I SA/Bd 302/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, październik, listopad i grudzień 2010 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, skarżący wskazał, że sporadyczny dochód wynikający z wykonywania osobistej działalności na rzecz spółki stanowi jedyne źródło jego utrzymania, poza drobnymi dochodami z prowadzonej działalności rolniczej, które zaczął ostatnio otrzymywać. Na chwilę obecną skarżący w celu zabezpieczenia swoich podstawowych potrzeb korzysta z bieżącej pomocy bliskich, w tym brata, którzy wspierają go w miarę możliwości, np. pozwalając mu zamieszkać na swojej nieruchomości. Podkreślił, że z uwagi na niskie dochody nie realizuje w pełni obowiązku alimentacyjnego. Dalej skarżący wskazał, że choć jest współwłaścicielem kilkunastu nieruchomości to z uwagi na fakt, że wierzyciel – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zabezpieczenia dochodowych należności poprzez wpis hipotek przymusowych zbycie przedmiotowych nieruchomości jest praktycznie niemożliwe, tym bardziej, że skarżący jest współwłaścicielem tych nieruchomości i może sprzedać jedynie swoją cześć udziału – co w świetle zasad doświadczenia życiowego zmniejsza szanse zbycia udziału w nieruchomości praktycznie do zera, Skarżący wskazał, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego małoletnich dzieci. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący oświadczył, że w 2016r. z tytułu umowy o dzieło osiągnął dochód w kwocie [...]zł (jednorazowa wypłata). Dochód z działalności rolniczej skarżący określił na kwotę [...]zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada nieruchomości gruntowe [...] ha, w tym grunty orne, lasy ([...] ha), rola, nieużytek, łąka. Wnioskodawca posiada [...] udziałów w łącznej wartości [...] zł w spółce [...] sp. z o.o. z siedziba w T.. Skarżący oświadczył również, że posiada wierzytelność pieniężną z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. o wartości [...] zł. Skarżący nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: alimenty [...] zł; rata kredytu ok. [...] zł, bieżące utrzymanie – nie wskazano kwoty. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: wyciąg z rachunku bankowego; wykaz nieruchomości których skarżący jest współwłaścicielem. Ponadto skarżący oświadczył, że udał się do II Urzędu Skarbowego w T. aby uzyskać informację na temat zajęcia wierzytelności z tytułu sprzedanej nieruchomości spółce [...]. W odpowiedzi uzyskał informację, że Urząd nie może sprawdzić ww. faktu na miejscu w związku z powyższym skarżący oświadczył, że poinformuje o stanie wierzytelności Sąd po uzyskaniu odpowiedzi. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego w sprawie I SA/Bd 427/17 skarżący przedłożył: PIT-11 za 2016r.; wniosek o wydanie zaświadczenia; wydruk dokonania wpłaty gotówkowej w wysokości [...] zł za wydanie zaświadczenia; umowę o prowadzenie rachunków bankowych; potwierdzenie otwarcia rachunku bieżącego w złotych; tytuły wykonawcze; wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącego oraz porozumienie wychowawcze. Ponadto z oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy I SA/Bd 427/17 wynika, że skarżący: nie pobierał wynagrodzenia, emerytury, renty, itp. z wyjątkiem wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło; nie ma osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej; posiada raty kredytu w wysokości [...] zł w Banku [...]; nie posiada oszczędności; źródłem utrzymania skarżącego jest umowa o dzieło oraz dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego od miesiąca kwietnia; korzysta z pomocy brata, która polega na pomocy żywnościowej oraz możliwości zamieszkiwania na działce należącej do brata; posiada samochód [...] z [...]r. o wartości ok. [...] zł; nie prowadzi działalności gospodarczej, jest udziałowcem spółki [...]; z majątku skarżącego prowadzona jest egzekucja – konto w banku [...], a cały majątek w postaci gospodarstwa rolnego jest obciążony hipotekami przymusowymi oraz zabezpieczony; wysokość alimentów wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że źródłem utrzymania jest wynagrodzenie otrzymywane z tytułu umowy o dzieło (nie wskazano jaki dochód skarżący z tego tytułu osiągnął w 2017r.). Dochód z tego tytułu za 2016r. (PIT-11) wyniósł [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że aktualnie uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jednocześnie skarżący oświadcza, że ponosi miesięczne koszty związane ze spłatą kredytu zaciągniętego w Millenium w wysokości [...] zł. Podkreślenia również wymaga, że skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, a pomoc brata ogranicza się do pomocy żywnościowej i możliwości zamieszkiwania na działce stanowiącej jego własność. Skarżący nie wyjaśnił skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości, co do jego faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Dodatkowo odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym (wysokość miesięcznej raty 1.750), a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Ponadto z wniosku strony o przyznaje prawa pomocy wynika, że wnioskodawca posiada wierzytelność pieniężną wobec spółki z o.o. [...] z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł. Skarżący nie wskazał, że przedmiotowa wierzytelność została zajęta przez organ egzekucyjny. Jak wynika z oświadczenia strony w toku postępowania egzekucyjnego zostały zajęte jedynie udziały należące do skarżącego w spółce [...]. Skarżący nie wskazał przy tym, aby nie była możliwa choćby częściowa spłata długu przez spółkę i uiszczenie z tej kwoty wpisu sądowego. Podkreślenia też wymaga, że od momentu wszczęcia postępowania podatkowego we wrześniu 2014 r. (po przeprowadzonej kontroli podatkowej zakończonej protokołem kontroli) skarżący wraz z K. L. (byłą żoną) wyzbywał się posiadanego majątku. W postanowieniu z dnia [...] r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia [...] r. (t. IV k. 1362- 1368 akt adm. w sprawie I SA/Bd 427/17) wskazano, że: - w dniu [...] r. M. K. wraz z K. L. dokonali zbycia działek nr [...] położonych w [...], gm. C. na rzecz spółki [...], w której prezesem jest M. K., a K. L. członkiem zarządu i posiadają jako jedyni wspólnicy udziały – odpowiednio w [...]% i [...]%. Spółka wystąpiła o podział działki nr [...] o powierzchni [...] ha; - w dniu [...] r. dokonano darowizny działki nr [...] położonej w [...], gm. C. na rzecz brata skarżącego – R. K., który wystąpił o podział nieruchomości; - w dniu [...] r. sprzedano zabudowaną działkę położoną w T. przy ul. [...], której nabywcami byli rodzice K. L. – [...] i A. L.; - w dniu [...] r. sprzedano lokal mieszkalny położony w T. przy ul. [...]/6. Okoliczność ta ma także znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem fakt wyzbycia się majątku w celu uniknięcia egzekucji nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Skoro zbycie nieruchomości nastąpiło w trakcie postępowania podatkowego skarżący powinien brać pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z tym kosztów. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia od kosztów sądowych jest ograniczeniem realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2009 r., II OZ 66/09; z dnia 26 września 2013 r., II FZ 579/13, II FZ 579/13; z dnia 10 kwietnia 2013 r., II FZ 28/13). Należy także zauważyć, że w sytuacji gdy skarżący przekazał w drodze darowizny składnik majątkowy swojemu bratu zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu ciężaru finansowego związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA: z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FZ 96/08; z dnia 10 kwietnia 2008 r., I FZ 142/08; z dnia 21 kwietnia 2015 r., I FZ 114/15). Wprawdzie wnioskodawca oświadczył, że brat udziela mu "pomocy żywnościowej" oraz umożliwia nieodpłatne zamieszkiwanie na działce, jednak wobec braku określenia wartości tej pomocy, nie można automatycznie wykluczyć możliwości partycypowania brata w uiszczeniu kosztów postępowania. Niezależnie od tego trzeba również zauważyć, że w okresie od 2006 r. do 2015 r. M. K. wraz z K. L. uzyskali ze sprzedaży nieruchomości kwotę [...]zł (por. t. IV, k. 1363 akt adm. w sprawie I SA/Bd 427/17). Trudno przyjąć, aby w sprawie będącej przedmiotem skargi, skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie [...]zł. Ponadto wskazać również należy, że skarżący posiada [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł w spółce z o.o. [...] (wysokośc kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł). Zatem koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia solidarnie wraz z byłą żoną wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, znajdują pełne pokrycie w majątku skarżącego, w postaci wyżej opisanych udziałów. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że skarżący jest większościowym udziałowcem ww. spółki, której w dodatku jest prezesem jej jednoosobowego zarządu, tak, więc w sensie ekonomicznym, prawie cały jej majątek należy w istocie do niego, a w tej sytuacji twierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie nie znajduje uzasadnionych podstaw. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.