I SA/Bk 489/17
WyrokWSA w Białymstoku2017-08-17
Skład orzekający: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Marek Leszczyński, Danuta Tryniszewska-Bytys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wycofanie części trwałych użytków zielonych z wniosku o płatność rolnośrodowiskową, które były objęte 5-letnim zobowiązaniem, stanowi podstawę do zastosowania sankcji w postaci zmniejszenia płatności o 20% lub 30%?Ratio decidendi
Wycofanie części trwałych użytków zielonych z wniosku o płatność rolnośrodowiskową, które były objęte 5-letnim zobowiązaniem, stanowi naruszenie obowiązku ich zachowania i jest podstawą do zastosowania sankcji w postaci zmniejszenia płatności. Sankcja ta jest prawidłowo stosowana, nawet jeśli nie doszło do faktycznego zniszczenia lub przekształcenia tych użytków, a jedynie do zmniejszenia deklarowanej powierzchni.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, deklarując określoną powierzchnię trwałych użytków zielonych. W trakcie roku Spółka wycofała część tych działek, zmniejszając deklarowaną powierzchnię. Organy administracji uznały to za naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego i zastosowały sankcję w postaci zmniejszenia płatności. Spółka zaskarżyła decyzję, argumentując m.in. brak dowodów na zniszczenie użytków zielonych i niewłaściwą wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2015 w pomniejszonej wysokości oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], w sprawie przyznania E. sp. z o.o. spółka komandytowa w B. płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.
Z akt sprawy wynika, że Spółka w dniu [...] czerwca 2015 r. złożyła kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym ubiegała się o przyznanie płatności w ramach realizacji wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do działek rolnych o łącznej powierzchni 701,60 ha.
W dniach [...] sierpnia 2015 r., [...] lutego 2016 r. oraz [...] marca 2016 r. Spółka wycofała z programu rolnośrodowiskowego działki rolne oznaczone identyfikatorami: IBGX1 o powierzchni 0,69 ha, IEX1 o powierzchni 1,92 ha, IGX1 o powierzchni 1,46 ha, JDAX1 o powierzchni 0,15 ha, JGHX1 o powierzchni 0,81 ha oraz YYYYY1 o powierzchni 0,13 ha, zmniejszając tym samym powierzchnię deklarowaną w wariancie 5.1 do 696,44 ha.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. organ pierwszej instancji przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową na 2015 r. w pomniejszonej wysokości.
Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że Spółka składając w dniu [...] maja 2011 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 14 marca 2016 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.). Zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało podjęte w roku 2011 do działek rolnych zadeklarowanych w pakiecie 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 749,68 ha. Realizując to zobowiązanie Spółka zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 wyżej cytowanego rozporządzenia, między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że w roku 2015 Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych
i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody na obszarze 5,16 ha, co potwierdzają złożone w dniach [...] sierpnia 2015 r., [...] lutego 2016 r. oraz [...] marca 2016 r. wycofania części wniosku.
Zdaniem organu odwoławczego, w związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR słusznie zastosował § 38 ust. 6 cytowanego aktu prawnego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.
W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, W sprawie nie ma zastosowania § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ w latach 2011 - 2014 Spółka otrzymała płatność rolnośrodowiskowa do przedmiotowych działek rolnych.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na przejęcie gruntów objętych zmniejszeniem przez innego producenta rolnego wraz z zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym na te grunty przez Spółkę.
Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego wskazał, że analizowana sprawa dotyczy wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] czerwca 2015 r., a więc co do zasady znajdują do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. 2015 r., poz. 908), w tym również przepis § 5 pkt 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli w kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przed dniem 15 marca 2014 r. zostanie ponownie stwierdzone to samo uchybienie, o którym mowa w § 3 ust. 2 lub w § 4 ust. 2, lub to samo uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów innych niż Pakiet 8 -Ochrona gleb i wód lub zostanie ponownie stwierdzone, że rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody, płatność rolnośrodowiskowa jest zmniejszana dodatkowo o kwotę stanowiącą 30% kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło - w przypadku ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz trzeci.
Po analizie akt sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2012-2015 w sposób jednoznaczny stwierdzono, że Spółka nie zachowała któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo po raz pierwszy w 2012 r. W 2013 r., 2014 r.
i 2015 r. doszło do ponownego tego samego uchybienia, tj. zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, dlatego też
w przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowano zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 30%.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie ma zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013. W aktach brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności
i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Odwołujący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych oraz za niedotrzymanie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Organ uznał, że w sprawie nie ma także zastosowania art. 77 ust. 2 powyższego rozporządzenia, gdyż odnosi się do zasady wzajemnej zgodności, a rozpatrywana sprawa dotyczy niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższą decyzję w całości i zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. naruszenie art. 7 kpa - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz.173 z późn. zm.) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącej oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez bezpodstawne zastosowanie sankcji 20% i dodatkowo sankcji 30%, skutkujących zmniejszeniem płatności;
b. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy wspieraniu rozwoju (...) - polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przyjęcie błędnych i niezasadnych założeń, że w gospodarstwie rolnym Skarżącej faktycznie doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych, oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, pomimo nie dysponowania przez organ żadnymi dowodami w tej kwestii;
c. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy
o wspieraniu rozwoju (...) - polegającego na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, tj. nie uwzględnienie okoliczności wskazujących na to, że wycofanie z wniosku trwałych użytków zielonych nastąpiło
w wyniku szczególnych okoliczności nie zawinionych przez Skarżącą;
d. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz art. 21 ust. 2 ustawy
o wspieraniu rozwoju (...) - polegającego na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego tj. nie zweryfikowaniu przez organ, pomimo dysponowania środkami w postaci kontroli na miejscu, wizytacji w terenie - czy faktycznie na wycofanych przez Skarżącą działkach doszło do nie zachowania trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo;
e. naruszenie art. 8 i 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, poprzez pominięcie
w uzasadnieniu oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności braku informacji - z jakiego powodu organ nie zdecydował się na przeprowadzenie kontroli na miejscu w celu weryfikacji, czy doszło do nie zachowania TUZ na wycofanych działkach. Nie wyjaśnieniu
z jakiego powodu organ - nie zawinionego wycofania działek rolnych z wniosku nie potraktował jako wyjątkowej okoliczności - brak powyższych wyjaśnień
w uzasadnieniu decyzji uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa ;
f. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji oraz nie uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
g. naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten (zawarta w nim 20 % sankcja) znajduje zastosowanie - gdy do niezachowania trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego doszło w sytuacji wycofania ich
z wniosku o przyznanie płatności - chociaż faktycznie przepis ten odnosi się
do trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego niezachowanych w gospodarstwie rolnym (w znaczeniu zniszczonych, przekształconych) i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej - do którego to, zniszczenia, przekształcenia TUZ, jak i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo - faktycznie nie doszło, co więcej organ nie dysponuje żadnymi co do tego dowodami;
h. naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą wykładnię a w konsekwencji zastosowanie - tj. przepis ten (zawarta w nim 20 % sankcja) znajduje zastosowanie w przypadku gdy doszło do niezachowania (zniszczenia, przekształcenia) nie tylko trwałego użytku zielonego, ale również elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo tworzącego ostoje dzikiej przyrody. To znaczy, żeby zastosować sankcję z tego przepisu zniszczeniu/przekształceniu muszą ulec TUZ-y wraz z elementami krajobrazu rolniczego tworzącymi ostoje dzikiej przyrody - w przedmiotowej sprawie organ
w ogóle nie analizował sprawy w tym zakresie;
i. naruszenie § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - poprzez dokonanie jego niewłaściwej wykładni polegającej na przyjęciu, że w przypadku gdy rolnik nie zachował TUZ i elementów krajobrazu rolniczego... w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach została przyznana płatność rolnośrodowiskowa stosuje się 20% sankcję z przepis § 38 ust. 6, chociaż z przepisu tego wynika, że jeżeli doszło do utraty posiadania TUZ-a
i elementów krajobrazu rolniczego do którego została przyznana płatność rolno środowiskowa - należy zastosować "cały" przepis § 38 ust. 6 (a nie tylko sankcję), tzn. Organ zobowiązany jest zbadać czy TUZ i elementy krajobrazu nie zostały zniszczone lub przekształcone w inną uprawę ;
j. naruszenie § 38 ust. 6 w związku z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne zastosowanie (sankcjonowanie nie zniszczonych a utraconych TUZ-ów) - chociaż jedyną i właściwą sankcją jaka może być zastosowana w przypadku wycofania z wniosku TUZ-a nie jest sankcja z § 38 ust. 6, a sankcja z § 39 ust 2 pkt 2 , czyli wycofanie z wniosku TUZ (zmniejszenie powierzchni) - skutkuje tylko pomniejszeniem płatności
o wycofaną powierzchnię, natomiast na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2, organ może żądać zwrotu wypłaconych do tej wycofanej powierzchni płatności przyznanych
w latach poprzednich - jako skutek nie dotrzymania zobowiązania. W przedmiotowej sprawie doszło do zwykłego niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego (zmniejszenia powierzchni), za co grozi sankcja w wysokości określonej w § 39 ust. 2 pkt 2 ; natomiast 20% sankcja jest zastrzeżona do niedotrzymania zobowiązania w postaci zniszczenia/ przekształcenia TUZ (§ 38 ust. 6), do którego to zniszczenia/ przekształcenia TUZ nie doszło;
k. naruszenie art. 64 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - poprzez jego nie zastosowanie chociaż stan sprawy jak i zebrana dokumentacja wskazuje, że organ dysponował wiedzą
i dowodami świadczącymi o tym, że dany stan faktyczny powinien być zakwalifikowany jak wyjątkowa okoliczność lub siła wyższa; organ dysponował informacją, że wycofanie działki z wniosku było nie zawinione , nie doszło wg, wiedzy Skarżącej do zniszczenia TUZ, Skarżąca dokonała niezbędnych korekt planu rolnośrodowiskowego i korekty deklarowanych powierzchni działek rolnych,
a powierzchnie wycofanych z wniosku działek są nieznaczne - co kwalifikuję ten stan rzeczy do uznania go jako okoliczność wyjątkową;
l. naruszenie § 5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez jego zastosowanie, tj. przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do ponownego stwierdzenia - niezachowania trwałych użytków zielonych
i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo - konsekwencją czego było zastosowanie 30% sankcji;
m. naruszenie pkt. 19 preambuły rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w tej regulacji mówiących o tym, że kara administracyjna powinna być proporcjonalna do wagi niezgodności, powinna uwzględniać nadzwyczajne okoliczności i umyślne działanie beneficjenta;
n. naruszenie art. 15 ust. 1 i pkt. 17 preambuły rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 - poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji kiedy Skarżąca w odpowiednim czasie ( tj. przed ewentualnym powiadomieniem o przeprowadzeniu kontroli na miejscu) złożyła deklarację zgodną ze stanem faktycznym;
o. naruszenie pkt. 42 i 43 preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w tych regulacjach a pozwalających na właściwą wykładnię innych przepisów, a przede wszystkim § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stosowanego przez organ w przedmiotowej sprawie;
p. naruszenie § 45 pkt. 8 rozporządzenia rolno środowiskowego - poprzez jego nie zastosowanie;
Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania
w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w sprawie jest zmniejszenie Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 i zastosowanie sankcji 20 % przewidzianych w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. 2015 r. poz. 908)
Analizując materialnoprawne przepisy znajdujące zastosowanie
w rozpatrywanym przypadku wskazać trzeba, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego reguluje rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.
Zgodnie § 2 ust. 1 pkt 3 tego aktu, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia
w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE)
nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.
Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące
w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.
Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy tego aktu dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Tylko
w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie
z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania,
a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.
Zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek
z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%
w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.
Stosownie do treści § 38 ust. 7 analizowanego aktu, przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących
w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.
W tej części rozważań konieczne jest ponadto wskazanie, że z dniem 14 lipca 2015 r. rozporządzenie rolnośrodowiskowe zostało znowelizowane na podstawie rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie rolnośrodowiskowe. W § 2 aktu zmieniającego przewidziano, że do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami: 1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem 15 marca 2015 r., 2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia 15 marca 2015 r. - stosuje się przepisy dotychczasowe.
Jednocześnie w § 5 rozporządzenia zmieniającego prawodawca określił sytuacje, w których płatność rolnośrodowiskowa jest dodatkowo zmniejszana o kwoty 10%, 20% lub 30%. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przed dniem 15 marca 2014 r. zostanie ponownie stwierdzone to samo uchybienie, o którym mowa w § 3 ust. 2 lub w § 4 ust. 2, lub to samo uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów innych niż Pakiet 8. Ochrona gleb i wód lub zostanie ponownie stwierdzone, że rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody, płatność rolnośrodowiskowa jest zmniejszana dodatkowo o kwotę stanowiącą:
1) 10% kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło -
w przypadku ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz pierwszy;
2) 20% kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło -
w przypadku ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz drugi;
3) 30% kwoty, którą rolnik otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło -
w przypadku ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz trzeci.
Przechodząc do dalszych rozważań Sąd pragnie zauważyć, że
w kontrolowanej sprawie ustalono, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 podjęła się realizacji zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lądowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 749,68 ha, Spółka zobowiązała się między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.
W 2015 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu o 5,16 ha. Stwierdzone zmniejszenie obszaru trwałych użytków zielonych oznacza, że Spółka nie zachowała w tym zakresie w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody. Powyższe działki były objęte planem działalności rolnośrodowiskowej.
W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały sankcję 20%, przewidzianą
w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Niezasadny jest zarzut niewłaściwej wykładni § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie
w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów. Niewątpliwie w świetle § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. aktu, niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo –
w rozumieniu § 38 ust. 6 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie
5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 38 ust. 7 ww. rozporządzenia. Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych
i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 6. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 maja 2015 r. sygn. II GSK 646/14,
II GSK 758/14, II GSK 2918/14; 2 października 2015 r. sygn. II GSK 1998/14; 18 marca 2016 r. sygn. II GSK 2110/14. W wyroku z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn.
II GSK 2393/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wycofanie pierwotnie deklarowanych działek, czy deklarowanie ich w pomniejszonej wielkości jest tego rodzaju "niezachowaniem" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, które skutkować winno zmniejszeniem płatności.
Powyższe poglądy w pełni akceptuje orzekający w tej sprawie Sąd.
Oczywiste jest ponadto, że sam fakt niezachowania trwałych użytków zielonych w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów, na których występują takie użytki, nie jest wystarczający do odstąpienia od stosowania omawianej sankcji 20%. Obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji. Nawet
w przypadku utraty posiadania działki istotnym elementem dla możliwości zastosowania odstępstwa od nałożenia sankcji z § 38 ust. 6 jest zbadanie, czy działka ta była objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Stąd jako bezpodstawne w rozpatrywanym przypadku należało uznać zarzuty naruszenia § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz pkt 42 i 43 preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) nr 1307/2013.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowana przez stronę skarżąca sankcja z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego została w tej sprawie prawidłowo zastosowana.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia § 38 ust. 6 w zw. z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Autor skargi próbuje wywieźć, że w sprawie tej organ powinien nałożyć na Spółkę zmniejszenie płatności na rok 2015 r. na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2, nie zaś jej pomniejszenie o 20%. Należy jednak zauważyć, że sankcje wymienione w obu przepisach mają odrębny charakter. Przyjmuje się wręcz, że zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia
w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o której mowa w § 38 (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. II GSK 4983/16, LEX nr 2303953). Przepis § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności. Zastosowanie tej sankcji nie wyklucza przy tym sankcji określonej w § 39 tego rozporządzenia (wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r. sygn. II GSK 2115/16, LEX nr 2168715). Postępowanie dotyczące zwrotu płatności oparte na § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest zatem postępowaniem odrębnym od tego prowadzonego na podstawie § 38 tego aktu.
Pozbawiony podstaw okazał się zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia zmieniającego z dnia 2 czerwca 2015 r.
Rozporządzenie owe weszło w życie 14 lipca 2015 r. W akcie tym zastrzeżono, że do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami: 1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem 15 marca 2015 r., 2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia 15 marca 2015 r. - stosuje się przepisy dotychczasowe (§ 2). W kontrolowanym przypadku wniosek o przyznanie płatności wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] czerwca 2015 r., stąd w sprawie tej znajdzie zastosowanie § 5 rozporządzenia zmieniającego.
Organ wykazał, że w sprawie doszło do ponownego stwierdzenia tego samego uchybienia po raz trzeci, tj. zmniejszenia trwałych użytków zielonych
i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w 2011 r. Z uwagi na zmniejszanie obszaru podjętego w 2011 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego organ wydał decyzje pomniejszające płatność rolnośrodowiskową za 2012 r., 2013 r. i 2014 r.,
przy zastosowaniu sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Decyzje te były już przedmiotem sądowej kontroli w sprawach o sygn. I SA/Bk 358/16, I SA/Bk 357/16, I SA/Bk 771/15). W 2015 r. (tj. w obecnie rozpatrywanym przypadku) po raz kolejny doszło do tego samego uchybienia - zmniejszenia trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody objętych, po wycofaniu części działek rolnych z podjętego w 2011 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 64 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy: a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej; b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6; c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna; d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby; e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b); f) zachodzą inne przypadki,
w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).
Należy podzielić argumentację organu, że niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu.
W aktach sprawy brak jest ponadto dowodów na wystąpienie siły wyższej. Należy przy tym zauważyć, że wypowiedzenie umowy dzierżawy nie stanowi siły wyższej
w rozumieniu przywołanego rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tego aktu, do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności
w następujących przypadkach: a) śmierć beneficjenta; b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw; f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który wymienia inne niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorie siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności,
w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Spośród wymienionych w tym przepisie przypadków strona odwołuje się do pkt 8, tj. innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.
W aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie
w gospodarstwie któregokolwiek z przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych wymienionych w § 45 tego aktu, w tym w pkt 8 przytoczonego przepisu. Ponadto, w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, upoważniającego Państwa członkowskie do uznania kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, prawodawca unijny zastrzegł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz
z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są
w stanie dokonać tej czynności (zob. ust. 2 tej regulacji).
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 oraz pkt 17 preambuły tego aktu, przewidujący wyjątki od stosowania kar administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem, kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się
w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta
o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Ponadto, podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku
o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji (art. 15 ust. 2).
W rozpatrywanym przypadku nie wystąpiła sytuacja objęta hipotezą wskazanej normy.
Nie można zgodzić się również z zarzutem naruszenia pkt 19 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Pozbawione podstaw okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W tym zakresie Sąd zauważa, że w postępowaniu w sprawie
o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 cyt. ustawy
o wspieraniu (...), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach,
o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W myśl § 2 tego przepisu, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie do art. 21 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń
i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się
o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały
w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem omawianej sankcji. W przypadku pakietów,
w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.
Organy wydały rozstrzygnięcia w oparciu o materiał zaoferowany przez Skarżącego. Zaskarżona decyzja została przekonująco uzasadniona i zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 3 kpa. Wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia, odniesiono się do zarzutów odwołania. Sąd nie dostrzega zatem naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 kpa.
Wobec powyższego należy uznać, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada prawu i nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa.
Jako, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło