I OSK 1347/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-09-20
Skład orzekający: Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacje dotyczące wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości organizowanej przez publiczny szpital stanowią informację publiczną, nawet jeśli sponsorzy zastrzegli swoją anonimowość?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że środki przekazane przez prywatnych sponsorów na rzecz publicznego szpitala na organizację uroczystości stają się majątkiem publicznym z chwilą wpływu na rachunek szpitala. W związku z tym, źródło i wysokość tych środków stanowią informację publiczną, do której udostępnienia zobowiązany jest podmiot publiczny. Organ nie może odmówić udostępnienia takiej informacji jedynie na podstawie oświadczenia sponsora o chęci zachowania anonimowości lub powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, bez wykazania, że informacja ta posiada obiektywną wartość gospodarczą.Stan faktyczny
K. H. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów organizacji gali przez Szpital Specjalistyczny, liczby zaangażowanych pracowników oraz wykazu i wielkości wkładów sponsorów. Szpital udostępnił część informacji, jednak odmówił ujawnienia danych sponsorów, powołując się na ich zastrzeżenia o anonimowość i tajemnicę przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na bezczynność, uznając, że informacje o sponsorach nie są informacją publiczną. K. H. wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Zasądził od Szpitala Specjalistycznego na rzecz K. H. kwotę 677 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 września 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II SAB/Bd 81/17 w sprawie ze skargi K. H. na bezczynność [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G. na rzecz K. H. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
I OSK 1347/18
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę K. H. na bezczynność [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G.w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu [...] maja 2017 r. K. H. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji przez [...] Szpital Specjalistyczny [...] w G. - "Gali z okazji 160 rocznicy urodzin i 100 rocznicy śmierci [...]" w zakresie kosztów organizacji imprezy, kosztów poniesionych przez szpital na organizacje imprezy, liczby pracowników szpitala zaangażowanych w organizację uroczystości, wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości.
W dniu [...] maja 2017 r. została skarżącemu udostępniona informacja publiczna w zakresie kosztów poniesionych przez szpital na organizację imprezy. W odniesieniu natomiast do całkowitego kosztu organizacji imprezy, liczby pracowników szpitala zaangażowanych w organizację uroczystości oraz wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości informacja publiczna nie została udostępniona.
K. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G. w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm.), dalej u.d.i.p., przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarżącemu udzielono odpowiedzi na jego wniosek (w dniu [...] maja 2017 r.), poprzez poinformowanie, że koszty gali w całości poniosły podmioty prywatne, a Szpital nie poniósł z tego tytułu żadnych kosztów. Środki pochodzące od podmiotów prywatnych zostały jednoznacznie ukierunkowane w całości na sfinansowanie gali, a podmioty prywatne nadzorowały wydatkowanie ich środków na ten cel, natomiast zaangażowanie pracowników Szpitala nastąpiło w ramach ich obowiązków wynikających z umów o prace i stanowiło niewielki wkład, dlatego Szpital uznał sprawę za zakończoną.
Dyrektor Szpitala wskazał również, że na dzień udzielenia odpowiedzi Szpital nie posiadał pełnych danych, bowiem w trakcie była realizacja przelewów od prywatnych sponsorów na rzecz Szpitala, na podstawie wcześniej przyjętych zobowiązań, a także realizowanych z tych środków płatności ze strony Szpitala na rzecz podmiotów realizujących galę. Jego zdaniem istotnym jest fakt, że sponsorzy to podmioty prywatne, które nie wyraziły zgody na ujawnienie ich danych, a tym bardziej kwoty sponsorowanej; niektóre podmioty wręcz wskazały, że nie pozwalają na taką identyfikację. Ta cecha sponsoringu ogranicza prawo do informacji publicznej na podstawie art. 5 u.d.i.p.
Dyrektor Szpitala poinformował również, że według danych na dzień [...] lipca 2017 r. potwierdza wpływ środków od sponsorów na sfinansowanie gali w kwocie [...]zł. W najbliższych dniach nastąpić ma dodatkowa wpłata na kwotę [...] zł, a dokonane zapłaty na rzecz usługodawców realizujących usługi związane z galą na dzień [...] lipca 2017 r. wyniosły [...] zł, co stanowi 100% zobowiązań do zapłaty. Wolne środki to kwota [...] zł plus oczekiwana wpłata [...] zł.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej odnośnie do organizacji przez [...] Szpital Specjalistyczny [...] w G. - "Gali z okazji 160 rocznicy urodzin i 100 rocznicy śmierci [...]", w zakresie kosztów organizacji imprezy, kosztów poniesionych przez szpital na organizację imprezy, liczby pracowników szpitala zaangażowanych w organizację uroczystości, wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości.
Niesporne jest, że skarżący uzyskał informację poprzez oświadczenie Dyrektora Szpitala w piśmie z dnia [...] maja 2017 r., że koszty gali w całości poniosły podmioty prywatne, a Szpital nie poniósł z tego tytułu żadnych kosztów. Środki pochodzące od podmiotów prywatnych zostały jednoznacznie ukierunkowane w całości na sfinansowanie gali, a podmioty prywatne nadzorowały wydatkowanie ich środków na ten cel, natomiast zaangażowanie pracowników Szpitala nastąpiło w ramach ich obowiązków wynikających z umów o pracę i stanowiło niewielki wkład.
W ocenie Sądu I instancji adresat wniosku złożonego przez skarżącego należy do kręgu podmiotów wykonujących zadania publiczne, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a w konsekwencji obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznych.
Jednakże informacje dotyczące wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości nie stanowią, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących zadania publiczne.
Jeżeli objęta wnioskiem informacja nie ma charakteru informacji publicznej, organ ma obowiązek powiadomić o tym pisemnie wnioskodawcę, przy czym poinformowanie to nie wymaga formy decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że taka sytuacja zaistniała w sprawie, bowiem charakter wnioskowanych wiadomości nie odpowiada ustawowej definicji informacji publicznej. Informacje te dotyczą działalności podmiotów prywatnych w zakresie dysponowania ich majątkiem. To, że ów majątek w jakiejś części przekazany zostaje na rzecz podmiotu publicznego, nie zmienia faktu, że nie są to środki publiczne, których wydatkowanie objęte jest zakresem u.d.i.p.
Sąd I instancji stwierdził także, że w myśl art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).
W rozpatrywanej sprawie odmowę udostępnienia wnioskodawcy części żądanych informacji uzasadniono także ograniczeniem wynikającym z ochrony tajemnicy przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu I instancji istotnego znaczenia nabiera informacja zawarta w piśmie z dnia [...] maja 2017 r., uzupełniona treścią odpowiedzi na skargę, że sponsorzy organizowanej przez [...] Szpital Specjalistyczny [...] w G. "Gali z okazji 160 rocznicy urodzin i 100 rocznicy śmierci [...]" to podmioty prywatne, które nie wyraziły zgody na ujawnienie ich danych, a także wysokości kwoty sponsorowanej, zaś niektóre podmioty wręcz wskazały, że nie pozwalają na taką identyfikację. Słuszne jest zatem stanowisko Szpitala wskazujące, że możliwość zastrzeżenia danych sponsora jako cecha sponsoringu, ogranicza prawo do informacji publicznej na podstawie art. 5 u.d.i.p. Skoro prywatne podmioty sponsorujące Galę zastrzegły swoją anonimowość, to dysponent informacji, po dokonanej analizie jej treści, obowiązany był do uwzględnienia jej przy rozstrzyganiu o zakresie ujawnionych danych przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 października 2017 r. skargę kasacyjną wniósł K. H.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1/ prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) i pkt 3 u.d.i.p., objawiającą się na niepoprawnym przyjęciu, że w zakres informacji publicznej nie wchodzą w omawianym przypadku zagadnienia związane z celowym przysporzeniem na rzecz sfinansowania uroczystości organizowanej przez organ przez podmioty prywatne w ramach umowy sponsoringu, która to - co przyjmuje się w doktrynie cywilistycznej - ma w istocie charakter wzajemny, jako że sponsor oczekuje od drugiej strony niematerialnych korzyści, a zatem do sfery informacji publicznej należeć powinno z kim i na jakich warunkach organ taką umowę zawarł;
2/ prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 5 u.d.i.p., w wyniku automatycznego przyjęcia przez Sąd I instancji, że wpłaty dokonane przez przedsiębiorców mogą być a priori chronione tajemnicą przedsiębiorstwa, z uwagi na rzekome ich oświadczenia o braku zgody na udzielanie przez organ takiej informacji, podczas gdy organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący, dlaczego informacja taka miałaby mieć wartość gospodarczą dla sponsorów, która objęta mogłaby być niejawnością;
3/ art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez pogwałcenie konstytucyjnej i konwencyjnej zasady obywatelskiego prawa dostępu do informacji publicznej.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, a ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Skarżący kasacyjnie złożył jednocześnie oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W niniejszej sprawie K. H. wystąpił do [...] Szpitala Specjalistycznego [...] w G. o udostępnienie informacji w zakresie kosztów organizacji przez Szpital "Gali z okazji 160 rocznicy urodzin i 100 rocznicy śmierci [...]", liczby pracowników szpitala zaangażowanych w organizację uroczystości, a także wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości.
Część informacji Szpital udostępnił wnioskodawcy przed złożeniem skargi na bezczynność, część już po złożeniu skargi - w odpowiedzi na skargę. Obecnie autor skargi kasacyjnej kwestionuje wyłącznie stanowisko Sądu I instancji, że Szpital zasadnie nie udzielił wnioskodawcy informacji odnośnie do wykazu i wielkości wkładów sponsorów uroczystości, informacja ta bowiem nie miała publicznego charakteru. Zatem wyłącznie ta kwestia stanowi przedmiot rozważań Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W myśl zaś art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku, którym dysponują.
Sąd I instancji uznał, że żądane informacje w zakresie wykazu i wielkości wkładu sponsorów uroczystości zorganizowanej przez publiczny szpital nie miały charakteru informacji publicznej, bowiem dotyczyły działalności podmiotów prywatnych w zakresie dysponowania ich majątkiem, a okoliczność, że część tego majątku przekazana została na rzecz podmiotu publicznego nie powoduje, że środki te stały się majątkiem publicznym, których wydatkowanie objęte jest zakresem przedmiotowym u.d.i.p.
Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić.
Przyjmuje się jednolicie, że na gruncie u.d.i.p. uzasadnione jest szerokie rozumienie pojęcia majątku jako ogółu praw i obowiązków określonego podmiotu. Artykuł 6 ust. 1 pkt 5 lit. b) stanowi o obowiązku informowania o majątku publicznym, w tym o innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach. W związku z tym do informacji o majątku, którym dysponują podmioty zobowiązane do udostępniania informacji, należy zaliczyć informacje o nieruchomościach, rzeczach ruchomych oraz innych prawach majątkowych, a także prawa na dobrach niematerialnych, ukształtowane jako prawa bezwzględne albo względne zobowiązania. Do takich informacji zaliczyć należy np. treść umów cywilnoprawnych dotyczących wykonywania władztwa nad majątkiem państwowej osoby prawnej (wyrok WSA we Wrocławiu z 28 stycznia 2014 r., IV SAB/Wr 20013, wyrok WSA w Gliwicach z 22 listopada 2012 r., IV SAB/Gl 122/12, wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SAB /Op 12/10). Taki charakter mają także wydatki na cele reklamy i promocji, które stanowią podstawę do wydatkowania przez organ środków publicznych (określonych kwot) na rzecz podmiotów świadczących te usługi. Podobnie rzecz ma się z darowiznami poczynionymi ze środków publicznych (wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 kwietnia 2013 r., II SAB/Bd 25/13).
Sam Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 6 uzasadnienia drugi akapit od góry) podkreśla, że majątkiem publicznym jest majątek, który – niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem – zostaje przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania (również odpłatnego). Informacje na temat majątku publicznego powinny obejmować zatem wszelkie procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem.
Skoro zatem Sąd I instancji przyjął, zasadnie zresztą, że [...] Szpital Specjalistyczny [...] w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), to środki wydatkowane przez ten Szpital na organizację "Gali z okazji 160 rocznicy urodzin i 100 rocznicy śmierci [...]" stanowiły majątek publiczny przeznaczony do użytku publicznego. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że środki te Szpital pozyskał od prywatnych podmiotów – z chwilą ich przekazania Szpitalowi stanowiły one majątek publiczny. Z akt sprawy wynika, że organizatorem Gali był Szpital. W odpowiedzi na skargę dyrektor Szpitala wprost stwierdził, że to Szpital, a nie sponsorzy, zawierał umowy z podmiotami realizującymi Galę i to Szpital dokonywał płatności na rzecz tych podmiotów. Potwierdza to również fakt, że Szpital czekał z realizacją tych płatności na wpływ środków od sponsorów.
Po przekazaniu Szpitalowi środków od sponsorów środki te znajdowały się już w dyspozycji Szpitala, stanowiły zatem majątek publiczny, a źródło pozyskania tych środków, jak również ich wysokość uznać należało za informację publiczną, do udzielenia której zobowiązany był podmiot publiczny. Rację zatem należy przyznać autorowi skargi kasacyjnej, że środki na zorganizowanie uroczystości w momencie wpływu na rachunek bankowy Szpitala stawały się środkami wykorzystywanymi zgodnie z ich przeznaczeniem przez podmiot publiczny. Środki te stały się więc środkami wydatkowanymi publicznie, nawet jeśli ich źródło pierwotnie stanowiła dotacja prywatna.
Sama ta konstatacja oznacza, że Sąd I instancji wadliwie uznał, że Szpital nie naruszył przepisów u.d.i.p., a skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Skoro bowiem Szpital był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądana informacja stanowiła informację publiczną, to jego postępowanie w sprawie o udzielenie tego rodzaju informacji, determinowała procedura przewidziana u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji, a nie poprzez zwykłe powiadomienie pisemne wnioskodawcy o fakcie takiej odmowy, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
W tym kontekście bez znaczenia pozostają wywody na temat zastrzeżeń sponsorów o nieudzielaniu informacji o środkach przekazanych szpitalowi, jak również o tajemnicy przedsiębiorstwa, o czym stanowi art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Powołanie się przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na te przepisy skutkować może bowiem jedynie wydaniem decyzji o odmowie udzielania informacji publicznej, co w sprawie nie miało miejsca. Niemniej jednak Sąd I instancji ocenił także zaistniały w sprawie stan faktyczny również w tym kontekście, a skarga kasacyjna zawiera zarzuty odnośnie tej oceny, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się również i do tej kwestii.
Ponownie przyznać należy rację skarżącemu kasacyjnie, który powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na zobiektywizowany charakter przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. W wyroku z dnia 27 października 2017 r. NSA orzekł, że nie sposób podzielić stanowiska, że informacje w postaci umów cywilnoprawnych oraz faktur wystawionych przez podmioty gospodarcze w relacji z podmiotem publicznym są a priori "innymi informacjami posiadającymi wartość gospodarczą", wyłączonymi z objęcia zasadą jawności bez potrzeby analizy tych dokumentów. Nie jest tu wystarczające jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje złożone w ofercie stanowią dla niego wartość gospodarczą. Aby takie zastrzeżenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne żądane informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża" (I OSK 3176/15). Zasadą jest bowiem jawność informacji publicznej, a wyjątkiem ograniczenia w udzielaniu takiej informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
W myśl art. 5 ust. 2 zdanie 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa" i "tajemnicy przedsiębiorcy" nie są w pełni tożsame, niemniej przy analizie zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. można posiłkować się odwołaniem do art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Dz.U. z 2018 r. poz. 419 (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1522/15). Przepis ten stanowi, że "przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności". Zatem dla zastosowania ochrony tajemnicy przedsiębiorcy z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie jest wystarczające jedynie spełnienie przesłanki formalnej, w postaci podjęcia działań przez przedsiębiorcę mających zachować informację w poufności. Informacja ta musi mieć bowiem ponadto charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej przedsiębiorstwa lub innej informacji posiadającej wartość gospodarczą, gdyż wykładnia językowa art. 11 ust. 2 ww. ustawy wiąże tajemnicę przedsiębiorcy z jej wartością gospodarczą.
Powyższe zapatrywanie koresponduje z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującym, że informacja, objęta manifestacją przedsiębiorcy, dla zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p., musi być tego rodzaju, że ma obiektywnie charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej realnie określoną wartość gospodarczą, wykluczającą możliwość udostępnienia informacji (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r., I OSK 2347/15). Dla odmówienia udostępnienia danej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 192/13; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2016 r., I OSK 2490/14). Nie jest więc możliwe do przyjęcia zapatrywanie, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy decyduje o utajnieniu określonej informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., I OSK 1939/15).
Zatem ustalając, czy dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, organ zobowiązany jest zbadać, czy informacja ta jest związana z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, czy jest znana jedynie określonemu kręgowi osób i czy przedsiębiorca podjął wobec niej wystarczające środki ochrony w celu zachowania jej poufności, a nie jest zobowiązany do weryfikacji, czy zastrzeżona jako tajemnica przedsiębiorcy informacja posiada określoną wartość dla przedsiębiorcy. Aby można było uznać daną informację za tajemnicę przedsiębiorcy, musi mieć ona wartość gospodarczą, którą - w przypadku stosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. - musi wskazać w decyzji organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Skoro zatem nie jest tu wystarczające zastrzeżenie przedsiębiorcy o objęciu informacji poufnością, czyli spełnienie przesłanki formalnej, to organ nie tylko może, ale jest zobowiązany uznać, że dana informacja nie jest tajemnicą przedsiębiorcy, gdy - mimo, że jest ona związana z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, znana jest jedynie określonemu kręgowi osób i wobec której przedsiębiorca podjął wystarczające środki ochrony w celu zachowania jej poufności – nie wykaże, że ma ona charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej przedsiębiorstwa lub innej informacji posiadającej wartość gospodarczą.
W niniejszej sprawie organ w żaden nie ustalił, czy żądane informacje (w całości lub w oznaczonej części) spełniają wymóg posiadania wartości gospodarczej dla przedsiębiorcy, a Sąd I instancji działania takie wadliwie zaakceptował.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło