydziału miejsca w internacie albo w kwaterze internatowej, 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W myśl zaś art. 21 ust. 6 pkt 3 tej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.
Zaznaczył, że skorzystanie przez żołnierza zawodowego z uprawnienia określonego w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej powoduje utratę uprawnień do kwatery lub innego lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej i to niezależnie od posiadanego stopnia wojskowego, miejsca pełnienia służy, czy nawet zbycia lokalu mieszkalnego zakupionego z bonifikatą. Powyższy przepis nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego, tj. czasu nabycia, czy sposobu nabycia, a jedynym kryterium jest fakt nabycia lokalu mieszkalnego przez żołnierza lub jego małżonka. Brak w zapisach ustawy jakichkolwiek innych kryteriów poza wskazaniem, iż nabycie lokalu dotyczy wnioskującego lub jego małżonka, implikuje zakaz stosowania w tym zakresie odmiennej wykładni.
Organ podał, że A.G. wraz z ówczesnym mężem – A.N. wspólnie nabyli na własność nieruchomość lokalową nr [...]położoną w Krakowie przy ulicy [...] na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 25 września 2001 r. ze Skarbem Państwa Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddział Rejonowy w Krakowie z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, a w małżeństwie obowiązywał ustrój wspólności majątkowej. Powyższy lokal został przydzielony byłemu mężowi, jako żołnierzowi zawodowemu, decyzją przydziału osobnej kwatery stałej nr [...]. Natomiast jak wynika z treści księgi wieczystej [...]dla tej nieruchomości w dniu 17 marca 2011 r. zawarto umowę o podziale majątku wspólnego.
Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej skoro A.G. wraz z ówczesnym małżonkiem, w trakcie trwania ich małżeństwa, nabyli lokal mieszkalny od Agencji z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia to organ I instancji prawidłowo odmówił stronie wypłaty przedmiotowego świadczenia, bowiem prowadziłoby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania sytuacji prawnej żołnierzy, którzy otrzymali pomoc na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych. Wskazał, że przedmiotowe mieszkanie, małżonkowie nabyli za kwotę 10.095,15 zł. Tak niska cena mieszkania musi być traktowana jako wyjątkowe uprawnienie, które żołnierz (lub jego małżonek) może wykorzystać tylko raz. Jeżeli z tego uprawnienia skorzystał żołnierz (choćby przed rozwiązaniem związku małżeńskiego oraz w sytuacji, gdy wnioskodawczyni wówczas nie pełniła zawodowej służby wojskowej), to wyczerpana została przesłanka negatywna z art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy. Dla spełnienia przesłanek z art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 6 ustawy nie ma również znaczenia, jak strona po rozwodzie zadysponowała wraz z byłym mężem zakupionym lokalem mieszkalnym, tj. czy nadal w nim zamieszkują, czy go sprzedali, wynajęli czy dokonali jego podziału. Nie zmienia to faktu, że okoliczność nabycia na własność lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia wypełnia znamiona przesłanki negatywnej do wypłaty stronie świadczenia mieszkaniowego i nie ustaje ona również po rozwiązaniu małżeństwa. Znaczenie ma tylko fakt, czy nabyła ona lokal z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia bez względu, czy w całości czy też do udziału ½.
Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego także są niezasadne, gdyż strona w trakcie prowadzonego postępowania była informowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie, ale wnioskodawczyni z tego prawa nie skorzystała.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.G. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 19 grudnia 2014 r. oraz decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 21 ust. 1, ust. 2, ust. 3 oraz ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości. Stosownie zaś do treści ust. 2 tego artykułu, prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Świadczenie mieszkaniowe, jako jedna z form zakwaterowania, zostało wprowadzone do ustawy w dniu 1 lipca 2010 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143).
Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie wyłącza dopuszczalność realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, tj. realizacji tego prawa w formie przydziału kwatery oraz w formie zastępczej, w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek,
z zastrzeżeniem ust. 10:
1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.;
2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.;
3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;
4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia
31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r.
o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.);
5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.
W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka negatywna wypłaty A.G. świadczenia mieszkaniowego określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem skarżąca nabyła uprzednio od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w Krakowie lokal mieszkalny z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, o czym zaświadcza akt notarialny Rep. A Nr [...]z dnia 25 września 2001 r.
Powołany przepis nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego (przed zwarciem związku małżeńskiego, po jego zawarciu, czy też przed wstąpieniem do zawodowej służby wojskowej lub w trakcie jej pełnienia) od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Na potrzeby stosowania ww. przepisu istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego (lub jej małżonek) kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 powołanej ustawy.
W tym kontekście Sąd I instancji zwrócił uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy WAM podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, którego małżonek nabył lokal mieszkalny w sposób wskazany w powołanym przepisie. Tego rodzaju okoliczność, tj. nabycie przez małżonka lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 (dostępny pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "(...) ratio legis art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy (...) pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r.".
Podobny pogląd zaprezentowany został w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r. o sygn. akt: I OSK 2506/12 oraz I OSK 2497/12 (dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, stanowisko zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach odnośnie zastosowania art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pozwalają na przyjęcie, że przesłanka negatywna realizacji prawa do zakwaterowania (wypłaty świadczenia mieszkaniowego) wystąpi również w sytuacji, gdy osoba będąca żołnierzem w dacie złożenia wniosku o wypłatę tego świadczenia, przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej, nabyła lokal mieszkalny w określonych w tym przepisie warunkach. Ustawodawca bowiem ograniczając prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy nabył on (jego małżonek) lokal mieszkalny z bonifikatą, w sposób zamierzony objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu.
Zdaniem Sądu I instancji, powyższej oceny nie może zmienić podnoszona przez skarżącą okoliczność, że w dacie nabycia lokalu ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie zawierała w treści ograniczenia prawa do zakwaterowania oraz wypłaty świadczenia mieszkaniowego dla osób posiadających lokal, którzy nabyli go od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że powyższa ustawa w brzmieniu z daty kupna lokalu zawierała inne ograniczenia właściwe dla tych form zakwaterowania jakie wówczas obowiązywały, a świadczenie mieszkaniowe (jako nowa forma) zaczęło obowiązywać od dnia 1 lipca 2010 r. i ustawodawca mając na uwadze fakt, że sprzedaż lokali przez Agencję trwa od początku jej powstania uwzględnił dotychczasowe nabycia nie tylko przez żołnierzy ale inne osoby odstępując od ustanowienia czasowych kryteriów nabycia tych lokali.
W ocenie Sądu, nieuzasadnione są również podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, a skarżąca nie wskazała w czym konkretnie upatruje naruszenia przez organ każdego ze wskazanych wyżej przepisów postępowania, co utrudnia konkretne ustosunkowanie się do tego zarzutu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.G., zaskarżając go w całości, zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w Rzeczypospolitej Polskiej polegające na jego błędnej wykładni, poprzez przyjęcie:
a) iż skarżąca ma zagwarantowane prawo do zakwaterowania pomimo oczywistego niezrealizowania tego obowiązku przez organ,
b) iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy wprowadzające ograniczenia w prawie do zakwaterowania oraz wypłaty świadczenia mieszkaniowego w przypadku nabycia lokalu od WAM z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia przez byłego małżonka skarżącej bedącego żołnierzem zawodowym.
Ponadto skarżaca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotony wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wynikające z tego:
a) zaniechanie uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w sytuacji braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
b) brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z uwagi na pominięcie okoliczności istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia,
c) oddalenie skargi podczas, gdy na gruncie okoliczności sprawy skarga powinna zostać uwzględniona.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Skoro w sprawie nie stwierdzono wystąpienia tego rodzaju okoliczności, to w postępowaniu kasacyjnym mogły być rozważone wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Oddalając skargę A.G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 19 grudnia 2014r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Krakowie odmawiającą skarżącej wypłaty świadczenia mieszkaniowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ani wskazanych przez skarżącą przepisów materialnoprawnych.
Organy wydały kwestionowane w sprawie decyzje po należytym wyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W postępowaniu dowodowym zachowane zostały reguły wynikające z norm zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie można podzielić stanowiska, że w sprawie uchybiono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zarzut, że organy nie uwzględniły okoliczności, iż to były mąż skarżącej zrealizował prawo do zakwaterowania, a skarżąca nie otrzymała , ani nie otrzymuje żadnego zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych, nie mógł być skuteczny. O zakresie niezbędnego w sprawie postępowania dowodowego organ administracji publicznej decyduje kierując się normą prawa materialnego, która stanowi podstawę rozstrzygnięcia. Przyjęta wykładnia przepisów materialnoprawnych uzasadniała uznanie wskazanych okoliczności jako pozostających bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wyjaśnić należy, że prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (ust. 3). Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36); 5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela dokonaną przez organy i Sąd I instancji wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Z treści przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli jego małżonek nabył lokal mieszkalny z bonifikatą od wyszczególnionych w przepisie podmiotów. Nie ma w tym przypadku znaczenia to czy mieszkanie nabyte z bonifikatą nadal jest w posiadaniu małżonka żołnierza zawodowego, ani także to, czy małżeństwo zawarte zostało przed czy po nabyciu lokalu. Nie jest też istotne, czy małżeństwo trwa dalej.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na podstawie aktu notarialnego zawartego w dniu 25 września 2001 r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Regionalny w Krakowie sprzedała małżonkom N. lokal mieszkalny znajdujący się w Krakowie przy ul. [...]. Powyższy lokal mieszkalny stanowiący odrębną własność został zakupiony z bonifikatą, o jakiej mowa wart. 58 ust. 2 . W ten sposób A.N. oraz osoba pozostająca z nim w związku małżeńskim ( skarżąca kasacyjnie ) utracili prawo do skutecznego ubiegania się o prawo do zakwaterowania.
Przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy w żadnym stopniu nie daje możliwości ponownego ubiegania się o przydział lokalu mieszkalnego tylko dlatego, że małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód.
Potwierdzenie słuszności zaprezentowanego stanowiska znajduje swoje odzwierciedlenie w poglądzie przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie I OSK 3038/12 (dostępne w bazie CBOIS ), że tego rodzaju okoliczność, jak nabycie lokalu mieszkalnego przez żołnierza zawodowego lub jego małżonka, bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy w dacie jego nabycia oraz okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, stanowi przeszkodę w uznaniu, że żołnierzowi przysługuje prawo do zakwaterowania. Podobnie w sprawach I OSK 3038/12, I OSK 2768/13, I OSK 2425/14.
Celem wynikającym z art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Przydział lokalu mieszkalnego A.G. doprowadziłby do sytuacji sprzecznej z zapisem ustawy, bo rodzina żołnierza zawodowego otrzymałaby kolejny lokal mieszkalny, w sytuacji gdy prawo takie zostało już wcześniej zrealizowane.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w punkcie 1 wyroku oddalił skargę kasacyjną.
W punkcie 2 wyroku o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło