I SA/Łd 449/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi H. K.-Ł. i B. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi R. T. kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Pismem z 20 marca 2017r. H. K.-Ł. i B. Ł. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...]r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...]r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...]r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z [...] r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia od niej odwołania w terminie 14 dni od jej doręczenia i została wysłana do stron na adres: D. 24, [...] S. Adres ten został wskazany przez wnioskodawców w podaniu z dnia 14 stycznia 2016r., inicjującym postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, uzupełnionym pismami z dnia 4 oraz 14 kwietnia 2016r. Doręczenie decyzji Kolegium z dnia [...]r. nastąpiło po jej dwukrotnym awizowaniu (w dniu 14 czerwca 2016r. oraz w dniu 22 czerwca 2016r.) w dniu 28 czerwca 2016r. w trybie awizo, zgodnie z treścią art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 30 czerwca 2016r., a więc po upływie pełnych 14 dni od pierwszego awizowania przesyłki. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem w dniu 12 lipca 2016r. Skarżący nie wnieśli w ww. terminie odwołania, natomiast wystosowali skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Kolegium. Postanowieniem Sądu z dnia 14 grudnia 2016r., sygn. akt I SA /Łd 751/16 skarga została odrzucona. Następnie podatnicy wnieśli 16 grudnia 2016r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Ostatecznym postanowieniem z [...]r. SKO w S. odmówiło H.K.-Ł. i B. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa postanowieniem z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w konsekwencji pozostawiając je bez merytorycznego rozpatrzenia. W skardze do sądu administracyjnego H. K.-Ł. i B. Ł. zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu przez stronę skarżącą terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy strona skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy poprzez wydanie odrębnego postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy jest to bezprzedmiotowe z uwagi na wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto, przytaczając dotychczasowy stan faktyczny skarżący argumentowali, iż z uwagi na zaistniałą sytuację faktyczną byli przekonani o tym, że właściwym trybem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dlatego też sporządzili tego rodzaju pismo, jednak ich intencją było zaskarżenie decyzji we właściwym trybie i odwołanie się od decyzji. Skarżący podkreślili, że język polski nie jest dla nich językiem ojczystym i nie kwestionując statusu języka polskiego jako języka urzędowego, nie można pozbawiać możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy osób, które zaskarżyły decyzję, a tylko z uwagi na pewne okoliczności uczyniły to w niewłaściwej formie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących powołując się na zarzuty skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości, ani w części. Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik zaznaczył, iż z uwagi na opisaną we wniosku o przywrócenie terminu i odwołaniu sytuację faktyczną skarżący byli przekonani, że właściwym trybem zaskarżenia decyzji administracyjnej jest skarga do sądu i w związku z tym sporządzili tej treści pismo. Nadto wskazał, odwołując się do treści uzasadnienia wyroku wydanego 4 grudnia 2013r. przez WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 678/13, że w sytuacji wydania przez organ postanowienia na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej bezprzedmiotowe jest wydawanie postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. Sąd postanowił, na mocy art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej jako: "p.p.s.a.") połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 449/17, I SA/Łd 450/17, I SA/Łd 451/17 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych postanowień oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie naruszyło bowiem przepisów materialnych i procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Merytoryczne rozważania poprzedzić należy wyjaśnieniem zasadności postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 5 września 2017r., mocą którego połączono do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 449/17, I SA/Łd 450/17 oraz I SA/Łd 451/17. Podstawą prawną przywołanego postanowienia był przepis art. 111 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym, Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż zastosowanie przywołanej normy prawnej uzasadnione jest względami ekonomiki procesowej, gdyż wszystkie sprawy łączy tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, bezsprzecznie istota sporu we wszystkich sprawach jest tożsama. Wobec powyższego Sąd połączył wszystkie sprawy do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, co nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę, każda ze spraw zachowuje swą odrębność. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kwestionowane postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 228 § 1 punkt 2 z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 – dalej jako: "O.p.") organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W judykaturze i doktrynie nie budzi wątpliwości, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866). Jednocześnie samo stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego takiego postanowienia, sąd rozpoznawać będzie sprawę w przedmiocie tego uchybienia, nie zaś w merytorycznym przedmiocie sprawy podatkowej, w której uchybienie to miało nastąpić – vide J. Brolik, Komentarz do art. 228 O.p., Lex 2015. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno nastąpić w przypadku ustalenia, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 223 § 2 op. Zgodnie z treścią tego przepisu, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 op. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję SKO z dnia [...]r. nastąpiło po jej dwukrotnym awizowaniu (w dniu 14 czerwca 2016r. oraz w dniu 22 czerwca 2016r.) w dniu 28 czerwca 2016r. Przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 30 czerwca 2016r., a więc po upływie pełnych 14 dni od pierwszego awizowania przesyłki. A zatem 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął z dniem 12 lipca 2016r., zaś strona wniosła odwołanie dopiero 16 grudnia 2016r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jednocześnie należy podkreślić, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania wymaga wcześniejszego ustalenia skuteczności doręczenia decyzji. W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji z [...]r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z [...]r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013r. w trybie określnym w art. 150 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). W ocenie sądu analiza akt sprawy w pełni potwierdza słuszność stanowiska organu o skutecznym doręczeniu w trybie art. 150 § 4 O.p. decyzji organu I instancji z dnia [...]r. na adres wskazany we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Zgodnie z adnotacjami widniejącymi na znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii koperty, w której wyekspediowano do podatników decyzję z [...]r. przesyłka była dwukrotnie awizowana - 14 i 22 czerwca 2016r. i została zwrócona do nadawcy 30 czerwca 2016r., a zatem, jak to zostało już wyżej wskazane termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie 12 lipca 2016r. Jednocześnie należy wskazać, że postanowieniem z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło podatnikom przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niespełnienie przesłanek, o których mowa w art. 162 § 1 O.p. Nieprawomocnym wyrokiem z 5 września 2017r., sygn. akt I SA/Łd 452/17 WSA w Łodzi oddalił skargę H. K.-Ł. i B. Ł. na to postanowienie. Odnosząc się do zarzutów skargi oraz pisma pełnomocnika skarżących z 25 lipca 2017r. należy stwierdzić, że nie może stanowić również usprawiedliwienia dla zachowania skarżących kierowanie się logiką i podjęcie działań tożsamych z tymi, które podjęli po odebraniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]r.(utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016r.). Skarżący podnoszą, iż skoro odebrali decyzję Kolegium, to i obecnie po doręczeniu kolejnej decyzji Kolegium podjęli tożsame kroki odwoławcze, niemniej jednak dostrzec należy, iż jeżeli tak, to sami przyznają, iż intencją było zainicjowanie kontroli sądowej, a nie odwoławczej w ramach kontroli instancyjnej. Powstała w tym zakresie sprzeczność wyjaśnień skarżących co do ich rzeczywistych intencji dodatkowo podważa ich staranność w dbaniu o swoje interesy. Tym bardziej wobec braku pewności co do sposobu kwestionowania prawidłowości decyzji Kolegium z dnia [...]r. wystarczyło porównanie niebudzącego wątpliwości i jasno sformułowanego pouczenia w tej decyzji zamieszczonego, z tym zawartym w decyzji z dnia [...]r. W ocenie Sądu, nawet przy podstawowej znajomości języka polskiego, która wówczas umożliwiała skarżącym samodzielnie sporządzić i wnieść skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, byliby w stanie odnaleźć różnicę w pouczeniach decyzji wydanych przez ten sam organ administracji publicznej. Również podnoszona w skardze konieczność opieki nad chorym dzieckiem nie ma wpływu na zasadność stwierdzenia przez organ uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nie kwestionując trudnej sytuacji strony skarżącej w tym zakresie, Sąd stwierdza, że okoliczność ta była przedmiotem rozważań tut. Sądu w sprawie dotyczącej skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie zgadza się też ze stanowiskiem skarżących, które sprowadza się do stwierdzenia, że skoro złożyli oni wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dokonując uchybionej czynności, bezzasadne jest wydanie postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminowi. Obowiązujące przepisy w ocenie Sądu nie pozostawiają wątpliwości, że tak, jak zostało to już wyżej podkreślone uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i do jego stwierdzenia upoważnia zestawienie terminów zdarzeń prawnie znaczących, tj. daty doręczenia decyzji organu I instancji z datą wniesienia środka odwoławczego. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności to dwie odrębne sprawy, jakkolwiek pozostające ze sobą w związku. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter bezwarunkowy, wynikający między innymi ze zwrotu normatywnego "organ odwoławczy stwierdza", jak również wskazuje, że stwierdzenie uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu, a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1248/12). Stwierdzić więc należy, że złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu ma to znaczenie, że dopiero uwzględnienie takiego wniosku przez organ pozwala na zniwelowanie skutków spóźnienia, przywracając stan, w którym dopuszczalne będzie merytoryczne rozpoznanie środka odwoławczego. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w kontrolowanej sprawie, albowiem wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak wynika z akt sprawy, nie został przez organ odwoławczy uwzględniony. W ocenie Sądu, postępowanie zakończone wydaniem kwestionowanego przez stronę postanowienia przeprowadzone zostało z zachowaniem zasad ogólnych kształtujących jego prawidłowy przebieg i nie narusza prawa, nie czyni tym samym zasadnym żądania uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W kwestii kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym przez pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016, poz.1714). ak