V SA/Wa 2592/16
WyrokWSA w Warszawie2017-09-22
Skład orzekający: Jadwiga Smołucha, Marek Krawczak, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zgodna z prawem, jeśli nie zawiera udokumentowanego uzasadnienia dla zróżnicowania stawek dla poszczególnych grup odbiorców i zawiera rozbieżności w kalkulacjach?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest niezgodna z prawem, jeśli nie zawiera udokumentowanego uzasadnienia dla zróżnicowania stawek dla poszczególnych grup odbiorców oraz zawiera rozbieżności w kalkulacjach marży zysku. Brak takiego uzasadnienia i rozbieżności stanowią istotne naruszenie prawa, które uniemożliwia ocenę prawidłowości przyjętej taryfy.Stan faktyczny
Mieszkańcy Miasta M. zaskarżyli uchwałę Rady Miasta M. zatwierdzającą taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, wskazując na rażące naruszenie ich interesów prawnych i niezgodność z prawem oraz zasadami współżycia społecznego. Skarżący zarzucili m.in. brak konsultacji społecznych i ustalenie stawek opłat za ścieki w oderwaniu od odbiorców. Rada Miasta odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, twierdząc, że wniosek przedsiębiorstwa wodociągowego został zweryfikowany zgodnie z przepisami. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Stwierdził, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem i zasądził od Rady Miasta M. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 300 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2017 r. sprawy ze skargi A. G., A. C., K. Z., S. Z., T. H., A. H., T. M., B. T., M. W., A. G., Iw, P., J. G., M. G., T. D., P. G., G. D., A. G., T. S., J.S., J. B., L. B., M.B., Z. B., E. B., G. F., K. S., na uchwałę Rady Miasta M. z dnia (...) maja 2016 r., nr (....) w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, obowiązujących na terenie Miasta M. 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem, 2. zasądza od Rady Miasta M. na rzecz A. G., A. C., K. Z., S.Z., T.H., A. H., T. M., B.T., M. W., A. G., I. P., J. G., M. G., T. D., P. G., G.D., A. G., T. S., J. S., J. B., L. B., M. B., Z. B., E. B., G. F., K.S. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. G. i innych jest uchwała Rady Miasta M. z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków obowiązujących na terenie Miasta M..
Rada Miasta M., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446), art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j. Dz.U. z 2015 r. poz. 139 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę zbiorowe odprowadzenie ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 127 poz. 886), po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Wodociągów, Kanalizacji i Oczyszczania Ścieków "W." Sp. z o.o. w M. z dnia (...) kwietnia 2015 r., zatwierdziła taryfę za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków na terenie Miasta M. określoną w załączniku do uchwały. Taryfa obowiązuje od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia z mocą obowiązującą od dnia (...) lipca 2016 r.
A. G. i K. P. - Mieszkańcy Miasta M., w dniu (...) czerwca 2017 r. wezwali Radę Miasta M. do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że podejmując tę uchwałę Rada rażąco naruszyła interes prawny mieszkańców M.. Wskazali, że podwyższenie opłaty za odprowadzanie ścieków o 39 % jest niezgodne z obowiązującym prawem i zasadami współżycia społecznego. Ponadto stwierdzili, że podwyższenie tej opłaty jest niezrozumiałe, szczególnie biorąc pod uwagę podwyżki opłat za odprowadzanie ścieków w innych miastach na poziomie 5 – 6%.
Uchwałą z dnia (...) czerwca 2016 r. nr (...) Rada Miasta M. odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek Zakładu Wodociągów, Kanalizacji i Oczyszczania Ścieków "W." Sp. z o.o. w M. z dnia (...) kwietnia 2015 r., został zweryfikowany pod kątem opracowania zgodnie z przepisami ustawy. Zweryfikowano również koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy pod względem celowości ich ponoszenia. Spółka określiła taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług, zgodnie z wymogiem, o którym mowa w art. 20 ust. 2 ustawy, a ceny i stawki opłat określone w taryfie zostały zróżnicowane dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług na podstawie udokumentowanych różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Spółka ustaliła niezbędne przychody uwzględniając w szczególności koszty związane ze świadczeniem usług, poniesione w poprzednim roku obrachunkowym, ustalone na podstawie ewidencji księgowej, warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunki ich świadczenia. Jednocześnie przyjęto dane określone w przetargu na PPP dot. wynagrodzenia Partnera Prywatnego, zmianę czynszu dzierżawnego itp. czynniki.
A. G., A. C., K. Z., S. Z., T. H., A.H., T. M., B. T., M. W., A. G., I. P., J. G., M. G., T. D., P. G., G. D., A. G., T. S., J. S., J. B., L. B., M. B., Z. B., E. B., G. F., K. S. – Mieszkańcy Miasta M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwały, wnosząc o ich uchylenie jako sprzecznych z obowiązującym prawem i z zasadami współżycia społecznego oraz powodujących nierówne traktowanie podmiotów, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący stwierdzili, że w przedmiotowej sprawie naruszono:
- art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 23, art. 25, art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę zbiorowe odprowadzenie ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 127 poz. 886),
- art. 7, art. 28, art. 38, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że Rada Miasta M. nie przeprowadziła żadnych konsultacji społecznych i zatwierdziła taryfę opłat w której wysokość stawek opłaty za ścieki (wzrost o 39%) została ustalona w całkowitym oderwaniu od taryfowych odbiorców. Rada Miasta, przy zatwierdzeniu taryf opłat za zaopatrzenie w wodę odprowadzenie ścieków przyjęła dane określone z przetargu z Prywatnym Partnerem, wliczając zmianę czynszu dzierżawnego itp. czynniki (nieznane), co koliduje z powołanymi wyżej przepisami ustawy i skutkuje nieważnością uchwały w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm); dalej: "p.p.s.a.". Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest uchwała Rady Miasta M. z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków obowiązujących na terenie Miasta M..
Zgodnie z art. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawa określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzenia ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a także zasady ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów. Z kolei z art. 3 ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wynika, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy, taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy, z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w terminie 70 dni przed planowanym dniem wejścia taryf w życie, przedstawia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) wniosek o ich zatwierdzenie. Do wniosku o zatwierdzenie taryf przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dołącza szczegółową kalkulację cen i stawek opłat oraz aktualny plan (art. 24 ust. 3 ustawy). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na 1 rok (art. 20 ust. 1 ustawy). W myśl art. 20 ust. 2 ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług. Ponadto ceny i stawki opłat są różnicowane dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług na podstawie udokumentowanych różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 20 ust. 3 ustawy). Zgodnie z treścią art. 20 ust. 4 ustawy przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne ustalają niezbędne przychody, o których mowa w ust. 2, uwzględniając w szczególności:
1) koszty związane ze świadczeniem usług, poniesione w poprzednim roku obrachunkowym, ustalone na podstawie ewidencji księgowej, z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w roku obowiązywania taryfy,
2) zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkość usług i warunki ich świadczenia,
3) koszty wynikające z planowanych wydatków inwestycyjnych, na podstawie planów, o których mowa w art. 21 ust. 1.
Treść art. 1, a w szczególności sformułowanie: "ochrona interesów odbiorców usług i optymalizacji kosztów" są prawnie wiążącymi dyrektywami adresowanymi do podmiotów odpowiedzialnych za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, głównie zaś do odpowiednich organów gmin odpowiedzialnych za te formy usług komunalnych. Ustawodawca więc ustawowo wyposażył gminę w kompetencję do działań władczych w zakresie tej sfery usług publicznych.
Normy zawarte w art. 24 ustawy mają chronić interesy odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Ochrona ta ma zapobiec nadmiernemu i nieuzasadnionemu wzrostowi cen za usługi świadczone przez wskazane przedsiębiorstwa. Jak wynika z tych przepisów kontrola proponowanych w taryfie stawek odbywa się dwuetapowo.
W pierwszej kolejności organ wykonawczy gminy sprawdza, czy przedstawione do zatwierdzenia taryfy zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy, weryfikuje też przyjęte przez przedsiębiorstwo koszty pod względem celowości ich ponoszenia (art. 24 ust. 5 ustawy).
Końcowym etapem postępowania jest zatwierdzenie taryfy przez radę gminy, co oznacza że rada gminy w sposób ostateczny rozstrzyga o prawidłowości opracowanej przez przedsiębiorstwo taryfy (art. 24 ust. 1 ustawy). Zatwierdzenie taryfy przez radę gminy oznacza, że organ przyjmuje że taryfa odpowiada prawem określonym wymogom.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że rada gminy oceniając legalność przedłożonych jej taryf, jako wzorzec kontroli winna przyjąć zasady uchwalone w Konstytucji RP oraz przepisy ustawy normujące nie tylko materię ustalenia taryf i ich zatwierdzania, ale też zasady rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, oraz warunki i sposób tych rozliczeń. Taryfy powinny być sporządzone w sposób uwzględniający odnoszące się do nich regulacje prawne zawarte w ustawie oraz innych aktach będących źródłem prawa, jak rozporządzenie czy akt prawa miejscowego i nie mogą być z tymi regulacjami sprzeczne (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 608/14, wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 1151/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 587/17). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela to stanowisko orzecznicze.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OPS 1/05, stwierdził, że użytemu w art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123 poz. 858 ze zm.), terminowi "zatwierdzenie" należy przypisać swoiste znaczenie prawne, wynikające z kontekstu normy kompetencyjnej, tj. normy nakładającej na organ obowiązek zajęcia się sprawą taryfy w granicach kompetencji władczych nad działalnością przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Wyznaczony w art. 24 ust. 3 ustawy termin 45 dni odnosi się nie tylko do uchwały, której przedmiotem jest zatwierdzenie taryfy, ale również do uchwały o odmowie jej zatwierdzenia.
Poddanie kontroli uchwały rady gminy zatwierdzającej taryfę oznacza, że sąd administracyjny obejmuje kontrolą nie tylko samą uchwałę, ale także postępowanie poprzedzające jej podjęcie. Kontroli sądowej podlega zatem, czy organ wykonawczy gminy dokonał sprawdzenia przedstawionych do zatwierdzenia taryf w aspekcie ich zgodności z przepisami ustawy i weryfikacji przyjętych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne kosztów pod względem celowości ich ponoszenia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 940/16).
Zgodnie z § 1 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę zbiorowe odprowadzenie ścieków, dalej: "rozporządzenie", określa szczegółowe sposoby określania taryf, w tym:
a) kryteria ustalania niezbędnych przychodów,
b) alokację kosztów na taryfowe grupy odbiorców usług,
c) kryteria różnicowania taryfowych cen i stawek opłat.
Na podstawie § 6 rozporządzenia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ustala niezbędne przychody dla potrzeb obliczenia taryfowych cen i stawek opłat planowanych na rok obowiązywania taryf, uwzględniając w szczególności
1) koszty eksploatacji i utrzymania, w tym:
a) amortyzację lub odpisy umorzeniowe ustalane zgodnie z przepisami o rachunkowości od wartości początkowej środków trwałych niezależnie od źródeł ich finansowania,
b) podatki i opłaty niezależne od przedsiębiorstwa,
c) opłaty za korzystanie ze środowiska,
2) koszty zakupionej przez siebie wody lub wprowadzenia ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w jego posiadaniu;
3) spłaty rat kapitałowych ponad wartość amortyzacji lub umorzenia;
4) spłaty odsetek od zaciągniętych kredytów i pożyczek;
5) należności nieregularne;
6) marże zysku.
Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia, koszty o których mowa w § 6 pkt 1-5, planuje się na podstawie kosztów poniesionych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzona jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian, warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy; kosztów wynikających z inwestycji modernizacyjno-rozwojowych i ochrony środowiska, ustalonych na podstawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzona jest taryfa z uwzględnieniem zmian wynikających z planu w roku obowiązywania nowych taryf; koszty wynikające z inwestycji modernizacyjno-rozwojowych i ochrony środowiska, o których mowa w § 7 ust. 1 pkt 2 obejmują w szczególności: spłatę rat kredytowych ponad wartość amortyzacji i umorzenia oraz odsetki od kredytów lub pożyczek zaciągniętych na realizację inwestycji oraz koszty finansowe ich obsługi.
Na podstawie kosztów, o których mowa w § 7 ust. rozporządzenia ustala się niezbędne przychody jako sumę składników i szczegółowo je wymienia (ust. 1) na podstawie kosztów, o których mowa w § 7 ust. 2 ustala się w wielkościach wynikających z umowy kredytowej lub pożyczkowej w roku obowiązywania taryf na podstawie spłat rat kapitałowych ponad wartość amortyzacji lub umorzenia oraz odsetek od kredytów i pożyczek, kosztów finansowych ich obsługi zgodnie z wielkościami wynikającymi z zawartych umów § 8. W rozdziale 3 rozporządzenia "Alokacja kosztów na taryfowe grupy odbiorców usług", podobnie jak w § 12 ustanowiono szczegółowe zasady alokacji kosztów na taryfowe grupy odbiorców usług. Z kolei § 13 stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dokonuje wyboru rodzaju i struktury taryfy, uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Wskazuje na zasady, które mają być zapewnione podczas kalkulowania i różnicowania taryfowych cen i stawek opłat.
Z treści załącznika do uchwały Rady Miasta M. nr (...) z dnia (...) maja 2016 r. wynika, że wyodrębniono 7 taryfowych grup odbiorców w przypadku dostawy wody i 3 taryfowe grupy odbiorców w zakresie odbioru ścieków. Stawki opłat określone w taryfie zostały zróżnicowane dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług. Zwraca uwagę, że w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę wysokość stawki opłaty abonamentowej w zł/m-c jest najwyższa dla kategorii W4, w której mieszczą się: gospodarstwa domowe, właściciele i zarządcy budynków, wspólnoty mieszkaniowe i lokalowe, spółdzielnie mieszkaniowe, towarzystwa budownictwa społecznego, przemysłowi i pozaprzemysłowi odbiorcy usług, instytucje użyteczności publicznej, rozliczani wg wodomierza głównego, zgłaszający zapotrzebowanie na usługę pow. 15 m3 na godz. (punkt 4 - tabela 1). Natomiast w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków wysokość ceny usługi odprowadzania ścieków w zł/m2 jest najwyższa dla kategorii S3, obejmującej: przemysł, usługi, handel, restauracje i bary, lokale gastronomiczne, instytucje użyteczności publicznej w których prowadzone są stołówki i bary, inne, o zawartości 1001-1400 mg/l CHZT (punkt 4 - tabela 2).
Na podstawie analizy dokumentów przedłożonych przez Zakład Wodociągów, Kanalizacji i Oczyszczania Ścieków "W." Sp. z o.o. w M. wraz z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków obowiązujących na terenie Miasta M. Sąd stwierdza, że w aktach sprawy brak wymaganego wskazanymi wyżej przepisami prawa, udokumentowanego uzasadnienia dla zróżnicowania stawek za dostarczaną wodę i odbierane ścieki dla poszczególnych grup odbiorców. Jednocześnie elementy kalkulacyjne zostały tak przyjęte, że nie są adekwatne w relacji pomiędzy ilością pobieranej wody oraz zrzucanych ścieków, a współczynnikami przyjętymi do obliczeń, co nie pozwala Sądowi ocenić, czy przyjęte zróżnicowanie cen jest usprawiedliwione dokonaną prawidłowo alokacją kosztów w odniesieniu do poszczególnych kategorii odbiorców.
Należy podkreślić, że powołane przepisy ustawy i rozporządzenia szczegółowo wskazują reguły alokacji, przy jednoczesnym zobowiązaniu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego do wyodrębnienia księgowości pozwalającej uwzględniać w kosztach dostarczanej wody i odbieranych ścieków koszty przyporządkowane w związku ze świadczeniem tych usług poszczególnym grupom odbiorców. Stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy, ceny i stawki opłat określone w taryfie są różnicowane dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług na podstawie udokumentowanych różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Jednocześnie ustawa i rozporządzenie wprowadzają regułę alokacji kosztów, przy wyeliminowaniu subsydiowania skrośnego (§ 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia), ale przy tym – co oczywiste – ta alokacja musi być uzasadniona, wyliczona i przedstawiona we wniosku przedsiębiorstwa o zatwierdzenie taryfy.
Ponadto w tabeli C. Ustalenie poziomu niezbędnych przychodów, wskazano poziom marży zysku:
1. zaopatrzenie w wodę na poziomie (-) 44 863,60 zł,
2. odprowadzenie ścieków, na poziomie 335 720, 45 zł.
Natomiast w tabeli D. Alokacja niezbędnych przychodów według taryfowych grup odbiorców w roku obowiązywania taryf, wskazano poziom marży zysku z tytułu zaopatrzenia w wodę i z tytułu odprowadzenia ścieków, na poziomie 0,00. W aktach sprawy brak uzasadnienia dla rozbieżności w podanych wartościach. Nie przedstawiono również kalkulacji dla pozostałych obliczeń zawartych w tabeli D.
Wskazane uchybienia, uzasadniają zarzut istotnego naruszenia prawa.
Wątpliwości, co do rzetelności dokonanych wyliczeń pogłębia również analiza protokołów posiedzeń Komisji w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków obowiązujących na terenie Miasta M.. Z wypowiedzi M. D. Prezesa Zakładu Wodociągów, Kanalizacji i Oczyszczania Ścieków "W." Sp. z o.o., zawartej w protokole Nr (...) z posiedzenia Komisji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Przeciwpożarowej Rady Miasta M. z dnia (...) maja 2016 r. (ad pkt 4) wynika, że czynnikami mającymi wpływ na zmianę cen za wodę i ścieki są: wzrost najniższego wynagrodzenia, opłat za energię czynną, opłat przesyłowych energii elektrycznej, opłat za korzystanie ze środowiska, cen na materiały wg wskaźnika zakładanej inflacji, a także wzrost wartości podatku od budowli w związku z planowanym oddaniem do eksploatacji nowych sieci wodociągowych i kolektorów sanitarnych. W. wym. stwierdził również, że "...niebawem nastąpi zmiana podmiotu prowadzącego oczyszczalnię ścieków w M. na Operatora w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego, który zainwestuje środki finansowe na wybudowanie nowej oczyszczalni ścieków spełniającej wymogi prawne, co do tego typu obiektów i będzie on oczyszczał ścieki dopływające do oczyszczalni kolektorami sanitarnymi". Na stwierdzenie Radnego J. R., że "...podwyżka cen za odprowadzanie ścieków jest bardzo wysoka. Uważa, że ta podwyżka bezpośrednio związana jest z budową oczyszczalni ścieków w formule partnerstwa publiczno – prywatnego", M. D. "Poinformował, że analizy pod tym kątem nie były prowadzone".
Przepis art. 24 ust. 5 ustawy, przyznając radzie gminy kompetencję do zatwierdzenia taryf umożliwia radzie realną kontrolę wysokości stosowanych cen i opłat za usługi świadczone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Ustawodawca wymaga bowiem od rady zbadania zgodności sporządzenia taryf z obowiązującymi przepisami. Regulacja ta nabiera szczególnego znaczenia gwarancyjnego w przypadku tak wysokiej podwyżki przedmiotowych opłat, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Jeżeli zatem Rada, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, pomimo sporządzenia taryf niezgodnie z obowiązującymi przepisami, dokona ich zatwierdzenia, podjęta w tym zakresie uchwała narusza prawo.
Stwierdzone naruszenia prawa mają charakter istotny i prowadzą do oceny, że Sąd, działając na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, byłby zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, jednak w chwili orzekania przez Sąd upłynął ponad rok od jej podjęcia. W takiej sytuacji Sąd był obowiązany orzec o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały (art. 94 ust. 2 o samorządzie gminnym).
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło