II FZ 96/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 610/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Sygnatura akt II FZ 96/18 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej B. D. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 25 października 2017 r. (I SA/Gl 610/17), oddalającego jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2017 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że odpis sentencji wymienionego wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 31 października 2017 r., a w dniu 3 listopada 2017 r. na koncie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odnotowano wpływ kwoty 100 zł, uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej tytułem "opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia sygn. akt I SA/Gl 610/17". Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2017 r. - z uwagi na fakt, iż nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie – dokonano zwrotu wskazanej opłaty kancelaryjnej na konto pełnomocnika skarżącej. W dniu 7 grudnia 2017 r. pracownik Spółki Doradców Podatkowych S. Sp. j. w R. w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Sądu poinformował, że otrzymał zwrot kwoty 100 zł uiszczonej tytułem opłaty kancelaryjnej, podczas gdy został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tej samej rozmowie telefonicznej został poinformowany, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia nie wpłynął do Sądu. W dniu 8 grudnia 2017 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z zachowaniem terminu określonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), to jest w dniu 3 listopada 2017 r. został sporządzony przez niego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Wniosek ten następnie został przekazany pracownicy zajmującej się korespondencją, celem wysłania adresatowi. Zaznaczył, że przyczyną uchybienia terminu było wysłanie wniosku za pośrednictwem organu zamiast bezpośrednio do Sądu. Wskazał, że z wyjaśnień uzyskanych od pracownicy zajmującej się korespondencją, wynika, iż wysyłając ten wniosek do Sądu za pośrednictwem organu zasugerowała się tym, iż w ten sposób została wysłana skarga. Do wniosku pełnomocnik skarżącej załączył kopię wniosku z dnia 3 listopada 2017 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pomyłka popełniona przez jego pracownika, polegająca na wysłaniu pisma za pośrednictwem organu podatkowego, nie stanowi okoliczności wyłączającej brak winy strony postępowania w uchybieniu terminu, gdyż wynikła z zaniedbania osoby, której powierzono wykonanie tej czynności i nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącej w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 7 grudnia 2017 r. nie został poinformowany, że powodem zwrotu kwoty 100 zł było wpłynięcie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu, bowiem do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie został przekazany do Sądu przez organ podatkowy wniosek z dnia 3 listopada 2017 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 października 2017 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W uzasadnieniu zażalenia powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest zazwyczaj terminami procesowymi. Mają one służyć rozstrzygnięciu sprawy w rozsądnym czasie, a także stabilizacji rozstrzygnięcia już podjętego. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 P.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może więc nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego, należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z dnia 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z dnia 2 października 2014 r., II OZ 1011/14). Trzeba też dodać, że winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. O rozumianym w ten sposób niedbalstwie pełnomocnika w szczególności świadczy niewłaściwe zorganizowanie obsługującego go biura, w tym wadliwe przeprowadzenie technicznej czynności wysyłki pisma przez zatrudniony przez niego i podległy mu personel; odnosi się to także do wysłanie korespondencji, zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, do organu administracji publicznej zamiast do sądu administracyjnego. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zgodnie z którym to na stronie skarżącej ciążył obowiązek zapewnienia takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na niej obowiązków. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego że skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, w żaden sposób nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W świetle powyższych rozważań należy uznać że, orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu. Dlatego też, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej.