II SA/Po 637/17

Dnia 7 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2017 roku sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2017 roku Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania R. C., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii A, B i BE nr [...]/3016, nr druku [...] na okres trzech miesięcy, licząc od dnia zwrotu dokumentu do depozytu Starostwa. Wymienione rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Główny Inspektorat Transportu Drogowego, Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, dalej także jako "ustawa zmieniająca z dnia 20 marca 2015 r.") w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. – uw. Sądu, dalej "P.r.d."), poinformował Starostę, że w dniu [...] grudnia 2016 r. uprawomocnił się mandat karny seria i nr [...] nałożony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego na R. C. za to, iż [...] października 2016 r. w lokalizacji Grabowiec kierujący pojazdem marki VW przekroczył w obszarze zabudowany dozwolona prędkość o 54 km/h, to jest popełnił czyn z art. 92a Kodeksu wykroczeń. Zaznaczono, że mandat wystawiono przy użyciu systemu teleinformatycznego i został on dostarczony ukaranemu korespondencyjnie, a prawo jazdy nie zostało zatrzymane. Do przywołanego pisma z dnia [...] grudnia 2016 r. dołączono kopie mandatu karnego oraz dowód jego doręczenia (k. 1-3 akt administracyjnych). Dnia [...] stycznia 2017 r. Starosta zawiadomił R. C. o wszczęciu postępowania sprawie zatrzymania prawa jazdy z uwagi na przekroczenie prędkości przez kierującego pojazdem (k. 5 akt administracyjnych). Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., [...] Starosta, działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano Dz. U. z 2017 r., poz. 978, dalej "u.k.p."), orzekł o zatrzymaniu R. C. prawa jazdy kategorii A, B i BE stanowiącego dokument nr [...], druk [...], wydany dnia [...] listopada 2001 r. przez Starostę Obornickiego – na okres 3 miesięcy, licząc od dnia zwrotu prawa jazdy do depozytu Starostwa, zobowiązał R. C. do zwrotu prawa jazdy do depozytu Starostwa, a nadto nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od decyzji Starosty złożył R. C.. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie art. 7 pkt 1 i 2 (powinno być "art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2" – uw. Sądu) ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. poprzez błędne zatrzymanie prawa jazdy w sytuacji, gdy w dniu popełnienia wykroczenia przez skarżącego zatrzymanie prawa jazdy było możliwe jedynie na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy przez P., a nie zdjęcie z fotoradaru, co doprowadziło do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. W uzasadnieniu wskazał, że do przekroczenia prędkości doszło 19 października 2016 r. (w odwołaniu omyłkowo wskazano "19.10.2017" – uw. Sądu), a przepisy umożliwiające zatrzymanie prawa jazdy na podstawie informacji o popełnieniu wykroczenia weszły w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. R. C. powołał się dalej między innymi na treść art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. podkreślając, że do dnia 31 grudnia 2017 r. do wydania decyzji zatrzymującej prawo jazdy konieczne było uprzednie zatrzymanie dokumentu przez policję według art. 135 ust. 1 pkt 1a P.r.d. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Kolegium, powołując się m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – uw. Sądu, dalej "K.p.a."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach decyzji organ odwoławczy podkreślił, że Starosta o przekroczeniu prędkości przez skarżącego został powiadomiony pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. Podstawą prowadzenia postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy jest z kolei informacja właściwego podmiotu (w analizowanym przypadku – Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego). Informację tą doręczono w 2017 r., stąd organ pierwszej instancji trafnie zastosował przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania i wydał decyzje uwzględniającą art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium zaznaczyło też, że nowelizacja ustawy z dnia 20 marca 2015 r. nie nakłada na odwołującego nowych sankcji, a jedynie umożliwia egzekwowanie sankcji już obowiązujących wynikających z art. 102 ust. 1 pkt 4 P.r.d. Nowelizacja nie ma też przepisów przejściowych, co oznacza, że organ zobligowany jest do stosowania przepisów z daty orzekania. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy należy do decyzji związanych. Organ otrzymujący informacje o przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym zobligowany jest więc do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy licząc od dnia zatrzymania dokumentu. Skargę na decyzję Kolegium złożył R. C. wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji. Wystąpił nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W skardze powtórzył argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Zaakcentował, że trudno mówić o stosowaniu przepisów obowiązujących w trakcie orzekania, skoro postępowanie mandatowe zakończyło się prawomocnie [...] grudnia 2016 r., a więc prawie miesiąc przed wejściem w życie ustawy umożliwiającej zatrzymanie prawa jazdy na podstawie zdjęcia z fotoradaru (art. 4 pkt 1b ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 2001). Zdaniem skarżącego z art. 7 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. jednoznacznie wynika, że dopiero do dnia 3 stycznia 2016 r., a później do dnia 31 grudnia 2016 r., zatrzymanie prawa jazdy przy przekroczeniu prędkości o więcej niż 50 km/h na terenie zabudowanym było możliwe tylko na podstawie zatrzymania prawa jazdy przez Policję. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W trakcie rozprawy w dniu 7 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniosła i wywiodła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie bezsporny jest fakt, że skarżący otrzymał i przyjął mandat karny (seria Aa nr [...]) za popełnione wykroczenie wskazane w art. 92a Kodeksu wykroczeń, polegające na "przekroczeniu dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o 54 km/h". Mandat ten został przez niego przyjęty i nie zakwestionowany. Potwierdza to dokumentacja znajdująca się na k. 1 i 2 akt administracyjnych. Następnie wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo Naczelnika Wydziału Postępowań Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym z dnia [...] grudnia 2016 r., wraz z którym przekazano kopię tego mandatu Staroście (k. 3 akt administracyjnych). Z pisma tego wynika, że mandat wystawiono przy użyciu systemu teleinformatycznego i został on dostarczony ukaranemu korespondencyjnie, a prawo jazdy nie zostało zatrzymane. Okoliczności przedstawione w opisanym powiadomieniu zobowiązywały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, zobowiązania do zwrotu prawa jazdy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. stanowi bowiem, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy, określa art. 102 ust. 1c uk.p., stanowiąc, że decyzję w powyższym przedmiocie wydaje się na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z powyższej regulacji wynika, że o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie. Ustawodawca jasno sprecyzował, co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a P.r.d. W ocenie Sądu, użytego w art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy zmieniającej zwrotu "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" nie można rozumieć w sposób, jakiego oczekiwałby skarżący, formułując zarzut jego naruszenia. Wprawdzie literalne brzmienie przepisu rzeczywiście jest niefortunne i mogłoby sugerować, że wydanie decyzji nastąpić ma jedynie w oparciu o informację stwierdzającą fizyczne zatrzymanie dokumentu, jednakże analiza przepisów uwzględniająca kryterium racjonalnego ustawodawcy prowadzić musi do wniosku, że "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" to w rzeczywistości "informacja o zaistnieniu przesłanek do zatrzymania prawa jazdy". Potwierdzeniem takiego stanowiska jest przede wszystkim treść art. 102 ust 1c u.k.p., zgodnie z którym starosta wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 P.r.d. Z kolei w myśl art. 102 ust. 1e tej ustawy, okres, o którym mowa w ust. 1c oblicza się na zasadach określonych w K.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu właściwa jest data zwrotu dokumentu do właściwego organu. Zatem decyzja wydana w tym trybie dodatkowo zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, gdy dokument ten nie został wcześniej zatrzymany przez funkcjonariusza Policji w chwili popełnienia wykroczenia. Powyższe potwierdza także zmiana brzmienia analizowanego przepisu. W brzmieniu obecnym art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. odsyła już bezpośrednio do pkt 1 stanowiąc, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest informacja o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 4 ustawy zmieniającej. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest wyżej wymieniona informacja. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ustawodawca przewidział i uregulował prawnie sytuacje, w których nie dochodzi do fizycznego zatrzymania dokumentu prawa jazdy podczas kontroli drogowej, a jednocześnie nie stanowi to przeszkody dla procedowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Dodać należy, że art. 129a ust. 1 pkt 3 lit. a P.r.d. przewiduje, że kontrola ruchu drogowego należy także do Inspekcji Transportu Drogowego w odniesieniu do kierującego pojazdem, który naruszył przepisy ruchu drogowego, w przypadku zarejestrowania tego naruszenia przy użyciu przyrządów kontrolno-pomiarowych. W przypadku ujawnienia takiego wykroczenia najczęściej nie dochodzi bezpośrednio do zatrzymania dokumentu prawa jazdy kierującego pojazdem. Normę art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej należy więc odczytywać nie wybiórczo, lecz w kontekście pozostałych przepisów kształtujących daną regulację. W przeciwnym przypadku, uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego, wywołałoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Stanowisko skarżącego, opierające się na literalnej interpretacji art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., prowadziłoby do sytuacji, że w stosunku do kierowcy zatrzymanego przez policję w trakcie kontroli drogowej można byłoby wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, a w sytuacji tego który popełnił dokładnie to samo wykroczenie drogowe, lecz ujawnione przez Inspekcję Transportu Drogowego, takiej podstawy już by nie było. Zdaniem Sądu, doszłoby tym samym do nieuzasadnionego i niedopuszczalnego w państwie prawa, różnicowania podmiotów, które popełniają takie same wykroczenia drogowe. Tymczasem celem regulacji wprowadzającej obowiązkowe zatrzymanie prawa jazdy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym była poprawa bezpieczeństwa na drogach. Uzależnienie możliwości wydania decyzji od wcześniejszego fizycznego zatrzymania prawa jazdy czyniłoby ten cel iluzorycznym. Dodać uzupełniająco należy, że z przedłożonych wraz ze skargą akt sprawy nie wynika, aby skarżący w jakikolwiek formalny sposób kwestionował prawidłowość czynności podejmowanych w postępowaniu mandatowym. Na obecnym etapie postępowania nie jest rolą sądu administracyjnego ocenianie okoliczności, w których skarżący przyjął mandat z wykroczenie popełnione w dacie 19 października 2016 r. Przyjęcie mandatu oznaczało, że skarżący zgodził się z ustaleniami funkcjonariuszy. Starosta był więc związany informacją o ukaraniu skarżącego prawomocnym mandatem karnym za przekroczenie kierowanym przez niego w terenie zabudowanym pojazdem dozwolonej prędkości o ponad 50 km/h. Miał zatem obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Należy także podnieść, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c u.k.p. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2015 r. sygn. akt K 24/15 (publ. Dz. U. z 2016 r., poz. 2197; OTK-A 2016/77) został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji jedynie w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających – ze względu, na stan wyższej konieczności – kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednak, by skarżący w postępowaniu mandatowym powoływał się na takie okoliczności. Na marginesie Sąd zaznacza, że orzecznictwo sądowoadministracyjne w odniesieniu do rozważanego w sprawie problemu prawnego jest obecnie jednolite i wyraża stanowisko zbieżne z przedstawionym w niniejszym uzasadnieniu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 192/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 942/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 1417/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 170/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 263/17, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych wywodów, należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).