II OZ 189/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SAB/Po 44/17 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 44/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej M. R. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy przedstawionego w powyższym postanowieniu wynika, że wyrokiem z 19 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 1), stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności (pkt 2), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3), skargę oddalił w pozostałym zakresie (pkt 4) i zasądził od SKO na rzecz skarżącej kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 5 wyroku). W wyroku tym WSA, uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów wskazał na art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.), i wyjaśnił, że uwzględniono koszt poniesionego przez skarżącą wpisu, wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie WSA uznał, że w sprawie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Przemawiać za tym w szczególności miała okoliczność, iż skarga podlegała w części oddaleniu, a także wysoce wątpliwy udział zawodowego pełnomocnika reprezentującego skarżącą w postępowaniu sądowym, w przyczynieniu się do wyjaśnienia sprawy oraz jego śladowy nakład pracy. Z treści skargi wynika bowiem, że została ona sporządzona przez inną osobę (pełnomocnika wskazanego w nagłówku, który reprezentował skarżącą w postępowaniu administracyjnym), a przez zawodowego pełnomocnika jedynie podpisana. W ocenie WSA nie bez znaczenia była również okoliczność, że skarga ta powielała wzorzec zastosowany w dwóch innych sprawach, rozpoznanych przez Sąd na tym samym posiedzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia M. R. na pkt 5 ww. wyroku, postanowieniem z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1505/17, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że w świetle art. 206 oraz art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a., a także §14 ust. 1 pkt 1 lit. c , § 15 ust. 1, 2 i 3 oraz § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), sąd ma możliwość miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika jedynie w zakresie przyznania go w kwocie stanowiącej wielokrotność stawki minimalnej, nie może natomiast orzec o przyznaniu wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej, określonej dla danego rodzaju sprawy. W związku z powyższym NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie WSA nie mógł miarkować wysokości opłaty za czynności radcy prawnego poniżej stawki minimalnej określonej w ww. rozporządzeniu. Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w przywołanym na wstępie postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podniósł, że uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowił określić wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej według stawek minimalnych, mając na względzie, z jednej strony, iż jest to zgodne z wnioskiem zawartym w skardze, a z drugiej – nie dostrzegając żadnych okoliczności, które przemawiałyby za jego podwyższeniem. W rezultacie wskazał, że na zasądzoną kwotę zwracanych kosztów postępowania złożyły się: koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia (480 zł) oraz koszt opłaty od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł. Zażaleniem M. R. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 200 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez ich niezastosowanie polegające na niezasądzeniu całości kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. kosztów postępowania zażaleniowego przed NSA oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie, dlaczego WSA w Poznaniu odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1505/17. Ze względu na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego w kwocie 240 zł (wynagrodzenie pełnomocnika przed NSA - § 14 ust. 1 pkt 2d rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych). W uzasadnieniu powyższego zażalenia skarżąca podniosła, że zasądzając koszty postępowania WSA w Poznaniu pominął obowiązek zasądzenia (rozliczenia) zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. kosztów postępowania zażaleniowego zakończonego pozytywnym dla skarżącej rozstrzygnięciem - postanowieniem NSA w sprawie o sygn. II OZ 1505/17. Ponadto Sąd ten nie wyjaśnił w żaden sposób, dlaczego nie zasądził tych kosztów. Zdaniem skarżącej WSA zasądzając ponownie koszty powinien w przedmiotowej sprawie zasądzić zwrot kwoty w wysokości 1077,00 zł (597 + 240 + 240), tj. minimalnych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., to odpowiednie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określające opłaty za czynności zawodowych pełnomocników. Istota sporu objętego niniejszym zażaleniem sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przy zasądzaniu na rzecz skarżącej M. R. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. R. na bezczynność ww. organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien uwzględnić koszty postępowania wszczętego zażaleniem skarżącej na postanowienie zawarte w pkt 5 wyroku tego Sądu z dnia 19 października 2017 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego M. R. zasadnie kwestionuje postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r. w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Koszty związane z wniesieniem przez skarżącą zażalenia na postanowienie zawarte w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 października 2017 r., którego rozpoznanie skutkowało uchyleniem tego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1505/17), zaliczyć należało do kosztów niezbędnych dla celowego dochodzenia praw strony, a zatem jako takie podlegały one zasądzeniu na podstawie art. 200 p.p.s.a. (zob. m.in. postanowienie NSA: z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 521/17; z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II OZ 1047/16; z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II FZ 334/16). Podkreślić należy, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265) w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) określa stawki minimalne za czynności radców prawnych w postępowaniu zażaleniowym, co dodatkowo potwierdza, że koszty postępowania zażaleniowego należą do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw strony. Pominięcie natomiast w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji kosztów postępowania zażaleniowego, pomimo iż stanowiło naruszenie art. 200 p.p.s.a., nie świadczy o naruszeniu przez ten Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji. Koszty te uwzględni przy ponownym rozpoznawaniu sprawy w ww. zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.