II GZ 909/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 893/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 25 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku G. Spółki z o.o. w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu wraz z odsetkami, odmówił wstrzymania jej wykonania. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, G. Spółka z o.o. w K. zawarła wniosek o wstrzymanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku Spółki w przypadku jej wykonania. Wskazując na wielkość kwoty do zwrotu, jaka z decyzji tej wynika (2.827.350,82 zł wraz z odsetkami na dzień [...] września 2017 r. w kwocie 1.776.166,80 zł) podniosła, iż nie posiada środków na rachunkach bankowych na spłatę zobowiązania w takiej wysokości. W przypadku zaś rozszerzenia zakresu egzekucji na majątek trwały w postaci wyposażenia biura, magazynów oraz siedziby Spółki doprowadzi do paraliżu jej działalności oraz zagrożenia stabilności finansowej. Zajęcie wierzytelności będzie stanowiło dla Spółki realne zagrożenie płynności finansowej, a ewentualna egzekucja doprowadzi także do rozwiązania zawartych umów cywilnoprawnych z podmiotami współpracującymi ze Spółką. Zajęcie przez organ egzekucyjny udziałów w Spółce będzie prowadzić do nieodwracalnych skutków, a powrót do stanu poprzedniego może okazać się niemożliwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie działając na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa), odmówił uwzględnienia wniosku Spółki. Wskazał na niemożność dokonania oceny wystąpienia po stronie wnioskującej przesłanek z powyższego przepisu, w sytuacji, gdy ta nie przedłożyła wraz z wnioskiem dowodów, które - w ocenie Sądu - uprawdopodobniałyby przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałby zarówno jej aktualny stan majątkowy, jak i wysokość przychodów w bieżącym okresie. Sąd nie znalazł również w aktach administracyjnych dokumentów wskazujących na podniesione okoliczności. Argumenty odnoszące się do niezasadnego nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie, w tym zarzut przedawnienia, nie mogły - zdaniem tego Sądu - zostać wzięte pod uwagę przy orzekaniu o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. Spółka z o.o. w K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Wskazała, że o zasadności złożonego wniosku świadczy sama kwota, do zwrotu której Spółka została zobowiązana. Dokumenty w postaci np. wyciągów z rachunków bankowych nie są niezbędne do wykazania ustawowych przesłanek do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż z doświadczenia życiowego wynika, że małe podmioty gospodarcze nie są w stanie wygospodarować kwoty w wysokości ok. 4 mln zł. Skarżąca podniosła również zarzut niezasadności wydanej decyzji oraz przedawnienia. W odpowiedzi na zażalenie Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. W sprawie, wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji orzekającej zwrot otrzymanych przez Spółkę środków na podstawie umowy o dofinansowanie z [...] grudnia 2010 r. w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2003 - 2013 w wysokości 2.827.350,82 zł wraz z odsetkami. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena wniosku Spółki dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. WSA w Szczecinie trafnie zwrócił uwagę, że skarżąca Spółka do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dołączyła żadnych dowodów, które dokumentowałyby, jak przedstawia się jej aktualna sytuacja majątkowa. Nie wynika to również z akt administracyjnych. Zasadne jest stanowisko Sądu I instancji, iż w tej sytuacji nie był on w stanie określić, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji, tylko z uwagi na wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami odnoszącymi się do sytuacji majątkowej strony, jak np. bilans, rachunek zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową Spółki. Brak wiedzy co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony sprawia zaś, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację majątkową Spółki. Ustawodawca w art. 61 § 3 ppsa posługuje się pojęciem "znacznej szkody", co oznacza, że dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie wystarcza samo jej wystąpienie, lecz jeszcze jej rozmiar dla zobowiązanego musi być znaczny. Oznacza to, że sama wysokość zobowiązania nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 ppsa. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, w tym jej płynności finansowej (v. postanowienie NSA z 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1360/16). Przedstawienie we wniosku samych tylko twierdzeń, czyni tym samym zaprezentowane argumenty czysto teoretycznymi. Z uwagi na powyższe twierdzenia strony, iż brak przedłożenia stosownych dokumentów nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku skarżącej, gdyż z samych tylko zasad doświadczenia życiowego wynika, że zdecydowana większość małych podmiotów gospodarczych nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych we wskazanej wysokości w ciągu kilku dni, jej sytuacja majątkowa wynika ponadto pośrednio z akt sprawy, nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uprawdopodobnienia wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał również, iż zarzut przedawnienia, a także niezasadnego nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie, nie mogą zostać ocenione w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie dokonuje bowiem oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 ppsa nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (v. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04). Dlatego też sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi, jak również tych argumentów wniosku, które miały wskazywać na nieprawidłowość wydanej decyzji. Byłoby to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 432/10). Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku Spółki o rozpoznanie sprawy na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 2 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; stosownie zaś do art. 197 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Tym samym wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 ppsa o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia (v. post. NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 659/17).