I SA/Ol 678/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (słownie trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.-Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012r., ze zm.) zwanej dalej w skrócie O.p., w związku z odwołaniem P. B. z dnia 17 lipca 2013r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" znak "[...]" w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-luty 2011r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że decyzją z dnia "[...]" znak: "[...]" Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił podatnikowi kwoty podatku od towarów i usług do zapłaty na podstawie art.108 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług: za styczeń – 299.000 zł i luty 2011r. - 299.000 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ kontroli skarbowej zawarł stosowne pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, w tym, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 20 czerwca 2013r., co zostało potwierdzone jej podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zatem bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się z dniem 21 czerwca 2013r. i upłynął w dniu 4 lipca 2013r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało sporządzone i przekazane do urzędu pocztowego w dniu 17 lipca 2013r., a wpłynęło do organu I instancji w dniu 18 lipca 2013r. a zatem już po upływie terminu. Pełnomocnik strony adw. M. O. wraz z wniesieniem odwołania złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia podając, że uchybie terminu nie powstało z winy strony. Wskazał na chorobę P. B. poświadczoną zaświadczeniem i zwolnieniem lekarskim, która uniemożliwiła stronie złożenie odwołania w ustawowym terminie. Organ wskazał, że postanowieniem z dnia "[...]" znak "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do jego wniesienia. Stwierdził, iż wobec faktu , że odwołanie zostało złożone po terminie należało pozostawić sprawę bez merytorycznego rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie P. B. działając przez adwokata wniósł o uchylenie "zaskarżonej decyzji" oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia poprzez niezastosowanie art. 58 KPA i uznanie, że w niniejszej sprawie nie znajduje on zastosowania, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez stronę miało wyłącznie charakter "formalny", nie zaś faktyczny. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Na dowód braku winy zostały przedstawione stosowne zaświadczenia lekarskie, które stwierdzają, iż z uwagi na schorzenie zdrowotne strony i wynikające z niej komplikacje oraz dolegliwości nie była ona wstanie kierować swoim postępowaniem, a więc również wnieść odwołania w ustawowym terminie. Zdaniem skarżącego, "w zaistniałej sytuacji mamy do czynienia z wytworem organu prowadzącego postępowanie, który ogranicza się wyłącznie do nazewnictwa, nie zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy i ustosunkowania się co jej istoty". Niewłaściwe stosowanie art. 58 KPA w niniejszej sprawie stanowi naruszenie prawa procesowego, co powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zaznaczył, iż organ wydał dwie decyzje w przedmiotowej sprawie, które są tożsame i, które de facto odnoszą się do jednego problemu, jakim jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko przedstawione w postanowieniu. Wskazał, że treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazuje, że stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. W punkcie wyjścia niezbędne jest każdorazowe ustalenie, czy środek odwoławczy został wniesiony w przewidzianym prawem terminie. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (powołał wyrok NSA z 4.09.2012r. sygn. akt I FSK 1606/11). Dalej stwierdził, (powołując wyrok NSA z 26.06.2012r. sygn. akt II FSK 2559/10) że wydanie postanowienia na podstawie art.162 i 163 O.p. nie wyłącza konieczności wydania odrębnego postanowienia, o którym mowa w art 228 § 1 pkt 2 O.p. Inna sprawą jest ocena zawinienia strony w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, a inną sprawą jest badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, skutkujące stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że organ wydał dwa tożsame postanowienia odnoszące się do tego samego problemu, jakim jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd rozstrzyga w sprawie na podstawie akt, w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny pierwszej instancji niejako "z urzędu" dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonego aktu stosowania prawa przez organ administracji publicznej, i nie ma tu znaczenia nieprawidłowe powołanie w skardze naruszonego przepisu, także w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Kwestią, jaka się wyłoniła w niniejszej sprawie na tle zarzutów skargi o tożsamości rozstrzygnięć organu odwoławczego w wydanych w tym samym dniu tj. "[...]" postanowieniach jest zasadność wydawania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w sytuacji uprzedniego wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu na podstawie art. 162 O.p. Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę znane jest orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii stosowania przez odwoławcze organy podatkowe przepisów art. 162 i art. 228 § 1 pkt 2 O.p. zgodnie z którym, w przypadku, gdy strona wnosi odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, organ powinien najpierw rozpoznać ten wniosek, a następnie, w razie nieuwzględnienia prośby, wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Pogląd ten wywodzono z charakteru postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jako kończącego postępowanie odwoławcze. Nie do końca był on przekonujący, skoro jednocześnie nie budziło wątpliwości, że wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., nie zamykało stronie drogi do wnioskowania o przywrócenie terminu. Trzeba wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko w kwestii kolejności wydawania postanowień uległo zmianie. W wyroku z dnia 8 sierpnia 2012r. sygn. akt I FSK 1443/11 NSA sformułowano tezę, że "rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim)" Pogląd ten został podzielony w wyroku NSA z dnia 15 maja 2013r sygn. akt II FSK 1653/11 ( i innych). Zatem uważa się, że organ powinien najpierw wydać na podstawie art.228 § 1 pkt 2 O.p., postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a dopiero potem postanowienie na podstawie art.162 i art.163 § 2 O.p. Pogląd o konieczności wydania postanowienia, o którym mowa w art.228 § 1 pkt 2 O.p wywodzony jest z kategorycznego brzmienia art.228 § 1 pkt 2 O.p. "Organ odwoławczy stwierdza, w formie postanowienia: uchybienie terminu do wniesienia odwołania" oraz konieczności formalnego potwierdzenia okoliczności faktycznej jakim jest uchybienie terminu i ewentualnych wątpliwości co do zachowania terminu. Należy podzielić stanowisko prezentowane w powołanym orzecznictwie, że warunkiem rozpatrywania prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że termin ten został uchybiony. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona składa odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a organ odwoławczy w wydanym na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 O.p postanowieniu stwierdza, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, to bezprzedmiotowe jest wydawanie odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanych sprawach o sygn. akt I SA/Ol 678/13 i I SA/Ol 679/13. W obu postanowieniach wydanych w tym samym dniu tj. "[...]" organ odwoławczy wypowiedział się w kwestii uchybienia terminu. Zaś w postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminu wskazał na wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Stąd argumentacja strony nie była pozbawiona racji co do tego, że organ rozstrzygał dwa razy to samo, stosując jedynie inne nazewnictwo. Trzeba mieć na uwadze, że z istoty postanowień, jako aktów wydawanych w toku postępowania wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia nie jest samoistna sprawa proceduralna, lecz kwestia proceduralna powstała w toku załatwiania sprawy. O tym, które z postanowień ostatecznych spośród wymienionych w art. 228 § 1 O.p ma być wydane ( i czy w ogóle) decyduje ocena spełnienia przewidzianych prawem warunków skutecznego wniesienia odwołania oraz zachowanie strony postępowania. Jeżeli strona uchybiwszy terminowi składa wraz z odwołaniem wniosek o jego przywrócenie, to wystarczające jest wydanie ostatecznego postanowienia odnośnie do tego wniosku, zawierającego w swej treści ustalenia faktyczne świadczące o uchybieniu terminu, a zatem świadczące o potrzebie i konieczności rozpoznania tego wniosku w trybie art.162 O.p. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a oraz oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 461).