I OZ 705/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1622/17 oddalające wniosek Z. S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marii Werpachowskiej, Sławomira Antoniuka oraz Piotra Borowieckiego od orzekania w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] 2017 r., [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie. Z. S. pismem z 2 maja 2018 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wyłączenie sędziów tego Sądu: Marii Werpachowskiej, Sławomira Antoniuka oraz Piotra Borowieckiego od orzekania w sprawie z jego skargi na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] 2017 r. W treści pisma wskazał, że żądanie wyłączenia jest uzasadnione przynależnością tych sędziów do Kościoła rzymskokatolickiego, będącego stroną postępowania reprezentowaną przez proboszcza administrującego rejestrem chrztów. W dniu 11 maja 2018 r. wskazani w piśmie Sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wyłączające ich od rozpoznania tej sprawy oraz że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze treść art. 18 i 19 p.p.s.a., oddalił wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w tej sprawie. Sąd stwierdził, że podnoszona przez skarżącego okoliczność nie wywołuje uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziów w sprawie. Okoliczności wskazane przez skarżącego stanowią przejaw subiektywnych jego odczuć i nie mogą wskazywać na przesłankę braku bezstronności sędziów w tej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł Z. S. podnosząc, że Sąd pominął kluczowe argumenty wniosku o wyłączenie sędziów. Wniósł zatem o zmianę postanowienia Sądu I instancji i wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w sprawie II SA/Wa 1622/17. Podkreślił raz jeszcze, że przynależność do Kościoła dyskwalifikuje sędziów jako obiektywnych arbitrów w postępowaniu, którego jest on stroną, stwarza bowiem zagrożenie dla ich praw jako członków wspólnoty wiernych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marii Werpachowskiej, Sławomira Antoniuka i Piotra Borowieckiego. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, wyprowadzane z prawdopodobieństwa przynależności sędziego do wspólnoty wiernych Kościoła, którego aktualizacji prowadzonych rejestrów dotyczy sprawa. Okoliczność ta bowiem nie świadczy o braku obiektywizmu sędziego. Uzasadnioną wątpliwość mogłaby wywołać sytuacja, w której sędzia dałby wyraz emocjonalnego zaangażowania np. poprzez wypowiedzi czy zachowanie wskazujące na jego kierunkowe nastawienie do rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie złożyli oświadczenie o braku podstaw prawnych wymienionych w art. 19 p.p.s.a. do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych przez sędziów w niniejszej sprawie oświadczeń. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt K 3/09, publ. OTK 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.