V SA/Wa 2190/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Gminy B. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia (....) czerwca 2016 r. nr (...) w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] (zwanego dalej: "Dyrektorem WUP") z dnia [...] marca 2016 r. o numerze [...], którą określono Gminie [...] (zwanej dalej: "Gminą", "Skarżącą") przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania otrzymanego na realizację projektu. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] sierpnia 2008 r. Gmina zawarła z Wojewódzkim Urzędem Pracy w [...] (zwanym dalej: "WUP") umowę ramową nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Projekt był skierowany do osób w wieku aktywności zawodowej, w szczególności osób długotrwale bezrobotnych o niskich lub zdezaktualizowanych kwalifikacjach zawodowych. Celem projektu była aktywna integracja społeczno-zawodowa osób bezrobotnych, poszukujących pracy lub niepozostających w zatrudnieniu, będących w wieku aktywności zawodowej i korzystających ze świadczeń pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, zamieszkujących na terenie gminy [...]. W budżecie projektu na rok 2008 zaplanowano w ramach Zadania nr 1 "Aktywna integracja" realizację kursu pt. "[...]". W tym celu Gmina zawarła w dniu [...] września 2008 r. umowę z Medycznym Studium Zawodowym w [...] o numerze [...] na przeprowadzenie kursu zawodowego dla 58 osób objętych projektem. Za przeprowadzenie kursu Gmina zobowiązała się zapłacić za jednego uczestnika projektu kwotę w wysokości 900,00 zł brutto, zaś łączny koszt wykonania usługi – przeszkolenia 58 osób – wynosił 52.200,00 zł. Zapłata za wykonanie przedmiotu zamówienia miała nastąpić w dwóch transzach po 26.100,00 zł brutto: pierwsza po wykonaniu części teoretycznej kursu, zaś druga po zakończeniu części praktycznej kursu. Na podstawie złożonych następnie wniosków o płatność z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz z dnia [...] marca 2009 r. Gmina otrzymała dofinansowanie w łącznej wysokości 52.200,00 zł. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 września do 30 listopada 2009 r. stwierdzono, iż w ramach kursu "[...]" przeszkolono 56 uczestników, w tym 53 uczestników w całości (z części teoretycznej i praktycznej), zaś 3 uczestników tylko z części teoretycznej. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości WUP skierował do Gminy pismo z dnia 15 stycznia 2016 r., w którym poinformował, iż wydatki odnoszące się do liczby osób, które nie zostały przeszkolone w ogóle (2 osoby) i do liczby osób, które nie brały udziału w części praktycznej szkolenia (3 osoby) uznać należy za niekwalifikowalne. W piśmie wskazano, iż wydatki niekwalifikowane wyliczono łącznie na kwotę 3.274,52 zł, w tym koszty bezpośrednie na kwotę 3.150 zł oraz koszty pośrednie na kwotę 124,52 zł. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. WUP wezwał Gminę do zwrotu nieprawidłowości finansowej w wysokości 3.274,52 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych – w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. Pismo zostało doręczone gminie w dniu 25 stycznia 2016 r. Po bezskutecznym upływie zakreślonego terminu, pismem z dnia 12 lutego 2016 r. WUP zawiadomił Gminę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor WUP określił Gminie wysokość środków dotacji przypadających do zwrotu w łącznej wysokości 3.274,52 zł wraz z odsetkami. W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 211 ust. 1 pkt 2 i ust. 4a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.; zwanej dalej: "u.f.p. z 2005 r."), art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 12 41 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż realizując projekt Gmina naruszyła zarówno § 3 ust. 3 umowy ramowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., jak również zapisy rozdziału 3 pkt 3.1, Podrozdziału 1, lit. a), b), d) i e) Wytycznych z dnia 19 września 2008 r. w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, bowiem otrzymała dofinansowanie na przeprowadzenie kursu dla 58 osób, zaś w rzeczywistości w kursie uczestniczyło 56 osób, w tym 3 osoby tylko w części teoretycznej. Skoro zatem Gmina poniosła nakład, a nie osiągnęła zamierzonego rezultatu, to zobowiązana jest zwrócić wydatki uznane za niekwalifikowane. Dyrektor WUP stwierdził również, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia, bowiem termin przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego w sprawie przeciwko kierownictwu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i stosownie do przepisu art. 70 § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (akt. t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; zwanej dalej: "O.p."), biegnie on dalej od dnia 3 czerwca 2015 r., tj. od dnia prawomocnego zakończenia sprawy karnej. Po rozpatrzeniu odwołania Gminy, Minister Rozwoju wydał w dniu [...] czerwca 2016 r. zaskarżoną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora WUP. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 20 lutego 2008 r. – obowiązującymi na dzień zawarcia umowy z dnia [...] sierpnia 2008 r. – jednym z podstawowych warunków kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL jest rzeczywiste wykonanie usług, tytułem których ponoszone są wydatki (Podrozdział 3.1. pkt 1 lit. c). W ocenie Ministra, zawarcie umowy zlecenia, która faktycznie nie była wykonywana stanowi również zaprzeczenie innych podstawowych warunków kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL, jakimi są racjonalność ponoszonych wydatków oraz ich niezbędność dla realizacji projektu (Podrozdział 3.1 pkt 1 lit. a oraz b). Natomiast brak spełnienia postanowienia zawartego w umowie zlecenia – przeszkolenie 58 osób, na podstawie którego miała nastąpić wypłata wynagrodzenia – świadczy o naruszeniu kolejnego warunku kwalifikowalności wydatków, jakim jest udokumentowanie wydatku (Podrozdział 3.1 pkt 1 lit. d). Następnie Minister Rozwoju wskazał, iż Gmina poprzez niezastosowanie się do zapisów Wytycznych, w związku z rozliczeniem wydatków w pełnej wysokości, wynikającej z zawartej umowy pomimo, że usługa w pełni nie została wykonana, wykorzystała środki dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r., tj. procedur określonych w art. 208 tej ustawy. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż Gmina nie kwestionuje w odwołaniu ustalonego stanu faktycznego, podnosi natomiast zarzut przedawnienia zobowiązania. Odnosząc się do tej kwestii Minister wskazał, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Działu III O.p. Następnie stwierdził, iż w postępowaniu, którego przedmiotem jest zwrot płatności środków europejskich i odpowiadającej jej dotacji, termin przedawnienia zapłaty przedmiotowych należności wynosi 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja w sprawie zwrotu środków. Skoro zatem w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora WUP została wydana w dniu [...] marca 2016 r., to trudno mówić o przedawnieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. Gmina wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego: 1) art. 211 ust. 1 pkt 2 i ust. 4a u.f.p. z 2005 r., art. 113 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz § 3 ust. 2 Porozumienia z dnia 13 sierpnia 2007 r. w sprawie dofinansowania działań w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki zawartego pomiędzy Samorządem Województwa [...] a Wojewódzkim Urzędem Pracy w [...] poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej zwrot dotacji; 2) art. 211 ust. 1 i 5 u.f.p. z 2005 r. oraz art. 70 ust. 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji o zwrocie dotacji, w sytuacji gdy powyższe zobowiązanie uległo przedawnieniu w roku 2014. Skarżąca sformułowała także zarzuty obrazy przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy: 1) art. 7, art. 11 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (akt. t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; zwanej dalej: "K.p.a.") poprzez brak wskazania przez organ I i II instancji podstawy wydania decyzji o zwrocie środków, tj. brak wyjaśnienia, czy pobrane środki organ traktuje jako: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur o których mowa w art. 208 u.f.p. z 2005 r., czy pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (art. 211 u.f.p. z 2005 r.), albowiem wszystkie środki organ określa jako niekwalifikowane, co uniemożliwia stronie pełne ustosunkowanie się do wydanego rozstrzygnięcia; 2) art. 11 K.p.a. w wyniku braku podania przez organ argumentów na uzasadnienie stanowiska w zakresie nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia; 3) art. 6 i art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, że wystąpiły nieprawidłowości w sposobie wykorzystania środków dotacji, podczas gdy powyższe ustalenia pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem sprawy oraz z wynikiem postępowania karnego prowadzonego przeciwko pracownikom MOPS – B. K. i M. Ż. i ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego uniewinniającego oskarżonych oraz umarzającego postępowanie ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu, w których to wyrokach sądy karne stwierdziły, że jeśli w procesie wykorzystywania środków doszło do naruszenia obowiązujących reguł, to odbywało się to za przyzwoleniem organu pośredniczącego WUP. Rozwijając zarzuty skargi Gmina skoncentrowała się na kwestii przedawnienia, podnosząc w szczególności, iż organ błędnie uznał, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia wydania decyzji nakazującej zwrot dotacji, gdy tymczasem zdaniem Skarżącej, decyzja taka miała charakter deklaratoryjny. W ocenie autora skargi, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od roku następnego po roku, w którym otrzymano dotację, co sprawia, że w niniejszej sprawie przedawnienie nastąpiło. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, ani takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Spójności oraz Funduszu Spójności oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25 ze zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006"), instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi (...). Z kolei art. 70 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, stanowi, że państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań: a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 i że funkcjonują skutecznie; b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych. W przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom, państwa członkowskie odpowiadają za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony (art. 70 ust. 2). Przepisy tego rozporządzenia regulują także zasady odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy Unijnych, w tym także kwestie korekt finansowych, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie (art. 98). W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Zgodnie zaś z ust. 2 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 zdefiniowane zostały też terminy i pojęcia, którymi się ono posługuje. I tak, zgodnie z art. 2 pkt 3, dla jego celów terminowi "operacja" nadano znaczenie: projekt lub grupa projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów, pozwalające na osiągnięcie celów osi priorytetowej, do której odnosi się ta operacja. Natomiast w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zatem definicja "nieprawidłowości" zawiera trzy elementy: (i) musi wystąpić działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, (ii) które powoduje naruszenie przepisu prawa Unii oraz (iii) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zarówno Komisja Europejska jak również TSUE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego. Za nieprawidłowość należy w związku z tym uznać zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, iż do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii. Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98). Powyższe, na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L z 20 grudnia 2013r., nr 347, s. 320) prawodawca unijny uwzględnił orzecznictwo TSUE i prezentowane stanowisko Komisji Europejskiej i zaznaczył wprost, że nieprawidłowością będzie także naruszenie prawa krajowego. W krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2006 r Nr 227 poz.1658, akt. t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1376 ze zm.; zwanej dalej: "u.z.p.p.r."). Zgodnie z art. 25 u.z.p.p.r. za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada: instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa (pkt 1); w przypadku programu rozwoju – odpowiednio właściwy minister lub zarząd województwa (pkt 2). W rozpatrywanej sprawie Instytucją Zarządzającą PO KL był minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1, 5-8, 10, 11, 14, 15 i 15a u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi: wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (...); zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 2; określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego; określenie poziomu dofinansowania projektu, jako procentu wydatków objętych dofinansowaniem; określenie systemu realizacji programu operacyjnego; zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych; dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów; prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych; ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania. Należy wyjaśnić, że w sprawie zastosowanie znajdą zarówno przepisy u.f.p. z 2005 r. Zgodnie bowiem z art. 113 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. Termin "udzielenia dotacji" a tym samym pojęcie "dotacji udzielonych" łączyć należy, nie tyle z umową, czy decyzją przyznającą te dotacje – w tym przypadku, środki przeznaczone na realizacje programów finansowanych z funduszy europejskich – co z ich rzeczywistym przekazaniem, tj. ich wypłatą beneficjentowi. Powyższe wypływa z treści art. 211 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., które stanowią, że zwrotowi podlegają dotacje (środki) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem procedur albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Powyższe stanowisko zostało również zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok NSA z dnia 21 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 1630/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy działające w sprawie organy, w sposób prawidłowy zażądały zwrotu dofinansowania udzielonego Skarżącej na mocy umowy z dnia [...] sierpnia 2008 r., jak również czy wydając decyzje w sprawie wyjaśniły przesłanki zastosowania art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r. Zdaniem Skarżącej, ani w decyzji Dyrektora WUP ani też w decyzji Ministra Rozwoju nie wyjaśniono bowiem, czy pobrane środki organ traktuje jako: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur o których mowa w art. 208 u.f.p. z 2005 r., czy pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W ocenie Sądu, twierdzenia podniesione przez Skarżącą w tym przedmiocie są chybione, bowiem nie ma żądnych wątpliwości, iż kontrolowane rozstrzygnięcia zostały podjęte w związku z wykorzystaniem przez Gminę przekazanych jej środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. z 2005 r. Zauważyć należy, iż w decyzji Dyrektora WUP z dnia [...] marca 2016 r. wskazano, iż środki "wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 ustawy, podlegają zwrotowi przez beneficjenta" (vide: strona 5 decyzji, akapit 3). Ponadto organ ten zauważył, iż jedną z procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p., była procedura określona w umowie ramowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., do której stosowania beneficjent był zobligowany (vide: strona 5 decyzji, akapit 6). Z kolei w decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2016 r. zawarto wyraźne stwierdzenie, iż "Odwołujący poprzez niezastosowanie się do zapisów Wytycznych w związku z rozliczeniem wydatków w pełnej wysokości wynikającej z zawartej umowy pomimo, że usługa w pełni nie została wykonana, wykorzystał środki dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. 2005, tj. procedur określonych w art. 208 tej ustawy" (vide: ostatnie zdanie na stronie 3 decyzji oraz początek strony 4). Przypomnieć zatem należy, iż w myśl art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r. w przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4. Przepisy art. 145 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio. Stosowanie do treści art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., wydatki związane z realizacją programów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2, 3a i 4, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 2 oraz art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. NSA stwierdził, że sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. także wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14). Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14, w którym wskazano, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone obowiązującymi powszechnie normami prawa, lecz również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania. Rozwijając tę tezę NSA wskazał dodatkowo, że wynika to ze specyfiki u.z.p.p.r. Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych i regionalnych nie leżą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowane są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r.) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2009 r. (analogicznie art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r.) należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje w rozpoznawanej sprawie za własny. W kontrolowanej sprawie Skarżąca nie podważa ustaleń dokonanych przez organy, że realizując Zadanie nr 1 "Aktywna integracja" nie osiągnęła zamierzonego skutku w postaci przeszkolenia 58 osób w ramach kursu "[...]". Rację zatem należy przyznać organom, iż przy realizacji projektu naruszone zostały zarówno postanowienia umowy ramowej, jak również zapisy zawarte w Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 20 lutego 2008 r. Naruszenia te, należało traktować jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005 r., co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z 2005 r. Przechodząc do kontroli samego procesu odzyskiwania wypłaconego Skarżącej dofinansowania, przypomnieć na wstępie należy, iż zgodnie z art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, Państwa Członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Ponadto, Państwo Członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez Państwo Członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo Członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Uzupełnieniem regulacji w zakresie postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy w ramach udzielonych dofinansowań z budżetu Unii Europejskiej jest rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r. Nr 312, str. 1; zwane dalej: "rozporządzeniem Rady (WE) nr 2988/95"). Stosownie do art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, stwierdzenie w wyniku kontroli nieprawidłowości z reguły prowadzi do cofnięcia bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych nienależnych lub bezprawnie uzyskanych. Rozporządzenie to w art. 2 ust. 4 określa, że – z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego – procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu państw członkowskich. Zawarta także w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 konstrukcja nieprawidłowości oraz jej normatywne skutki zostały przeniesione na grunt przepisów prawa polityki rozwoju. Przepisami tymi uregulowano kompetencje do ustalania i nakładania na beneficjentów sankcji w związku z powstałymi w toku realizacji projektów nieprawidłowościami. Również, w prawie krajowym znajdują się normy precyzujące przesłanki zwrotu środków oraz tryb ich dochodzenia. Kwestie te regulują wskazane już przepisy u.f.p. z 2005 r. Powyższe regulacje wskazują, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Zgodnie z powyższym stwierdzić należy, że dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione łącznie dwie następujące przesłanki: – po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych określonych m.in. w umowie o dofinansowanie, – po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. o sygn. akt II GSK 917/13). Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego stanu faktycznego sprawy, w ocenie Sądu zgodzić się należało z organami, że Skarżącej można skutecznie zarzucić naruszenie procedur wynikających z umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych z dnia 20 lutego 2008 r., które to naruszenie spowodowało szkodę w budżecie UE poprzez wypłacenie środków na przeszkolenie 58 osób (po 900 zł brutto na każdą osobę), w sytuacji, gdy w kursie uczestniczyło w rzeczywistości jedynie 56 osób, z których 3 zostały przeszkolone tylko w części teoretycznej. Z tych wszystkich względów za niezasadne uznać należało podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 211 ust. 1 pkt 2 i ust. 4a u.f.p. z 2005 r., art. 113 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz § 3 ust. 2 Porozumienia z dnia 13 sierpnia 2007 r. w sprawie dofinansowania działań w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Odnosząc się do generalnego zarzutu przedawnienia Sąd wskazuje, iż nie jest on uzasadniony, mimo tego, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy nie jest prawidłowe. Wobec tego, iż zarówno Skarżąca, jak i organy odwołują się w zakresie przedawnienia do przepisów krajowych, zacząć należy od tego, iż ustawa o finansach publicznych (zarówno mająca zastosowanie w niniejszej sprawie u.f.p. z 2005 r., jak i obecnie obowiązująca) nie zawiera regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Zgodnie z przepisem art. 211 ust. 5 u.f.p. z 2005 r., w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 4 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy. Przypomnieć należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając, że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny", bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11). Dotyczy to również zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Należy podkreślić, że sprawa realizacji przedmiotowego projektu "Twój krok do lepszego jutra" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki była przedmiotem postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...]. Pamiętać zatem należy, iż środki objęte zaskarżoną decyzją stanowią środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, których odzyskiwanie zostało uregulowane w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Jak to już wyżej wskazano, uzupełnieniem regulacji w zakresie postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy w ramach udzielonych dofinansowań z budżetu Unii Europejskiej jest rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95. W rozporządzeniu tym znalazły się regulacje dotyczące instytucji przedawnienia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Jednocześnie Sąd dostrzega, iż w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że skoro art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 dopuszcza możliwość by Państwa Członkowskie stosowały dłuższy okres przedawnienia niż przewidziany w ust. 1 i 2 (cztero- i trzyletni), to z możliwości tej skorzystała również Polska określając w prawie krajowym dłuższy termin przedawnienia. Chodzi mianowicie o zawarte w ustawie o finansach publicznych odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III O.p. W ocenie Sądu, zawarte w art. 211 ust. 5 u.f.p. z 2005 r. odesłanie do przepisów działu III O.p., nie może być jednak stosowane "mechanicznie", lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95. Wskazać zatem należy, iż w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu". Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził ostatnio Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, iż wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program" ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystania środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze [...] celem rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia postępować mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50). Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenie programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenie programu" w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66). W niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013. Program ten był jednym z programów operacyjnych wdrażanych w latach 2007-2013, zaś środki finansowe na jego realizację pochodziły z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W ocenie Sądu, skoro projekt Skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych Skarżącej na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu. Jeżeli chodzi o "ostateczne zakończenie" Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, to przyjąć należało termin określony przez Komisję Europejską w decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C(2015) 2771 final zmieniającej decyzję C(2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika). Wobec powyższego, Sąd stanął na stanowisku, iż momentem ostatecznego zakończenia Program Operacyjny Kapitał Ludzki na lata 2007-2013, a tym samym momentem do którego biegnie termin przedawnienia jest dzień 31 marca 2017 r. Tym samym, w niniejszej sprawie, w której decyzje I i II instancji zapadły przed dniem 31 marca 2017 r., przedawnienie nie nastąpiło, a co za tym idzie, Dyrektor WUP był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do dochodzenia zwrotu środków objętych decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Wskazać w tym miejscu należy, iż przedstawiony pogląd został również zaprezentowany w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: z dnia 21 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 282/17 oraz z dnia 27 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 316/17 i I SA/Ke 317/17. Sąd pragnie jednocześnie podkreślić, iż powyższe stanowisko nie wyklucza dotychczasowego stanowiska orzecznictwa, iż 5-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., może mieć – co do zasady – zastosowanie do odzyskiwania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Tym niemniej, z uwagi na omówiony wyżej przepis szczególny art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że ostateczny termin przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo pogląd wyrażony w przywołanym już wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15, zgodnie z którym, "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (punkt 68). Innymi słowy, termin przedawnienia mający zastosowanie do "programów wieloletnich" przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie (punkt 69). Za niezasadne uznać należało podniesione w skardze zarzuty natury procesowej. W ocenie Sądu postępowanie prowadzone zarówno przez Dyrektora WUP, jak również przez Ministra Rozwoju było zgodne z prawem. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zaś zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, w decyzjach wskazano, iż odzyskiwanie środków następuje z uwagi na naruszenie przez Gminę procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6, 7 i 11 K.p.a., zaś wydane decyzje spełniają wymogi określone w art. 107 K.p.a. Jak to Sąd wskazał powyżej, organ odwoławczy błędnie odniósł się do formułowanych przez Gminę zarzutów przedawnienia, jednakże z uwagi na to, iż przedawnienie w sprawie nie nastąpiło, z powodów wskazanych wyżej, naruszenie to nie miało istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zarzuty skargi nie są uzasadnione Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.