I OSK 2396/18

Dnia 6 czerwca 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 787/17 w sprawie ze skargi W.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną [pic] I OSK 2396/18 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Od ww. wyroku skargę kasacyjną złożył W.K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy: 1/ art. 147 zd. 1 w zw. z art. 148 § 1 oraz art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz całkowicie dowolne ustalenie terminu, w którym skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a w konsekwencji również błędne ustalenia, że wniosek o wznowienie postępowania nie został wniesiony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania; 2/ art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo ustawowego obowiązku, w sytuacji ujawnienia się okoliczności skutkującej koniecznością wznowienia postępowania, a wynikającej z oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o wznowienie postępowania oraz wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dotyczących okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3/ art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie oraz zbadanie materiału dowodowego w sprawie; 4/ art. 8 poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały ani w całości ani w części opłacone. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie przeanalizował w dostateczny sposób okoliczności związanych z datą powzięcia przez skarżącego wiadomości o decyzji i jej rozstrzygnięciu. To uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oparł się na sformułowaniu zawartym w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, że do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, dołączona została decyzja z dnia [...] marca 2016 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu [...] września 2016. Tymczasem ani organy ani Sąd nie zbadały stanu faktycznego i nie wyjaśniły, czy stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu ww. decyzji były prawdziwe, czy rzeczywiście wraz z wnioskiem skarżącemu została doręczona ta decyzja. Poza tym istnieją wątpliwości, czy rzeczywiście z takiej informacji można wysnuć wniosek, że skarżący dowiedział się o decyzji w dniu doręczenia mu decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. Informacja zawarta w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. nie była dla skarżącego czytelna i wystarczająca do podjęcia przez niego stosownych działań prawnych. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r. uzyskał on pełną informację, czego dotyczyła decyzja z dnia [...] marca 2016 r. i że jest to decyzja dotycząca innego rozstrzygnięcia, niż decyzja z dnia [...] lipca 2016 r. Tym samym za datę, którą należy przyjąć jako datę o dowiedzeniu się przez skarżącego o decyzji z dnia [...] marca 2016 r., jest dzień [...] grudnia 2016 r., co skutkuje uznaniem, że wniosek o wznowienie postępowania został przez skarżącego złożony w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 in fine uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zagadnieniem determinującym wynik niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W myśl art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W niniejszej sprawie należało więc ustalić, kiedy wnioskodawca dowiedział się o decyzji z dnia [...] marca 2016 r. o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i od tej daty liczyć miesięczny termin na złożenie podania. W wyroku z dnia 15 maja 2008 r., II OSK 547/07, NSA przyjął, że art. 148 § 2 k.p.a. jest klarowny i jasny - ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji (jak np. termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 1 k.p.a., czy termin z art. 111 § 1 k.p.a. do żądania uzupełnienia decyzji), lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (podobnie w wyroku NSA z dnia 3 lutego 1998 r., I SA 769/97). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Taki też pogląd wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2006 r., II OSK 622/05, publ. ONSAiWSA 2006/5/133, Wokanda 2006/7-8/72). Z kolei w wyroku z dnia 6 maja 2009 r., II OSK 714/08, NSA stwierdził, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona poznała dokładnie treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. W niniejszej sprawie należy zatem ustalić, kiedy W.K. dowiedział się o decyzji z dnia [...] marca 2016 r. o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz o jej treści na tyle skutecznie, by pozwalało mu to sformułować żądanie wznowienia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo przyjął Sąd I instancji, w ślad za organami, że miało to miejsce najpóźniej w dacie doręczenia mu (odebranej osobiście) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2018 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty K. z dnia [...] czerwca 2016 r. o zatrzymaniu mu prawa jazdy. Zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy było konsekwencją uprzedniego uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. organ odwoławczy wyraźnie (str. [...] decyzji drugi akapit od dołu) wskazał, że wniosek o zatrzymanie W.K. prawa jazdy był konsekwencją wydania decyzji z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w sprawie uznania W.K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, czy do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dołączona została decyzja z dnia [...] marca 2016 r. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest także okoliczność, czy decyzja z dnia [...] marca 2016 r. została prawidłowo doręczona w sposób zastępczy określony w art. 44 k.p.a. Prawidłowo bowiem Sąd Wojewódzki ograniczył swoje rozważania do ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2016 r. w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niewątpliwie Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organów, że skarżący najpóźniej w dniu odebrania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2016 r. znał datę wydania decyzji z dnia [...] marca 2016 r., wiedział jaki organ ją wydał, miał również świadomość, czego ta decyzja dotyczyła (nawet jeśli nie znał jej dokładnej treści). Nie sposób w tej sytuacji przyjąć, że skarżący w dacie odebrania decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie znał treści decyzji z dnia [...] marca 2016 r. o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Skoro zatem skarżący najpóźniej w dniu doręczenia mu decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. powziął informację o wydaniu decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a także wiedział, jaki organ decyzję tę wydał, znał datę wydania tej decyzji, a także jej numer, to wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] grudnia 2016. złożony został po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Prawidłowe było zatem stanowisko Sądu I instancji, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wydane na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 2 k.p.a., jest legalne, a organy dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym do jego wydania. Z kolei zarzuty skargi kasacyjnej, koncentrujące się na próbie wykazania, że zaistniały inne przesłanki wznowienia – określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie mogą zostać w niniejszej sprawie w ogóle brane pod uwagę, wykraczają bowiem poza granice sprawy sądowadministracyjnej, zakreślonej zaskarżonym do Sądu Wojewódzkiego postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie to wydane zostało na skutek wniosku skarżącego o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniosek ów determinował sposób wydanego przez organy rozstrzygnięcia, a kontrola Sądu I instancji ograniczyć się musiała do oceny jego legalności, a nie do poszukiwania innych ewentualnych przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - adwokat J.W., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.