II SA/Go 609/17

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-09-21

Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania (decyzja kasacyjna) została wydana prawidłowo, czy też organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie?
Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Organ odwoławczy nie wykazał, dlaczego nie mógł uzupełnić materiału dowodowego we własnym zakresie zgodnie z art. 136 k.p.a. przed podjęciem decyzji kasacyjnej, a wskazane przez niego uchybienia organu pierwszej instancji nie były wystarczające do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wójta Gminy wstrzymującej użytkowanie terenu działki nr [...] z powodu zmiany sposobu zagospodarowania bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz zobowiązującej do wystąpienia o taką decyzję. Po postępowaniach przed organem pierwszej instancji i Samorządowym Kolegium Odwoławczym, które uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, skarżący R.F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucał nieuwzględnienie jego wniosków i niezrealizowanie wytycznych z poprzedniego wyroku sądu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi R.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania terenu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R.F. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Wójt Gminy - w punkcie 1 sentencji decyzji - nakazał E.Z., właścicielowi nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], w związku ze zmiana sposobu zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy - wstrzymanie użytkowania terenu w sposób niezgodny z jego funkcją mieszkaniową; w punkcie 2 sentencji decyzji – zobowiązał E.Z. do wystąpienia w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji, z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy działki nr [...], dla wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Decyzja wydana została na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DZ.U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.) w związku z art. 104 i 107 kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2013 r. I.F. zwróciła się do Ministra Gospodarki o wykreślenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej podmiotu gospodarczego działającego pod firmą E.Z. PHU "T". W uzasadnieniu wniosku strona podała, że E.Z. prowadzi uciążliwą działalność gospodarczą na swojej posesji [...], usytuowanej wśród domków jednorodzinnych. W odpowiedzi na wniosek strony pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ uznał brak podstaw do wykreślenia przedsiębiorcy z CEIDG. Pismem z dnia [...] pażdziernika 2013 r. I. i R.F. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wykreślenie przedsiębiorcy E.Z. z CEIDG. Powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało według właściwości do Ministra Gospodarki. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Minister Gospodarki odmówił wykreślenia wpisu w CEIDG. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. R.F. zwrócił się do Wójta Gminy o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy w sprawie zarejestrowania działalności gospodarczej o uciążliwym charakterze na działce nr [...] prowadzonej przez E.Z.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zarejestrowania działalności gospodarczej o uciążliwym charakterze na działce nr [...] prowadzonej przez E.Z.. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Wójt Gminy wszczął postępowanie w sprawie zmiany zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy przez E.Z. pod adresem [...], na działce nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wójt Gminy umorzył postepowanie w sprawie zmiany zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy przez E.Z. na w.w. nieruchomości. Na skutek odwołania wniesionego przez R.F. sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I inst. Wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 665/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] września 2015 r. o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał przede wszystkim za konieczne ustalenie obowiązującego w gminie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a następnie ustalenie czy nastąpiła zmiana użytkowania obiektu budowlanego lub jego części np. na polegająca na prowadzeniu działalności gospodarczej na dz. nr [...] i czy zmiana ta jest zgodna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, w ocenie Sądu, organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że prace związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie są wykonywane na terenie przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 marca 2016r. sygn. akt II SA/Go 665/16, Wójt Gminy przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W toku postępowania, na okoliczność zamiany sposobu zagospodarowania terenu – działki nr [...], poprzez prowadzenie na niej działalności gospodarczej, w charakterze świadków przesłuchani zostali: W.P., M.W. (sołtys wsi [...]), J.G., I.F., R.Z.. W toku postępowania I.F. złożyła wniosek o wyłączenie ze sprawy pracownika Urzędu Gminy – Z.W.; wniosek o przekazanie do organów ścigania faktu rejestracji działalności gospodarczej E.Z. bez uzyskania zgody na zmianę warunków zabudowy i zmianę warunków zagospodarowania terenu oraz wniosek o przekazanie do organów ścigania sprawy wykroczeń niedopełnienia obowiązku zgłoszenia do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej zmian danych objętych wnioskiem. Powyższe wnioski, postanowieniami z dnia [...] listopada 2016 r., [...] listopada 2016 r., [...] listopada 2016 r. zostały załatwione odmownie. W dniu [...] grudnia 2016 r. przeprowadzono oględziny terenu działki nr [...]. W trakcie oględzin ustalono, że na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego przechowywana jest dokumentacja związana z z prowadzoną przez E.Z. działalnością gospodarczą oraz mieści się biuro. W trakcie oględzin pełnomocnik E.Z. – J.Z. oświadczył, że prowadzona przez jego ojca działalność to instalatorstwo wodno – kanalizacyjne oraz grzewcze. Usługi wykonywane są u instalatora, a nie na terenie działki. W budynku gospodarczym przechowywane są maszyny: szlifierki, wkrętarki, wiertarki, młoty pneumatyczne, przędziorka do stali i betonu, piła gumówka, spawarka elektryczna, gazowa i półautomatyczna ora tokarka. Wszystkie narzędzia, oprócz tokarki, używane są w miejscu wykonywania usługi ewentualnie do celów nie związanych z działalnością gospodarczą. Wożenie materiałów odbywa się w godzinach od 7.00 do 20.00. Ponadto na nieruchomości stwierdzono składowisko rur budynku gospodarczego zadaszonego, wiatę z drewnem na opał, dwa miejsca garażowe, miejscem garażowym pod przyczepy oraz budynek mieszkalny. W dniu [...] rudnia 2016 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w której uczestniczyli: W.P., M.W., K.P., J.G., D.S., J.S., S.C.. W toku postępowania organ ustalił, że działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym oraz dwiema wiatami. Aktualna forma zabudowy została wprowadzona w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą nr XXV/99/88 Gminnej Rady Narodowej z dnia 28 lutego 1988 r. Zgodnie z przytoczonym planem dla obszaru 29MN, w skład którego wchodzi działka nr [...], wyznaczona jest funkcja – projektowana zabudowa mieszkaniowa. Decyzją z dnia [...] marca 1998 r. Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego z garażem na działce nr [...]. W.w. miejscy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003 r., w chwili obecnej dla danego terenu brak jest planu miejscowego. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, że na terenie działki nr [...] wykonywane były prace, które wykraczają poza społeczno – gospodarcze przeznaczenie tej nieruchomości. Do prac tych należy m.in. obróbka metalu polegająca na jego cięciu, spawaniu, szlifowaniu i malowaniu, która była wykonywana na wolnym powietrzu, na terenie działki. Organ nie potrafił wskazać częstotliwości wykonywania tych prac, jednak stwierdził, że były one wykonywania po 2004 roku, w długim horyzoncie czasowym, miały charakter trwały i uciążliwy oraz wykraczały poza społeczno – gospodarcze przeznaczenie nieruchomości, a także że były wykonywane niezgodnie z przepisami określonymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli R.F. oraz pełnomocnik E.Z. – J.Z.. R.F. we wniesionym przez siebie odwołaniu zarzucił, że w postępowaniu nie uwzględniono jego wniosku w sprawie decyzji dotyczącej rejestracji uciążliwej działalności prowadzonej na działce nr [...] oraz wnioskowanych przez niego dowodów w tym zakresie. Nadto skarżący zarzucił, że organ nie wskazał podstawy prawnej wydania decyzji tej treści. J.Z. w odwołaniu podważał zasadność nałożonego obowiązku podnosząc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje do tego podstaw. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I inst. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ II inst. wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, iż w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie ruchomości [...], nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego stanowiącego garaż z pomieszczeniem hobby, a zatem w tym zakresie ustalenia organu I inst. należy ocenić jako prawidłowe. Dalej SKO podniosło, że w sprawie należało ustalić, czy działalność gospodarcza prowadzona jest przez E.Z. na terenie otwartym, tj. na działce nr [...]. Organ wskazał, że zeznania świadków złożone podczas rozprawy nie są w tej mierze jednoznaczne, natomiast organ I inst. dając wiarę zeznaniom złożonym przez M.W. i W.P. nie uzasadnił dlaczego nie uznał za wiarygodne zeznań złożonych przez pozostałych świadków. Ponadto organ zauważył, że dołączona do protokołu rozprawy dokumentacja nie jest odpowiednio opisana, co umniejsza jej walor dowodowy. Dalej SKO wskazało na wymogi jakie wynikają dla organu rozpoznającego sprawę w I inst. z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 kpa. W konkluzji SKO stwierdziło, że organ I inst. nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, czy prace związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wykonywane były na terenie działki nr [...], oraz czy doszło w ten sposób do zmiany sposobu zagospodarowania terenu bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony celem bezspornego wykazania prowadzenia działalności gospodarczej przez E.Z. na działce nr [...]. SKO wskazało również na uchybienia procesowe polegające na błędnym doręczaniu pism procesowych bezpośrednio stronom postępowania, podczas gdy strony ustanowiły w sprawie swoich pełnomocników. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż termin wykonania nałożonego na stronę obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy winien być liczony – od daty kiedy decyzja organu I inst. stanie się ostateczna, a nie od daty uprawomocnienia się tej decyzji, jak to zostało określone w zaskarżonej decyzji. Od powyższej decyzji R.F. wniósł skargę. Skarżący zarzucił, że w toku postepowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji organy nie uwzględniły jego wniosków dotyczących eliminacji z obrotu prawnego decyzji o rejestracji działalności gospodarczej na działce nr [...], wniosku o wyłączenie Wójta Gminy od prowadzenia danej sprawy, nadto zarzucił że wytyczne zawarte w wyroku II SA/Go 65/ 15 nie zostały przez organy zrealizowane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ uchylił decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W decyzji organ odwoławczy wskazał na uchybienia procesowe, w tym konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu, którego przedmiotem było wstrzymanie użytkowania działki nr [...] oraz nałożenie obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl wskazanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy powinien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaistniała konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Organ odwoławczy co do zasady, jak wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Kontrolując decyzję kasacyjną, sąd w zasadzie nie może wypowiadać się na temat meritum sprawy administracyjnej, gdyż byłoby to przedwczesne. Rola sądu administracyjnego kontrolującego rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę. Badając w pierwszej kolejności zasadność wydania w analizowanej sprawie decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że stan sprawy oraz motywy jakimi kierował się w tym zakresie organ odwoławczy, a które zostały przedstawione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, nie są uzasadniały wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, na podstawie art. 138 § 2 kpa. Wskazując na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego organ II inst. nie określił jakie jeszcze czynności procesowe należy przeprowadzić, aby doszło do jednoznacznego, nie budzącego wątpliwości ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności. Użyte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia określenie "dostępne środki dowodowe", które mają doprowadzić do wyjaśnienia stanu faktycznego jest pojęciem zbyt ogólnym, a przez to niemożliwym do zweryfikowania, w wypadku ewentualnego, kolejnego rozpatrywania sprawy przez organ II inst. Czyniąc wskazania co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego organ odwoławczy winien pamiętać o treści art. 136 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. (§ 2 ). Przepis § 2 stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy( § 3). Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione ( § 4). Wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa ma charakter wyjątkowy, a przed jej wydaniem, kierując się dyspozycją art. 136 kpa, organ winien zawsze rozważyć możliwość uzupełnienia materiału dowodowego we własnym zakresie. Należy również zaznaczyć, że uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy powinien uzasadnić z jakich przyczyn uzupełnienie materiału dowodowego przez ten organ, na podstawie art. 136 kpa, nie było możliwe. W tym miejscu należy powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. II OSK 1427/16, w którym Sąd wyraził pogląd, zgodnie z którym rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego, nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Wskazać należy, że ustosunkowując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz odwoławczy stwierdził, że zeznania złożone przez poszczególnych świadków na rozprawie administracyjnej, nie są ze sobą zbieżne. Czyniąc powyższe spostrzeżenie organ sformułował zarzut w stosunku do rozstrzygnięcia wydanego w I inst., iż zostało ono oparte na zeznaniach świadków M.W. i W.P., bez uwzględnienia treści zeznań złożonych przez pozostałych świadków. Treść tego zarzutu wskazuje, że w istocie organ II inst. dopatrzył się naruszenia art. 80 kpa. Wskazana okoliczność nie może stanowić przesłanki wydania decyzji kasacyjnej. Należy przypomnieć, że w procedurze administracyjnej obowiązuje zasada dwuinstancyjności (art. 15 kpa), która oznacza, że każda sprawa administracyjna może być rozpoznana dwukrotnie merytorycznie. Organ odwoławczy nie posiada jedynie kompetencji kontrolnych, w stosunku do decyzji I inst., ale ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, w jej całokształcie. W tej sytuacji, kierując się treścią art. 80 kpa, organ II inst. winien rozpoznać cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uzasadnić, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ odwoławczy ma więc obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad, powoduje, że decyzja organu nosi cechy dowolności. W wyroku z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1266/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie odwoławcze nie może polegać na weryfikacji decyzji wydanej w I instancji, tylko na ponownym rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Niewystarczające dla wypełnienia tego obowiązku jest przytoczenie przez organ odwoławczy uzasadnienia decyzji organu I instancji, bez dokonania własnych w tym zakresie ocen czy analiz. Z tego obowiązku nie zwalnia organu odwoławczego przekonanie o braku konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Wskazać również przyjdzie, że wskazane w zaskarżonej decyzji uchybienia procesowe, czyli kierowanie pism procesowych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego bezpośrednio do strony, z pominięciem ustanowionego prawidłowo pełnomocnika (art. 40 § 2 kpa) oraz nieprawidłowe oznaczenie początkowej daty, od której rozpoczął bieg termin wykonania obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy – czyli od dnia uprawomocnienia się decyzji pierwszej instancji, w miejsce prawidłowego określenia – od dnia kiedy decyzja ta stała się ostateczna, nie mogły stanowić przesłanki wydania decyzji kasacyjnej. Zauważyć należy, że wskazane powyżej uchybienie, stanowiące naruszenie art. 40 § 2 kpa, nie spowodowało żadnych ujemnych skutków w prawach stron postępowania, w szczególności strony reprezentowane przez swoich pełnomocników, miały możliwość obrony swoich racji, w tym - poprzez wniesienie środków zaskarżenia, z którego to prawa skorzystały. Natomiast uchybienie polegające na nieprawidłowym określeniu początkowej daty, od której rozpoczął bieg termin do wykonania obowiązku, mogło być sanowane w decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Reasumując stwierdzić należy, że z wyżej przedstawionych powodów zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem 107 § 3 kpa oraz art. 138 § 2 kpa, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit"c" p.p.s.a. decyzja ta została uchylona. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić wskazania wynikające z niniejszego wyroku oraz wyroku tut. Sądu z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 65/16. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a oraz § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło