VIII SA/Wa 180/17
WyrokWSA w Warszawie2017-10-04
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz- Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, która nakłada obowiązki wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która nakłada obowiązki wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, narusza prawo w sposób istotny i podlega stwierdzeniu nieważności. Sąd administracyjny jest właściwy do stwierdzenia nieważności takiej uchwały, nawet jeśli została ona uchylona przez radę gminy przed wydaniem wyroku, ponieważ stwierdzenie nieważności ma skutek ex tunc.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i przekroczenie upoważnienia ustawowego. Skarżący wskazał na konkretne paragrafy uchwały, które jego zdaniem nakładają obowiązki wykraczające poza kompetencje rady gminy. Rada Gminy wniosła o umorzenie postępowania, wskazując na podjęcie kolejnej uchwały uchylającej zaskarżoną, jednak Sąd uznał, że nie wyklucza to merytorycznego rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 3 ust. 3, § 6 ust. 15, § 8 ust. 3 punkt 1, 2 i 3, § 9, § 10, § 12, § 14 ust. 3 i 4 oraz § 15 zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...]-[...] w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy [...] stwierdza nieważność § 3 ust. 3, § 6 ust. 15, § 8 ust. 3 punkt 1, 2 i 3, § 9, § 10, § 12, § 14 ust. 3 i 4 oraz § 15 zaskarżonej uchwały.
W dniu [...] czerwca 2016 r. Rada Gminy w P., powołując się na przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm. – dalej ustawy c.p.g.) oraz art. 18 ust.2 pkt 15, art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym( DZ.U z 2016 roku, poz. 446, dalej jako u.s.g.) podjęła uchwałę nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy P..
Uchwała opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa M. z 2016 r. poz. 6115.
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. skargę na tę uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy – R. –Z.. Zaskarżonej uchwale zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy c.p.g. w zw. z art. 87 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 18 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) poprzez:
-zobowiązanie właścicieli nieruchomości do usuwania nawisów(sopli) z okapów rynien i innych części nieruchomości niezwłocznie po ich wystąpieniu( § 3 pkt 3),
- nałożenie obowiązków w zakresie utrzymania czystości i porządku na organizatorów imprez masowych( § 6 pkt 15),
- wprowadzenie obowiązku prowadzenia psów na uwięzi ( § 8 ust.3 pkt 1),
- zakaz wprowadzania zwierząt na teren placów zabaw i piaskownic dla dzieci, a także na kąpieliska, boiska szkolne oraz tereny zielone i sportowe położone w obszarze posesji będących w zarządzie szkół, przedszkoli i żłobków( § 8 ust.3 pkt 2),
- zakaz wprowadzania zwierząt do budynków użyteczności publicznej i obsługi ludności, w szczególności do urzędów, zakładów opieki zdrowotnej i społecznej, szkół i placówek wychowawczych, placówek kulturalno – oświatowych, o ile władający tymi budynkami nie postanowią inaczej( § 8 ust.3 pkt 3),
- nałożenie obowiązku na właścicieli zwierząt egzotycznych( § 9),
- nałożenie na właścicieli nieruchomości obowiązków zbiórki i unieszkodliwiania padłych gryzoni wraz z resztkami trucizn(§ 14 pkt 4),
- określenie środków ostrożności przy przeprowadzaniu deratyzacji( § 15),
- wprowadzenie generalnego zakazu utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej.
- dopuszczenie chowu zwierząt gospodarskich w określonym zakresie( § 12),
- zobowiązanie administratorów obiektów oczyszczalni ścieków do przeprowadzania deratyzacji na terenie użytkowanej nieruchomości co najmniej dwa razy w roku oraz na polecenie właściwych organów( § 14 ust.3).
Po sprecyzowaniu żądania skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności : § 3 ust.3, § 6 ust.15, § 8 ust.3 pkt 1,2,3, § 9,§10, §12, § 14 ust.3 i 4 oraz § 15 przedmiotowej uchwały.
Zdaniem skarżącego regulacje § 3 ust.3, § 6 ust.15, § 8 ust.3 pkt 1,2,3, § 9,§10, §12, § 14 ust.3 i 4 uchwały wykraczają poza delegację ustawową zawartą w art. 4 ust.2 i 2a c.p.g.
W przepisie § 3 ust.3 uchwały rada zawarła obowiązek usuwania nawisów( sopli z okapów) rynien i innych części nieruchomości niezwłocznie po ich wystąpieniu. Jest to przekroczenie kompetencji ustawowych rady i stanowi nieuprawnioną ingerencję w prawo własności właścicieli tych nieruchomości.
W § 6 ust.15 rada gminy nałożyła na organizatorów imprezy masowej obowiązek wyposażania miejsca, w którym się ona odbywa w worki foliowe o określonej pojemności oraz szalety przenośne, których ilość uzależniła od ilości osób uczestniczących w imprezie. Zobowiązała organizatora do zawarcia umowy z podmiotami uprawnionymi do dostarczania worków i szaletów oraz do ich opróżniania i uprzątnięcia.
Organizatora imprezy masowej nie można uznać za właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 c.p.g., a tylko oni mogą być adresatami obowiązków. Organizatorzy nie należą też do podmiotów wymienionych w art. 5 ust.2 -4, na które ustawa wprost nakłada określone obowiązki z zakresu utrzymania czystości. Zapisy te zostały uchwalone z przekroczeniem upoważnienia ustawowego określonego w art. 4 ust.2 c.p.g. oraz § 118 w związku z § 143 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ,, zasad techniki prawodawczej ‘’albowiem obowiązki organizatora imprez masowych określone są w art. 5 i 6 ustawy z dnia 20 marca 2009 roku o bezpieczeństwie imprez masowych( DZ.U z 2013 roku, poz. 611) i nie mogą być powtarzane w aktach prawa miejscowego.
Za nieuprawnione należy uznać wprowadzenie w § 8 ust.3 pkt 1-3 obowiązków na właścicieli zwierząt domowych polegających na prowadzeniu psa na uwięzi, a ponadto psów rasy uznanej za agresywną zgodnie z przepisami w tym zakresie lub zagrażającemu otoczeniu do nałożenia kagańca, zakazie wprowadzania zwierząt na teren placów zabaw i piaskownic dla dzieci, a także na kąpieliska, boiska szkole oraz tereny zielone i sportowe położone w obszarze posesji będących w zarządzie szkół, przedszkoli, żłobków, nie wprowadzania zwierząt do budynków użyteczności publicznej i obsługi ludności. Skarżący wskazał, że przepisy ustawy upoważniły radę do określenia obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.
Odnośnie zakazu wprowadzania psów na określone tereny wskazał, że ustawodawca nie upoważnił rady do sformułowania zakazu wprowadzania psów( czy innych zwierząt domowych)na określone tereny, lecz do ustalania sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom. Przedmiotowa uchwała określiła obowiązki osób trzymających zwierzęta domowe w sposób zbyt daleko idący niż przewidział to i upoważnił organ stanowiący ustawodawca w art. 4 ust.2 pkt 6 u.c.g. Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 roku
( DZ.U z 2013 roku, poz. 856 ze zm.) wprowadza zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna.
Rada Gminy w § 9 uchwały wykroczyła poza zakres upoważnienia z art. 4 ust.2 pkt 6 u.c.g. wskazując, że osoby utrzymujący zwierzęta egzotyczne w lokalach mieszkalnych lub użytkowych zobowiązani są do zabezpieczenia tych lokali przed wydostaniem się zwierząt na zewnątrz.
W art. 4 ust.2 pkt 8 u.c.g. zobligowano rady gminy do wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia. Celem upoważnienia z art. 4 ust.2 pkt 8 było zobligowanie rad gmin do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które ze względu na realizowane tam funkcje bądź inne okoliczności wymagają poddania ich obowiązkowej deratyzacji. Przepis ten nie daje gminie podstaw do nałożenia obowiązków na właścicieli nieruchomości związanych z deratyzacją.
W przypadku nałożenia obowiązków zapewnienia zbiórki i unieszkodliwiania padłych gryzoni wraz z resztkami trucizn( § 14ust.4 ) czy też zachowania środków ostrożności
( §15) postanowienia uchwały wykraczają poza upoważnienia ustawowe.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w P. wniosła o umorzenie postępowania w sprawie. Wskazała, że Rada Gminy w P. w dniu [...] grudnia 2016 roku podjęła kolejną uchwałę w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Na skutek oczywistej omyłki Rada Gminy w P. w postanowieniach końcowych uchwały błędnie wskazał, że traci moc uchwała [...] z dnia [...] .11.2012 gdyż ta uchwała została już uchylona uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 roku. Argumentowała, że na kolejnej sesji Rady Gminy w marcu 2017 roku zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego uchwała nr [...] z [...] czerwca 2016 roku. W ocenie organu nie powinny podlegać kontroli akty prawa miejscowego, których działanie skończyło się w dacie, w której akt utracił moc obowiązującą, definitywnie ustały bowiem wszelkie określone w uchwale uregulowania, nadto istnienie uchwały nie spowodowało i nie mogło spowodować powstania żadnych istniejących do dzisiaj stosunków prawnych, a na jej podstawie nie wydano i nie można było wydać żadnych indywidualnych rozstrzygnięć administracyjnych, a w konsekwencji nie wywołała ona skutków prawnych, które istnieją lub mogły istnieć do chwili obecnej.
Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 roku Rada Gminy w P. wskazała, że w dniu [...] marca 2017 roku została podjęta uchwała nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy P.. Powołana uchwała stwierdzała, że traci moc uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 roku, na którą została wniesiona skarga do sądu.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. w nawiązaniu do wniesionej skargi wyjaśnił, że w skardze mylnie wskazano jednostki redakcyjne uchwały zawierające przepisy w sposób istotny naruszające prawo.
Nadto Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. podniósł, że zaskarżona uchwała w stopniu istotnym narusza prawo, przekraczając granicę delegacji przewidzianej w art. 4 ust.2 u.c.g. także w zakresie uregulowań §§ 10, 12, 14 ust.3 uchwały.
Argumentował, że w art. 4 ust.2 pkt 7 przywołanej ustawy upoważniono prawodawcę lokalnego do ustanowienia w regulaminie wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, a także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Z treści przepisu wynika zatem, że zakaz utrzymania zwierząt gospodarskich nie może dotyczyć całego terenu wyłączonego z produkcji rolniczej, a jedynie określonego obszaru lub poszczególnych nieruchomości. Tymczasem w § 10 zaskarżonej uchwały wprowadzono generalny zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej. Okoliczność, że w § 12 uchwały dopuszczono chów zwierząt gospodarskich w określonym zakresie nie stanowi realizacji delegacji ustawowej, skoro upoważnienie odnosiło się do wprowadzania zakazu utrzymywania zwierząt gospodarskich na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach, a nie wskazywania przypadków, w których chów zwierząt gospodarskich będzie dopuszczony.
Norma kompetencyjna zawarta w art. 4 ust.2 pkt 8 u.c.g. upoważnia prawodawcę miejscowego jedynie do wyznaczania obszarów obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia. Brak jest podstaw do nakładania w akcie prawa miejscowego na właścicieli lub administratorów nieruchomości określonych obowiązków.
Mając na względzie powyższe Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. wniósł o stwierdzenie nieważności § 3 ust.3, § 6 ust.15, § 8 ust. 1 -3, § 9, § 10, § 12, § 14 ust. 3 i 4 oraz § 15 zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i ten przepis nie definiuje obu rodzajów naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).
W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).
Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu wykazała, że skarga organu nadzoru jest zasadna albowiem zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy.
Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 4 ust. 1 ustawy c.p.g. Przepis ten upoważnia radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 ustawy c.p.g. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:
a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zużytych baterii i zużytych akumulatorów oraz odpadów z remontów,
b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych urządzeń;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) maksymalnego poziomu odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów;
5) innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia przedmiotowego regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w tymże regulaminie jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony. Elementy wskazane w wymienionym przepisie art. 4 ust. 2 c.p.g., mają charakter wyczerpujący, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12).
Przepis art. 4 ust. 2 ustawy c.p.g. nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, jak również nie pozwala na podejmowanie regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.
Poza tym należy mieć na uwadze, że wymienione w art. 4 ust. 2 ustawy c.p.g. elementy regulaminu utrzymania czystości i porządku mają charakter obligatoryjny. Uchwalając regulamin rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Określając zakres owych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" (vide wyrok NSA z dnia 9 września 2014 r. w sprawie II OSK 654/14; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie II OSK 2012/12; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie II SA/Gl 465/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r. w sprawie IV SA/Po 748/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie II SA/Sz 238/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie wypada wskazać na regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), zgodnie z którą w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (§ 115 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia), przy czym nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej (§ 118 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia). Jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie IV SA/Po 431/11; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2014 r. w sprawie II SA/Łd 515/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza regulaminu prowadzi do wniosku, że wprowadzone w nim zakazy stanowią przekroczenie ustawowego upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 ustawy c.p.g. W § 3 ust. 3 regulaminu nałożono na właścicieli nieruchomości obowiązek usuwania nawisów( sopli z okapów), rynien lub innych części nieruchomości, niezwłocznie po ich wystąpieniu. Ustawa tylko uprawnia radę do określenia zasad utrzymania czystości poprzez uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń w części nieruchomości służących do użytku publicznego.
W § 6 ust.15 rady gminy nałożyła na organizatorów imprezy masowej obowiązki w zakresie utrzymania czystości( worki foliowe, szalety) oraz zobowiązała do zawarcia umów z podmiotami uprawnionymi do dostarczania worków, szaletów. Podkreślić należy, że postanowienia regulaminu mają na celu jedynie uzupełnienie, uszczegółowienie przepisów powszechnie obowiązujących kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów i muszą być pozbawione powtórzeń przepisów powszechnie obowiązujących zawartych w innych aktach normatywnych, a w szczególności rangi ustawowej. Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną już ustawą. Regulamin stanowi prawo miejscowe, które powinno zawierać treści normatywne, a nie powtórzenia norm w tym definicji zawartych w innych przepisach. Takie "powtarzanie" przepisów za innymi aktami prawnymi, wyższego rzędu, pozbawia w istocie akt charakteru normatywnego, czyni go niejasnym, nieczytelnym, a w konsekwencji uniemożliwia osiągnięcie funkcji, dla jakiej jest stanowiony. W tym przypadku należy zauważyć, iż organizatorzy imprez nie należą do podmiotów wymienionych w art. 5 ust.2 – 4 u.c.g., co ingeruje w swobodę kontaktową oraz narusza przepisy § 118 w zw. z art. 143 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, bowiem obowiązki organizatora imprez wynikają z art. 5 i 6 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych.
Również zobowiązywanie właścicieli zwierząt domowych - § 8 ust. 1 -3 do obowiązków prowadzenia psów na uwięzi, a psów rasy agresywnej do nałożenia kagańca; zakazie wprowadzania zwierząt na teren placów zabaw, terenów zielonych, piaskownic, kąpieliska, boisk szkolnych, nie wprowadzania zwierząt do budynków użyteczności publicznej i obsługi ludności, zakładów opieki zdrowotnej i społecznej, szkół, placówek wychowawczych. Przepisy upoważniały radę do określenia obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mające na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytkowania. Uchwała określała obowiązki osób trzymających zwierzęta domowe w sposób zbyt daleko idący niż przewidział to i upoważnił organ ustawodawca w art. 4 ust.2 pkt 6 c.p.g.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że w § 9 uchwały rada przekroczyła upoważnienie ustawowe, wskazując, że utrzymujący zwierzęta egzotyczne w lokalach mieszkalnych bądź użytkowych zobowiązani są do zabezpieczenia tych lokali przed wydostaniem się zwierząt na zewnątrz. Obowiązki te nie wchodzą w zakres upoważnienia z art. 6 ust.2 pkt 6 c.p.g. Przepis ten dotyczy jedynie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe i nie można określać obowiązków właścicieli zwierząt niudomowionych.
Trafnie skarżący zauważył, że w art. 4 ust.2 pkt 7 upoważniono prawodawcę lokalnego do ustanowienia w regulaminie wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub poszczególnych nieruchomościach. Tymczasem w § 10 uchwały wprowadzono generalny zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej.
W § 14 ust.3 uchwały zobowiązano administratorów obiektów oczyszczalni ścieków do przeprowadzenia deratyzacji na terenie użytkowej nieruchomości, co najmniej dwa razy w roku oraz na polecenie właściwych organów. Norma kompetencyjna art. 4 ust.2 pkt 8 c.p.g. upoważniała jedynie do wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia. W związku z tym brak było podstaw do nakładania w akcie określonych obowiązków.
Podkreślić należy, że uchylenie kwestionowanej uchwały i jej nieobowiązywanie w czasie orzekania przez Sąd, nie wyklucza możliwości stwierdzenia jej nieważności. Skutki derogacji zaskarżonej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od momentu wejścia w życie uchwały derogującej.
Nieważność zaś niniejszej uchwały rozciąga się na cały okres obowiązywania tegoż aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia. Tak więc nawet derogacja sprzecznego z prawem aktu prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym orzekania w przedmiocie jego nieważności. Stwierdzenie nieważności takiego aktu następuje bowiem ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu jego uchwalenia. (vide: uchwała TK z dnia 14 września 1994 r. w sprawie W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44; uchwała TK z dnia 14 lutego 1994 r. w sprawie K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7; wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r. w sprawie II OSK 1046/07).
Konkludując stwierdzić należy, że wymienione wyżej naruszenia prawa maja charakter istotny, co skutkuje koniecznością wyeliminowania zaskarżonych zapisów uchwały z obrotu prawnego. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 147 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło