II OZ 186/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń J. Z. i J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2372/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej postanawia: oddalić zażalenia Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. Z. (dalej również jako "skarżący") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "MWINB") z dnia [...] września 2015 r., w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) mówiący, iż skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 16 grudnia 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł – w terminie siedmiu dni – pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 16 grudnia 2016 r. wzywające go do uiszczenia wpisu. Zarządzeniem z dnia 23 października 2017 r. (k. 241) skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 16 grudnia 2016 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2017 r. Termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie w dniu [...] listopada 2017 r. Z informacji zawartej w notatce urzędowej, (k. 258), sprawdzonej do dnia 28 listopada 2017 r. wynika, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy ww. przepisu p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi. Zażalenia o zbliżonej treści wnieśli J. Z. oraz J. Z., reprezentowany przez E. Z., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i jednocześnie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. W niniejszej sprawie wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego, w dniu [...] listopada 2017 r. (k. 243). Skarżący, jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, nie jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prawa pomocy w zakresie całkowitym odmówił mu zarówno referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 18 maja 2016 r., jaki i Sąd w postanowieniu z dnia 22 września 2016 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się, że istnieje obowiązek powtórzenia wezwania do uiszczenia wpisu po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w przypadku rozstrzygnięcia niekorzystnego dla ubiegającego się o to prawo (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2010 r., II FSK 1003/10; z dnia 24 marca 2010 r., I OSK 444/10, czy z dnia 18 czerwca 2009 r., I FZ 159/09). Uzasadnienie tego obowiązku również odnoszone jest do zapewnienia przez sąd administracyjny przejrzystości postępowania i niezaskakiwania strony skutkami procesowymi zaniechań, które mogą być dla niej nieoczywiste. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wywiązał się z tego obowiązku zarządzeniem z dnia 23 października 2017 r. Pomimo tego strona nie uiściła wymaganej opłaty w wysokości 100 zł od złożonej skargi. Do rozpoznawanych zażaleń zostały również dołączone wnioski o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego nie ma wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia. Taka wykładnia jest uzasadniona tym, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do tej opłaty, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2804/17) W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było słuszne, gdyż przepisy w tej materii są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Sąd ma obowiązek odrzucić skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.