I OZ 501/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 651/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 651/17 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyliczenia i zwrotu części uposażenia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 651/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez W. N. od wyroku tego Sądu z dnia 3 października 2017 r. w sprawie ze skargi W. N. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyliczenia i zwrotu części uposażenia. Sąd I instancji podniósł, że skarga kasacyjna wniesiona w dniu 24 listopada 2017 r. nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, lecz osobiście przez stronę skarżącą. Sporządzanie skargi kasacyjnej przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, a więc należało ją odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu tego nie stosuje się, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej RP albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 175 § 2 P.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W. N. nie zgodził się z tym stanowiskiem i złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd wykazał się zbytnim rygoryzmem formalnym, który prowadzić może do pozbawienia strony, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dopuścił się naruszenia art. 6 i art. 49 § 1 P.p.s.a., a także art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. Sąd, w ocenie skarżącego winien był wezwać skarżącego do podpisania skargi kasacyjnej przez pełnomocnika. Odrzucenie skargi kasacyjnej było więc przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie z wyłączeniem przypadków, o których mowa art. 58 § 1 pkt 2 – 4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 175 § 1 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna sporządzona została osobiście przez skarżącego, który, jak wynika z akt sprawy, nie posiada kwalifikacji koniecznych do sporządzenia tego rodzaju środka odwoławczego. Wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę, jeżeli nie jest ona podmiotem wskazanym w art. 175 § 1 P.p.s.a., nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącego, brakiem formalnym podlegającym usunięciu, ale uzasadniającym odrzucenie skargi kasacyjnej. Wyjaśnić należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Co prawda brak podpisu osoby składającej skargę jest brakiem usuwalnym, jednakże brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (tak m.in. postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., I OZ 1088/11 oraz postanowienie NSA z 5 kwietnia 2006 r., II OZ 349/06). Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę. Jeżeli skarga kasacyjna została sporządzona przez stronę, to nie można przyjąć, że jest ona dotknięta brakiem formalnym, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Podlega ona wówczas odrzuceniu a limine na podstawie art. 178 P.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej - zupełny brak jej skuteczności. Nie ma więc wątpliwości, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem Sąd I instancji prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił, niewzywając strony do uzupełnienia tego braku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia wobec skarżącego prawa do sądu należy wskazać, że prawo do sądu reguluje art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Zauważyć trzeba, że odrzucenie skargi kasacyjnej przez sąd nie powoduje naruszenia tego prawa, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd nie zawsze jest możliwe i prawnie dopuszczalne. Sąd bada w pierwszej kolejności dochowanie przez skarżącego obowiązków o charakterze proceduralnym i w sytuacji stwierdzenia uchybień w tym zakresie ogranicza się do jedynie formalnego rozpoznania skargi kasacyjnej. Nie można bowiem procedować nad środkiem prawnym wadliwie wniesionym. Dopiero w sytuacji prawidłowego wniesienia skargi kasacyjnej możliwe jest jej rozpoznanie merytoryczne. Nie każda więc sprawa może zostać rozpoznana merytorycznie, co nie oznacza automatycznie naruszenia zasady prawa do sądu (zob. m.in. postanowienie NSA z 17 lipca 2013 r., II OSK 1666/13). Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.