I OZ 510/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt IV SO/Wa 1/17 o odrzuceniu wniosku Z. B. o wymierzenie Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sądu Najwyższego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt IV SO/Wa 1/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek Z. B. o wymierzenie Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sądu Najwyższego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sądu Najwyższego grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r. wraz z odpowiedzią na skargę. Postanowieniem z dnia 17 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w niniejszej sprawie. Po rozpoznaniu sprzeciwu, postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017 r., Sąd utrzymał to postanowienie w mocy. Następnie w dniu 4 września 2017 r. doręczono wnioskodawcy odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 30 sierpnia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia wniosku. W piśmie z dnia 25 października 2017 r. wnioskodawca ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 22 listopada 2017 r. referendarz sądowy ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie. W piśmie z dnia 10 stycznia 2018 r. wraz z doręczeniem odpisu postanowienia wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie to doręczono wnioskodawcy w dniu 16 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając wniosek o wymierzenie grzywny stwierdził, że wnioskodawca w piśmie z dnia 10 stycznia 2018 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 30 sierpnia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia wniosku. Wezwanie to doręczono wnioskodawcy w dniu 16 stycznia 2018 r. W dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty od niniejszej sprawy. Sąd zauważył, że w piśmie z dnia 12 stycznia 2018 r. wnioskodawca złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz zawarł kolejny wniosek o prawo pomocy, jednakże ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca został prawidłowo wezwany i pouczony o skutkach nieuiszczenia wpisu sądowego. Wobec powyższego Sąd uznał, że pomimo złożenia przez wnioskodawcę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy) wniosek podlegała odrzuceniu, stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Na marginesie Sąd zaznaczył, że ewentualne uwzględnienie wniosku skarżącego i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że nie będzie on zobowiązany do ponoszenia kosztów na dalszym etapie postępowania sądowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Do wniosków stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wpis sądowy od wniosku o wymierzenie grzywny nie został uiszczony w wyznaczonym terminie, a zatem zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniosek na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że wystąpienie w dniu 16 stycznia 2018 r. z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić wnioskodawcy przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w toczącym się postępowaniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10 oraz z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 95/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć trzeba, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty złożenia wniosku. Nie działa ono z mocą wsteczną (w odniesieniu do opłat sądowych, których termin uiszczenia upłynął przed złożeniem wniosku o prawo pomocy), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 203/10 oraz z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 390/15; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Wobec powyższego nawet przyznanie skarżącemu prawa pomocy po upływie terminu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie obejmowałoby zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.