VII SA/Wa 1367/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-27
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Mirosława Kowalska, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zamiast obowiązku wykonania określonych czynności, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zamiast obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Taka decyzja, która nie pozwala na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w konsekwencji może legalizować samowolę budowlaną, narusza zasady praworządności i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 1999 r. Decyzja PINB nakładała na M. H. obowiązek wykonania określonych czynności związanych z rozbudową budynku. Po serii postępowań i wyroków sądowych, GINB stwierdził, że decyzja PINB z 1999 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nałożyła obowiązek przedłożenia dokumentów zamiast wykonania konkretnych czynności budowlanych, co uniemożliwiło doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem i naruszyło interesy osób trzecich.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Decyzją z dnia [...] marca 2016r. [...],[...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania M. H. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] stwierdzającej, po rozpatrzeniu wniosku E. M., nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] grudnia 1999r., Nr [...] nakładającej na M. H. obowiązek wykonania określonych czynności związanych z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z dobudową garażu z pomieszczeniem gospodarczym przy ul. M. we W. - utrzymał w mocy ww. decyzję.
Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 1999r., nr [...] PINB dla miasta W., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawo budowlanego wstrzymał roboty budowlane.
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. Nr [...], w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane, zobowiązał inwestora do przedłożenia we wskazanym terminie określonych dokumentów w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie. E. M. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] października 2010r., nr [...][...] WINB stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] grudnia 1999r. wskazując, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane właściwy organ nakłada, w drodze decyzji, obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a nie obowiązek złożenia dokumentacji. Z uwagi na powyższe, decyzja z dnia [...] grudnia 1999r. jest obarczona wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
GINB decyzją z dnia [...] grudnia 2010r, [...] utrzymał w mocy ww. decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 219/11 uchylił decyzję z dnia 10 grudnia 2010r.
GINB decyzją z dnia [...] września 2011r., [...] uchylił decyzję z [...] października 2010r. i odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2590/11 uchylił decyzję z [...] września 2011r.
GINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2010r.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 2555/12 oddalił skargę M. H. na decyzję GINB z dnia [...] sierpnia 2012r.
NSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2015r., sygn. akt II OSK 2015/13, uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania.
Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 1555/15 uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2012r.,
Orzekając po ww. wyroku organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyjaśnił instytucję stwierdzenia nieważności decyzji i pojęcie rażącego naruszenia prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
W ocenie organu (uwzględniając wytyczne Sądu, w wyroku z dnia 20 października 2015r., sygn. akt VII SA/Wa 1555/15), nałożenie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązku przedłożenia dokumentów wypełnia trzy przesłanki wskazujące na rażące naruszenie prawa tj. oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu i racje ekonomiczne lub gospodarcze-skutki, które wywołuje decyzja.
Organ podał, że ww. wyroku Sąd wskazał m.in. "Niewątpliwie nałożenie obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, co nastąpiło mocą badanego aktu, nie mogło doprowadzić inwestycji do stanu zgodnego z prawem, a to wskazuje na wydanie badanej decyzji z naruszeniem przywołanego w jej podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu wówczas obowiązującym) (...)"
"W konsekwencji, zdaniem Sądu, badając po raz kolejny ważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia [...] grudnia 1999 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien był ustalić, czy decyzja ta, w świetle przywołanych w niej przepisów prawa i wobec stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydania, ale też - okoliczności mających miejsce po tej dacie - jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. "Sąd wskazał na niewykonanie wyroków " z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 219/11 i 19 kwietnia 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 2590/11.(...)". "W szczególności organ nie ocenił skutków objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w aspekcie gospodarczym, w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Skutki te winny być ocenione zarówno w odniesieniu do inwestora M. H.jak i do E. M.. Organ skupił się na analizie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa z tego względu, że decyzją z 16 grudnia 1999r. nałożono na stronę obowiązek przedstawienia dokumentów, a nie podjęcia czynności. Tymczasem skutki te należy rozważyć w kontekście negatywnego wpływu powstałej inwestycji na działkę E. M., w szczególności w zakresie możliwości jej zagospodarowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego, a zatem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, czyli poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Sąd podniósł, że zrealizowana inwestycja może wpływać na ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej ze względu na znaczne zbliżenie ściany z otworami okiennymi do działki sąsiedniej. Organ nie rozważał jednak tej okoliczności. Sąd podkreślił przy tym, że skutkiem wydania decyzji, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładającej na inwestora jedynie obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów jest brak możliwości nakazania inwestorowi wykonania określonych robót budowlanych w tym trybie w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem (jeżeli organ dostrzeże taką potrzebę), albowiem organ nie może ponownie wydać decyzji w oparciu o tę samą podstawę". Sąd wskazał ponadto, że GINB "Nie ustalił ani charakteru przepisu stanowiącego podstawę badanej decyzji, ani skutków tej decyzji. Nie ustalił w tym ostatnim aspekcie zakresu robót, które w wyniku decyzji wydanej w oparciu o orzeczenie badane (a więc na podstawie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego, decyzja z dnia [...] marca 2000r. nr [...]) zostały następnie zalegalizowane, ani obecnego stanu zabudowy nieruchomości, a w konsekwencji – wpływu robót wykonanych przed wydaniem badanego orzeczenia na obecną możliwość zabudowy działki sąsiedniej". Poza tym, Sąd wskazał "nie budzi wątpliwości powstanie naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz oczywistość tego uchybienia. Zgodzić należy się z organem, że wskazany przepis wprost stanowił o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Zatem, nałożenie obowiązku przedłożenia aktualnego wypisu z rejestru gruntów, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, czy dostarczenia dokumentacji budowlanej powykonawczej i oświadczeń technicznych nie mogło spowodować doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym zgodzić się należy z Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, że w niniejszej sprawie wystąpiła oczywistość naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a konkretnie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie budzi także wątpliwości, iż nakazując M. H. kontrolowaną decyzją przedstawienie określonych dokumentów, organ wyczerpał możliwość wydania ponownie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Dla prawidłowego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa konieczne jest jednak jeszcze rozważenie, czy w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy, nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentacji może być uznane za rażące naruszenie prawa. W szczególności, konieczne jest dokonanie oceny skutków badanej decyzji, w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych, tak wobec inwestora M. H., jak i E. M.".
GINB mając na uwadze wytyczne Sądu podał, że ze znajdującej się w aktach inwentaryzacji powykonawczej architekta P. G. będącej załącznikiem do decyzji PINB we W. z dnia [...] marca 2000r., z części 2. Formy architektonicznej obiektu po dokonanych zmianach wynika, m. in, że "Zmiany w wyglądzie zewnętrznym budynku dotyczą lokalizacji stolarki okiennej na poddaszu, lokalizacji otworów okiennych i drzwiowych w elewacji frontowej i bocznej części dobudowywanej oraz przebudowy wejścia na poziomie parteru a także lokalizacji otworu bramy garażowej na poziomie przyziemia. Na poddaszu likwidacji uległ szczyt nad klatką schodową a doświetlenie jej zostało zrealizowane oknem połaciowym. Pojedyncze okno połaciowe w kuchni zastąpione zostało podwójnym. Całość bryły budynku pozostała bez zmian zarówno pod względem obrysu, wysokości i kształtu". Natomiast w części graficznej obrazującej rozbudowywaną część budynku w ścianie oddalonej o 3 m od granicy z nieruchomością przy ul. M., oznaczono wykonane samowolnie otwory okienne w elewacji Płn. - Zach. Wskazano, też szereg innych samowolnie wykonanych zmian i docelowych zamierzeń inwestycyjnych. Faktu tego nie dostrzegł organ wydający decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych z dnia [...] marca 2000 r. W ocenie GINB doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem wymaga nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych tj. m.in. zamurowania ww. okien. Nałożenie obowiązku przedstawienia dokumentów w drodze decyzji, a nie na podstawie art. 81 c ust. 1 Prawa budowlanego, wyczerpało możliwość wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Powyższe doprowadziło do wydania decyzji przez PINB we W. z dnia [...] marca 2000 r., na podstawie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego ustawy z dnia 7 lipca 1994r., (w brzmieniu wówczas obowiązującym) o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych co doprowadziło do zalegalizowania inwestycji, niezgodnej z przepisami prawa w tym § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 a i pkt 1 b określających odległości usytuowania budynku od granicy z sąsiednią działką.
Nadto, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ może wydać decyzję tylko jednokrotnie. Nakładając więc obowiązek przedstawienia określonych dokumentów, organ blokuje możliwość rozstrzygnięcia w przyszłości sprawy co do jej istoty — w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. organy są uprawnione wyłącznie do nałożenia obowiązków polegających na wykonaniu czynności faktycznych, naprawiających ewentualne odstępstwa od przepisów techniczno- budowlanych. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, iż nałożenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązku dostarczenia dokumentów zamiast wykonania określonych czynności jest rażącym naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Dalej GINB podkreślił, iż art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994r. nie może stanowić podstawy nałożenia na inwestora obowiązku dostarczenia dokumentów, ekspertyz i ocen, ponieważ przez nałożenie takiego obowiązku nie można doprowadzić obiektu do stanu zgodnego z prawem. Żądanie przedstawienia dokumentów ma natomiast na celu rozszerzenie materiału dowodowego. Obowiązek dostarczenia określonych dokumentów organ może nałożyć w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego z 1994r. lub na podstawie art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994r. w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych. Dokumenty, ekspertyzy czy oceny stanowią element postępowania dowodowego i mogą stanowić, zależnie od ich treści, dopiero podstawę do podjęcia przez organ decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazującej wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych. Nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności w rozumieniu art.51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994r., musi polegać na określeniu konkretnych czynności związanych z wykonywanymi robotami budowlanymi, np. nałożenie obowiązku zamurowania otworów okiennych czy też obniżenia wysokości budynku.
GINB wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. nie można doprowadzić wykonanych robót do zgodności z przepisami prawa tj. z przepisami określającymi warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dotyczącymi wymaganych odległości do działki sąsiedniej tj. 3 m i 4 m w związku z wstawieniem okien, co powoduje, że nie zostaje zachowana odległość 4 m od granicy). Organ uznał, że skutki te powodują negatywny wpływ inwestycji na działkę E. M., w szczególności w zakresie możliwości jej zagospodarowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego, a zatem w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, czyli poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich ze względu na znaczne zbliżenie ściany z otworami okiennymi do działki sąsiedniej. Wobec powyższego organ stwierdził, że skutki, które wywołuje weryfikowana decyzja rażąco naruszają prawo.
W związku z powyższym wystąpiło oczywiste naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Skargę na ww. decyzję złożył M. H. i wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji zarzucił:
- obrazę prawa materialnego - § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 a i pkt 1 cyt. rozporządzenia (nie wiadomo, w jakim brzmieniu, bo organ nie wskazał daty), poprzez zastosowanie przepisów nieobowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji ,
- obrazę prawa procesowego mającą wpływ na wynik postępowania:
a) art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez zrównanie sytuacji wydania decyzji niezgodnie z prawem, a kwalifikowanym "rażącym naruszeniem prawa", jak również zastosowanie ww. przepisów w sytuacji nie wykazania niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności skutków gospodarczych lub społecznych, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa,
- art. 107 kpa poprzez brak przekonującego uzasadnienia kwalifikowanej wadliwości decyzji,
- art. 8 kpa poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji funkcjonującej w obrocie 17 lat, a nie powodującej negatywnych skutków społeczno- gospodarczych, co w sposób oczywisty narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa,
- art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań WSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2590/11 i nieustalenie w pełni przez organ okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności rażącego naruszenia prawa w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych sprawy,
- art. 10 § 1 w zw. z art. 140 kpa poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności nie zawiadomienie jej o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżącego, stanowisko organu odwoławczego nie zasługuje na aprobatę. Stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 2 kpa może nastąpić tylko w sytuacji, gdy zostanie wykazane, iż skutki, które wywołuje decyzja rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności –skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, iż nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Decyzje organów obu instancji nie wskazują na niemożliwe do zaakceptowania skutki decyzji, co samo w sobie stanowi istotne uchybienie mające wpływ na treść decyzji, które skutkować winno ich uchyleniem. Skarżący podkreślił, iż decyzja funkcjonuje ponad 16 lat. Obowiązki nią nałożone wykonał i w konsekwencji decyzją z dnia [...] marca 2000r. (nr [...]) udzielono skarżącemu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Oznacza to, iż organ nie dostrzegł dalszych uchybień, gdyby bowiem je dostrzegł odmówiłby wydania pozwolenia na wznowienie prac. Usunięcie z obrotu prawnego ww. decyzji może skutkować bardzo niekorzystnymi dla skarżącego konsekwencjami, co pozostaje w sprzeczności z zasadami praw nabytych i stabilności prawa.
Według skarżącego organ w dalszym ciągu nie zrealizował wytycznych WSA orzekającego kilkukrotnie. Nie odniósł się do okoliczności faktycznych sprawy i oceny skutków zarówno dla skarżącego, jak i E.M.. Uzasadnienie decyzji ponownie sprowadza się do wywodów teoretycznych, wskazujących na naruszenie § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 a i pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ponadto ww. rozporządzenie wydano w 2002r. (pierwotna wersja), zatem decyzja 1999r. nie mogła naruszać przepisów wskazanego rozporządzenia.
GINB nie podał również skutków naruszenia prawa budowlanego w konsekwencji wydania skarżonej decyzji, poza niedookreślonym czasowo rozporządzeniem z 2002r., które wobec zasady lex retro non agit nie może mieć zastosowania do sytuacji zaistniałych wcześniej.
Na koniec skarżący podniósł, że organ nie umożliwił mu wypowiedzenia się w przed wydaniem decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontroli Sądu została poddana decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016r. utrzymująca w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] stwierdzającą, po rozpatrzeniu wniosku E. M., nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] grudnia 1999r., Nr [...] nakładającej na M. H., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania określonych czynności związanych z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z dobudową garażu z pomieszczeniem gospodarczym przy ul. M. we W..
Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd, jak i organ odwoławczy związany był oceną prawną wyrażoną w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach, na podstawie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym (w aktualnym brzemieniu) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Obowiązkiem Sądu było zatem zbadanie, czy organ odwoławczy orzekając ponownie zastosował się do oceny prawnej przedstawionej w wymienionych wyżej orzeczeniach.
Ocenie Sądu podlegała przede wszystkim kwestia, czy nałożenie w weryfikowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1999r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, wyłącznie obowiązku wykonania czynności obejmujących złożenie wyszczególnionych dokumentów – w ustalonym stanie faktycznym - wypełnia przesłanki warunkujące uznanie, że doszło do rażącego naruszenia art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego. W ostatnim z wyroków wydanych w niniejszej sprawie z dnia 20 października 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 1555/15 uwzględniającym oceny prawne przedstawione w uprzednich orzeczeniach, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2015r. sygn. akt II OSK 2015/13 Sąd wskazał bowiem na konieczność przeprowadzenia ponownej analizy, pod kątem gradacji stwierdzonego naruszenia prawa, poprzez określenie skutków tego naruszenia w kontekście konkretnych okoliczności sprawy, takie bowiem wskazania zostały zawarte w wyrokach: z dnia 10 maja 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 219/11 oraz z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2590/11.
Sąd w wyroku z dnia 20 października 2015r. podzielił stanowisko, co do oczywistości naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, skoro przepis stanowił o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, natomiast organ nałożył obowiązek przedłożenia aktualnego wypisu z rejestru gruntów, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, dokumentacji budowlanej powykonawczej i oświadczeń technicznych. Organ wyczerpał zatem możliwość wydania ponownej decyzji w omawianym trybie. Niemniej konieczne było dokonanie skutków jakie powoduje weryfikowana decyzja, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych sprawy zarówno wobec inwestora, jak i E. M..
Organ II instancji – zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – zastosował się do powyższej oceny i uwzględnił rozważania zawarte ww. wyrokach. Przede wszystkim, odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, wskazał na inwentaryzację powykonawczą stanowiącą załącznik do decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] marca 2000r. o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, z której w porównaniu z częścią rysunkową, przedstawiającą rozbudowywany fragment obiektu, ewidentnie wynika, że w ścianie położonej w odległości 3 m z nieruchomością przy M. zaznaczono otwory okienne. Takie usytuowanie okien w spornym budynku, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, uniemożliwia zagospodarowanie sąsiedniej nieruchomości zgodnie z przepisami stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który wprost uzależnia legalność projektowania i budowy obiektu budowlanego od poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
W ocenie Sądu, umożliwienie modyfikacji szczegółowych, bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, poprzez zaaprobowanie możliwości nałożenia jedynie dostarczenia określonej dokumentacji, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawie, nie jest do pogodzenia z wymogami praworządności.
Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby w konsekwencji aprobatę sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałaby decyzja w istocie zamykająca drogę do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem np. poprzez zamurowanie ww. okna luksferami zważywszy, że obowiązek w omawianym trybie organ nadzoru budowlanego może nałożyć tylko jednokrotnie.
Z tej przyczyny, na podstawie omawianego przepisu, organ musi wydać od razu decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty, zapewniając tym samym doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Słusznie przy tym zauważył organ II instancji, że w konsekwencji wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. decyzji z dnia [...] grudnia 1999r., zapadła decyzja z dnia [...] marca 2000 r., na podstawie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego ustawy z dnia 7 lipca 1994r., (w brzmieniu wówczas obowiązującym), która pozwalała na wznowienie robót budowlanych legalizując w ten sposób inwestycję naruszającą § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 a i pkt 1 b warunków technicznych.
Całokształt okoliczności sprawy ustalony przez organ odwoławczy w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym wskazywał jednoznacznie, że nie mogła się ostać w obrocie prawnym decyzja naruszająca zasadę praworządności, której skutkiem było zezwolenie na legalne funkcjonowanie obiektu budowlanego usytuowanego sprzecznie z ww. przepisami, uniemożliwiającego zgodne z przepisami zagospodarowanie działki sąsiedniej.
Podzielić zatem należało stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ma charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W konsekwencji jako chybiony należało ocenić zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zrównanie sytuacji wydania decyzji niezgodnie z prawem z kwalifikowanym rażącym naruszeniem prawa, jak i uchybienie art. 153 p.p.s.a. wobec nieuwzględnienia wskazań wyrażonych w wyroku WSA z dnia 14 kwietnia 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2590/11, a także art. 8 k.p.a. wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji – według skarżącego – niepociągającej negatywnych skutków społeczno – gospodarczych.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut skargi w zakresie wskazania przez organ niedookreślonego czasowo rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002r., które wobec zasady lex retro non agit nie mogło mieć zastosowania do sytuacji zaistniałych wcześniej. Wskazać bowiem trzeba, że pod rządami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.1999.15.140 t.j. z dnia 1999.02.25 ), obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji § 12 ust. 4 pkt 1 również przewidywał odległość dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m.
Natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków mógłby odnieść skutek tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał, że uchybienie to uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa bowiem ciężar wykazania związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Takiego związku skarżący w niniejszej sprawie nie wskazał.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło