IV SA/Wa 1195/17

WyrokWSA w Warszawie2017-10-20

Skład orzekający: Wanda Zielińska - Baran, Kaja Angerman, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać zaświadczenie o ostateczności Aktu Własności Ziemi, jeśli brak jest jednoznacznych dowodów na jego doręczenie stronom i stwierdzenie jego ostateczności?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wydać zaświadczenia o ostateczności Aktu Własności Ziemi, jeśli brak jest jednoznacznych dowodów na jego doręczenie stronom i stwierdzenie jego ostateczności. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter techniczny i nie służy rozstrzyganiu spornych kwestii prawnych ani faktycznych. Organ może jedynie poświadczyć fakty lub stany prawne wynikające bezpośrednio z posiadanych dokumentów i rejestrów.
Stan faktyczny
Skarżący K. S. domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego ostateczność Aktu Własności Ziemi z 1975 r. wydanego na rzecz jego ojca, F. S. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na brak jednoznacznych dowodów doręczenia aktu stronom oraz jego ostateczności. W aktach sprawy znajdowały się dokumenty wskazujące na kwestionowanie aktu przez siostrę F. S. oraz brak wpisów w księgach wieczystych i ewidencji gruntów opartych na tym akcie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niepełne zebranie i ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego ostateczność Aktu Własności Ziemi. W uzasadnieniu Organ odwoławczy podał, że Wójt Gminy [...] ustalił, że w zasobach tego organu brak jest akt postępowania administracyjnego zakończonego Aktem Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975r. wydanego przez Naczelnika Gminy [...], znak sprawy: [...]. Dokumentacja ta została bowiem przekazana w 2014r. do Archiwum Państwowego w [...]. Przy piśmiennie z dnia [...] czerwca 2015r. Archiwum Państwowe w [...] przekazało organowi I. instancji uwierzytelnione kopie dokumentów uwłaszczeniowych na nazwisko F. S., wieś [...]. Akta te zawierają zawiadomienie z dnia [...] września 1975r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uregulowania własności nieruchomości położonej we wsi [...] gm. [...] o powierzchni 0,72 ha, będącej w posiadaniu M. S., przy czym brak jest wskazania osób, którym zawiadomienie to zostało doręczone i dowodów doręczenia. Ponadto w aktach znajduje się niepodpisany protokół przesłuchania strony – F. S. z dnia [...] września 1975r. na okoliczność stanu faktycznego i prawnego nieruchomości położnej we wsi [...] gromada [...], oznaczonej nr [...], o powierzchni l,30ha, która w dniu [...] listopada 197lr. znajdowały się w posiadaniu samoistnym K. S.. Załączono również wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po W. i Z. S., a także postanowienie Sądu P. w [...] z dnia [...] sierpnia 1957 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po w/w osobach. Do kręgu spadkobierców należał m.in. F. S.. Według załączonego odpisu Aktu Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975r. znak sprawy: [...], który wydany został przez Naczelnika Gminy [...], F. S. stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów wsi [...] pod poz. [...] nr działki [...] o powierzchni 1,30ha. Nabycie nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie. Dokument ten nie zawiera wykazu osób, którym doręczono ten Akt, ani żadnych adnotacji zawierających informację o jego doręczeniu, czy też o jego ostateczności. Pozostałe dokumenty z tychże archiwalnych akt pochodzą z lat 80 - tych. Wynika z nich, iż w dniu [...] lutego 1981 r. K. S. - siostra F. S., również należąca do kręgu spadkobierców po W. i Z. S., złożyła do Naczelnika Gminy [...] wniosek o uchylenie Aktu Własności Ziemi. F. S. złożył w dniu [...] lipca 1980r., oświadczenia potwierdzając, że nie wyrażał zgody na uwłaszczenie, ponieważ działka ziemi o powierzchni 1,30ha stanowiła własność siostry K. S.. Pismem z dnia [...] lutego 1981 r. Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczenia poinformował Naczelnika Gminy [...], że z akt sprawy [...] wynika, iż Akt Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975r. uprawomocnił się. Jednak w postępowaniu tym nie brała udziału bez swej winy K. S., a okoliczność ta stanowi podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 127 § 1 ust. 4 kpa, a decyzję w sprawie wydaje organ, który w sprawie wydał decyzję w ostatniej instancji, a więc Naczelnik Gminy [...]. Komisja uznała, że Naczelnik Gminy [...] winien wznowić postępowanie i wydać decyzję zgodnie z istniejącym w dniu [...] listopada 1971 r. stanem władania gruntami. SKO podało, że Organ I. instancji zwrócił się także do innych organów celem uzyskania wszelkich informacji dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] lipca 2016r. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w [...] wyjaśnił, że w obowiązującej bazie danych gruntów i budynków obrębu [...] przedmiotowa działka oznaczona jest nr ewidencyjnym [...] o pow. 1,29ha, dla której ujawnione jest władanie na zasadach samoistnego posiadania na rzecz F. S. i użytkowanie na rzecz K. i A. S.. Z analizy archiwalnej dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, prowadzonym przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w [...] wynika zaś, że podczas prac związanych z zakładaniem ewidencji gruntów w roku 1961 w rejestrze pomiarowo klasyfikacyjnym sporządzonym w 1961 r. pod poz. [...] wykazano posiadanie działki przez oznaczonej nr [...] na rzecz K. S.. Organ odwoławczy wskazał, że w rejestrze pomiarowo klasyfikacyjnym z roku 1975 wykazane jest samoistne posiadanie na rzecz F. S.. Z kolei podczas prac związanych z kontrolą terenową operatu ewidencji gruntów w 1984r. w protokole ustalenia stanu posiadania i użytkowania ujawniona jest działka oznaczona nr [...] otrzymała nr [...], dla której wskazano posiadanie samoistne na rzecz F. S. z dopiskiem - Aktu brak i użytkowanie na rzecz K. i A. S.. W ewidencji gruntów i budynków taki stan zapisów obowiązuje do chwili obecnej. Organ zwrócił się także do Archiwum Państwowego w [...] o ponowny przegląd archiwaliów celem poszukiwania dodatkowej dokumentacji dotyczącej działki oznaczonej nr [...], a następnie nr [...] położonej we wsi [...], w szczególności dowodów doręczenia Aktu Własności Ziemi, a także wszelkiej dokumentacji związanej z uwłaszczeniem na nazwisko K. S.. Z podobnym zapytanie zwrócono się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Instytucje te potwierdziły, że w ich zasobach archiwalnych brak jest jakiejkolwiek dodatkowej dokumentacji dotyczącej postępowania uwłaszczeniowego na rzecz F. S. i K. S., jak również działki nr [...] - aktualnie nr [...]. Organ ustalił również, że dla przedmiotowej nieruchomości nie została nigdy założona księga wieczysta, ani zbiór dokumentów, co potwierdza pismo Sądu R. w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] września 2016r. oraz z dnia [...] grudnia 2016r. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tożsame uregulowanie zawierał obowiązujący w dacie wydania w/w aktu własności ziemi przepis art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 27, poz. 250 ze zm.), na podstawie której wydany został akt własności ziemi z [...] listopada 1975r., stanowiła w przepisie art. 12 ust. 4, że od decyzji (organu do spraw rolnych) przysługuje odwołanie do wojewódzkiej komisji odwoławczej do spraw uwłaszczenia, której decyzja jest ostateczna. Przepis art. 11 przewidywał, że do spraw rozpatrywanych przez organy do spraw rolnictwa i komisje do spraw uwłaszczenia zastosowanie mają przepisy k.p.a. Powyższe odesłanie oznacza, iż decyzja (akt własności ziemi), podlegała doręczeniu stronom na piśmie, wraz z pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Przymiotu ostateczności nabierała zatem decyzja - akt własności ziemi - albo z chwilą upływu terminu wniesienia odwołania od tej decyzji, albo z datą wydania decyzji w II. instancji przez wojewódzką komisję odwoławczą. Zgodnie z art. 15 tej ustawy ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów. Oznacza to, że ustalenie czy Akt Własności Ziemi jest decyzją ostateczną wymaga stwierdzenia, że został on doręczony stronom - w niniejszej sprawie F. S., a także stwierdzenia czy w ustawowym terminie wpłynęło od tej decyzji odwołanie. W ocenie Kolegium w przeprowadzonym dotychczas postępowaniu wyczerpane zostały wszelkie możliwości ustalenia powyższych okoliczności. Organ I instancji sprawdził własne zasoby dokumentacyjne, zasoby archiwalne przechowywane w Archiwum Państwowym w [...], zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], a także do Sądu R. Wydział Ksiąg Wieczystych celem ustalenia czy przedmiotowy Akt Własności Ziemi stał się ostateczny i jako taki był podstawą wpisów w księdze wieczystej lub ujawniony w zbiorze dokumentów. Organ sprawdził także zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Wnioskodawca figuruje tam jako użytkownik, natomiast jego ojciec – F. S. - jako samoistny posiadacz. Organy ewidencyjne zapisały wprost, że w 1984r. brak było Aktu. Kolegium przyznało, że organy powinien dążyć do ustalenia, czy Akt Własności Ziemi z 1975r. jest ostateczny i sytuacje, w których nie da się ustalić, czy wydana przez uprawniony organ decyzja administracyjna jest ostateczna, mogą wystąpić tylko wyjątkowo. Niemniej jednak, jeżeli podjęto wszelkie czynności celem pozyskania dokumentacji pozwalającej ustalić czy Akt Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975r. nr [...] jest decyzją ostateczną, ale takich dokumentów brak, to organ nie może wydać żądanego zaświadczenia. SKO w wskazało, że nie może również wydać takiego zaświadczenia, jeżeli - tak jak w niniejszej sprawie - dokumentacja jest niepełna. Wprawdzie Akt zachował się w zasobach archiwalnych, ale brakuje dowodów doręczeni decyzji stronie, decyzja była kwestionowana przez siostrę F. S., a on sam nie wyrażał zgody na uwłaszczenie, nie brał czynnego udziału w postępowaniu i złożył oświadczenie o zgodzie na uchylenie przedmiotowej decyzji. Nigdy w oparciu o ten dokument nie zwrócił się o założenie zbioru dokumentów lub księgi wieczystej, ani nie ujawnił, że jest w posiadaniu ostatecznego Aktu Własności Ziemi w organie ewidencyjnym. Zdaniem SKO można wprawdzie wywodzić, iż w dokumentacji, którą udało się odnaleźć, nie ma odwołania od decyzji, ani decyzji uchylającej lub unieważniającej Akt Własności Ziemi z 1975r., a F. S. dysponował egzemplarzem Aktu, co dowodzić może, iż decyzja ta została doręczona, a więc stała się ostateczna. Jednak taki wniosek wymagałby rozstrzygania wątpliwości - co przyznaje sam Skarżący, dokonywania oceny faktów i wnioskowania pośredniego, co dopuszczalne jest w postępowaniu merytorycznym, ale nie w sprawie o wydanie zaświadczenia. W tym bowiem postępowaniu organ może prowadzić postępowanie wyjaśniające tylko w niezbędnym uproszczonym zakresie. Organ w trybie postępowania o wydanie zaświadczenia nie bada sprawy, nie dokonuje wykładni przepisów prawa, a jedynie ustala, czy znajdujące się w jego posiadaniu dane umożliwiają wydanie zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści. Nie jest bowiem dopuszczalne dokonywanie w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie nie może rozstrzygać istnienia lub nieistnienia faktów lub określonego stanu prawnego w sytuacji, gdy jest on sporny. Jeżeli informacje, których żąda osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nasuwają wątpliwości organu, nie może on w sposób arbitralny przesądzać w formie zaświadczenia tych wątpliwych kwestii. W ocenie Kolegium wniosek żalącego o wydanie zaświadczenia został rozpatrzony skrupulatnie i z należytą starannością. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S. podnosząc zarzut naruszenia: - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wystarczający i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, - art. 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przeprowadzone czynności w postępowaniu administracyjnym nie wypełniają wszystkich zaleceń nałożonych przez WSA we wcześniejszym rozstrzygnięciu, jak i przez same SKO w postanowieniach uchylających postanowienia Wójta. Skarżący zarzucił, że organ II. instancji całkowicie przemilczał fakt, iż jest w posiadaniu aktu własności ziemi, którego odpis złożył w Urzędzie Gminy. Dokument ten otrzymał od swojego ojca, co jest ostatecznym dowodem przesądzającym o tym, że przedmiotowy akt własności ziemi został jego ojcu doręczony. Skarżący wskazał również na niekonsekwencje w analizie zgromadzonego materiału dowodowego dokonanego przez SKO, bowiem organ z jednej strony stwierdził, iż w postępowaniu o wydanie zaświadczenia może prowadzić jedynie postępowanie w niezbędnym uproszczonym zakresie, a z drugiej prowadził na szeroką skalę poszukiwania materiału dowodowego, który miałby podważyć dwa oczywiste fakty, a więc fakt istnienia przedmiotowego aktu własności ziemi oraz dokumentacje z akt sprawy, gdzie Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczenia stwierdził wprost, że Akt Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975 roku uprawomocnił się. Za powyższym stanem faktycznym przemawia również rejestr pomiarowy klasyfikacyjny z roku 1975 roku dla obrębu [...] dla działki oznaczonej numerem [...] oraz operat ewidencji gruntów z 1984 roku, gdzie ujawniono, że F. S. jest posiadaczem samoistnym. Nadto, zdaniem Skarżącego nielogiczność w toku rozumowania organu w przedmiocie tego, że akt nie istniał, nie był doręczony, nie był w obrocie prawnym itp. wykazuje fakt, iż w roku 1981 Komisja d/s Uwłaszczenia nakazała wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie i wydanie decyzji zgodnie ze stanem faktycznym na dzień 1971 rok. Skarżący przytoczył również argumentację, że której ma wynikać, że F. S. o decyzji uwłaszczeniowej, jak i jego siostra, wiedzieli znacznie wcześniej, niż w roku 1980, gdy składali oświadczenia. Podał, że jego ojciec o uwłaszczeniu wiedział od samego początku, czyli od 1975 roku. Zaznaczył, że w 1980 r. Wojewódzka Komisja Do Spraw Uwłaszczeń nakazała do wznowienia postępowania stosować przepisy z 1971 r., które to uniemożliwiały wznowienie postępowania, gdyż stronom upłynął termin do złożenia wniosku o wznowienie. Zdaniem Skarżącego organ w niewystarczającym stopniu pochylił się nad obowiązującymi wówczas przepisami i nie dokonał w jego oparciu subsumpcji. Skoro więc wznowienie było niedopuszczalne, to oczywistym staje się, że nie mogło być przeprowadzone, a tym samym akt własności ziemi stał się ostateczny. Za powyższym przemawia, że pomimo iż organy zwracały się do wielu miejsc o dokumentację, to nigdzie nie zachował się najmniejszy ślad o jego wynikach, czy chociażby skrawek dowodu, że takie postępowanie w ogóle się rozpoczęło. Zgodnie natomiast z obecnie obowiązującymi przepisami możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jaką był akt własności ziemi, stała się prawnie niedopuszczalna od dnia [...] października 1991 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3363/15 Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia wskazując w uzasadnieniu, m.in. że przedmiotem zainicjowanego przez skarżącego wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. postępowania, nie mogło być "nadanie klauzuli ostateczności" aktowi własności ziemi, gdyż przepisy k.p.a. nie przewidują postępowania o takim przedmiocie, jednakże przy prawidłowym pouczeniu opartym na art. 9 k.p.a., skarżący mógłby zmodyfikować wniosek w kierunku sprecyzowania swojego i żądania stwierdzenia, że akt własności ziemi wydany [...] listopada 1975 r. przez Naczelnika Gminy [...] jest ostateczny. Wyrokiem tym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest, na podstawie art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związany. Oznacza to, że Sąd kontroluje również w niniejszym postępowaniu, czy organy orzekające w sprawie wykonały wiążące je wytyczne Sądu. W powyższym wyroku Sąd jasno określił, że przedmiotem postępowania, nie może być "nadanie klauzuli ostateczności" aktowi własności ziemi, bowiem brak jest przepisów, na podstawie których takie postępowanie może zostać wszczęte. Sąd zaznaczył wówczas, że we wniosku z [...] sierpnia 2015 r. o nadanie klauzuli ostateczności aktowi własności ziemi, Skarżący wskazał, że posiada interes prawny do uzyskania klauzuli ostateczności przedmiotowego aktu, gdyż jest spadkobiercą po swoim ojcu. Jednocześnie Skarżący podnosił, że postanowienie Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczeń z [...] lutego 1981 r. winno zostać uchylone. Wobec tego Sąd ówcześnie orzekający wskazał, że w zależności od okoliczności sprawy, w sytuacji gdy pismo strony nie zawiera wyraźnego wniosku o zastosowanie konkretnego przepisu prawa, organ administracji publicznej mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszczają przepisy prawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy, w tym możliwość skorzystania z wezwania strony do sprecyzowania jego żądania. Stosując się do powyższych wytycznych organ I. instancji wezwał Skarżącego do jasnego sprecyzowania treści wniosku. W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. K. S. wskazał, że domaga się stwierdzenia ostateczności Aktu Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1975 r. Na podstawie tego oświadczenia organy orzekające w sprawie przyjęły, że postępowanie dotyczy wydania zaświadczenia, na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a, stwierdzającego, że Akt Własności Ziemi wydany przez Naczelnika Gminy [...] jest ostateczny. Stanowisko to, biorąc pod uwagę cel w jakim Skarżący żąda otrzymania takiej informacji, należy uznać za prawidłowe. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej, zaś samo wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno - techniczną. Wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. polega na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia. Wydanie zaświadczenia na tej podstawie jest niedopuszczalne, jeśli problematyka, której dotyczy żądanie strony, jest sporna. Zaświadczenie, z uwagi na jego specyfikę, nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne, nie są jasne, a zwłaszcza, gdy istnieje spór co ich występowania w konkretnym wypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1067/14, LEX nr 2 032 675). Oznacza to, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. W związku z tym, organ może zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, a które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego, ustawowych kompetencji. W tym świetle wydawanie zaświadczeń ma charakter pochodny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2820/14, LEX nr 2 142 377). Wskazać należy, że na podstawie art. 218 k.p.a., organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, a o wydanie zaświadczenia wnosi osoba, która ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast przed wydaniem zaświadczenia, organ może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Postępowanie wyjaśniające, spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Organ I. instancji przeprowadził w niniejszej sprawie wnikliwe postępowanie mające na celu ustalenie, czy było prowadzone postępowanie w trybach nadzwyczajnych dotyczące powyższego aktu własności ziemi, czy poprzednik prawny Skarżącego brał udział w postępowaniu uwłaszczeniowym, wreszcie czy na podstawie przedmiotowego aktu ziemi dokonano wpisów w księgach wieczystych. Organ przeprowadził zatem szerokie postępowanie wyjaśniające, wręcz szersze niż wskazuje art. 218 K.p.a., jednak nie jest to uchybienie mające wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skoro organ uzyskał już informacje od Starosty [...], Archiwów Państwowych w [...]. [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] i Sądu R. w [...] należało uznać, że informacje uzyskane od tych podmiotów, skoro już nalazły się w posiadaniu organów orzekających w sprawie, mogą przyczynić się do załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika, że w dokumentach dotyczących postępowania uwłaszczeniowego brak było dokumentów potwierdzających udział poprzednika prawnego Skarżącego w tym postępowaniu a także doręczenia Aktu Własności Ziemi. Zgodzić należy się z organami orzekającymi w sprawie, że wiedza o toczącym się postępowaniu nie jest tożsama z doręczeniem decyzji - Aktu Własności Ziemi. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych akt własności ziemi miał charakter decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 12 ust. 4, od tej decyzji przysługiwało odwołanie do wojewódzkiej komisji odwoławczej do spraw uwłaszczenia, której decyzja jest ostateczna. Do tych spraw zastosowanie miały przepisy k.p.a. Wobec tego akt własności ziemi, podlegał doręczeniu stronom, wraz z pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Przymiot ostateczności nabierał zatem albo z chwilą upływu terminu wniesienia odwołania, albo z datą wydania decyzji w II. instancji przez wojewódzką komisję odwoławczą. Mino braku dowodu doręczenia tej decyzji oraz informacji o toczących się w stosunku do tej decyzji postanowień w trybie odwoławczym czy też nadzwyczajnym, organy orzekające w sprawie podjęły również próbę ustalenia, czy na podstawie tego aktu dokonano wpisów w księgach wieczystych i ewidencji gruntów. Jak ustaliły organy takich wpisów na postawie aktu własności ziemi nie dokonano, w ewidencji gruntów poprzednik prawny Skarżącego figuruje jako właściciel samoistny nieruchomości. Stan ten został ustalony w 1984 r. a więc już po wydaniu przedmiotowego Aktu Własności Ziemi. Ponadto w protokole ustalenia stanu posiadania i użytkowania znalazł się dopisek o braku aktu własności ziemi. Należy również zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia [...] lipca 1980 r. F. S. wyraził zgodę na uchylenie aktu własności ziemi z [...] listopada 1975 r. Organy orzekające w sprawie mimo szerokiego zakresu postępowania wyjaśniającego nie uzyskały informacji, czy w związku z tym pismem zostało wszczęte postępowanie w sprawie zmiany/uchylenia tego aktu. Skoro w 1984 r. w ewidencji gruntów nie ujawniono, że został wydany akt własności ziemi, nie można wykluczyć, że na skutek pisma K. S. z dnia [...] lutego 1981 r. i F. S. z [...] lipca 1980 r. podjęto czynności zmierzające do zmiany/uchylenia tego aktu. Okoliczność ta może również przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku Skarżącego. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że na podstawie posiadanych i uzyskanych przez organy orzekające w sprawie dokumentów brak było podstaw do wydania Skarżącemu zaświadczenia żądanej treści. Żadna okoliczność nie potwierdziła, że decyzja - przedmiotowy akt własności ziemi - zyskała przymiot ostateczności. Sąd nie dostrzegł również w zaskarżonych postanowieniach takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi z urzędu. Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 należało orzec jak w sentencji. Jednocześnie Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 120 w zw. art. 119 pkt 3 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot sprawy mieścił się w powyższym katalogu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło