II SAB/Łd 195/17

Dnia 12 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora A w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 lipca 2017 roku; 3. zasądza od Dyrektora A w Ł. na rzecz M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Pismem z dnia [...] M. K. reprezentowana przez adwokata Ł. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala A w Ł. - Centralnego Szpitala B w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się: pkt 1 - zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi; pkt 2 - stwierdzenia, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 3 - zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 złotych według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W jej uzasadnieniu autor skargi stwierdził, że w dniu [...] skarżąca złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej skarżąca wniosła o przesłanie kopii tych umów. Wniosek został złożony za pośrednictwem platformy ePUAP i prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, o czym świadczy Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia. W przepisanym terminie organ nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też wnioskodawcy o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 ustawy, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ustawy. Złożony przez skarżącą wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. Odpowiadając na skargę Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala A w Ł. - Centralnego Szpitala B w Ł. reprezentowany przez radcę prawnego G. K. wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie organu kosztami postępowania. W dalszej kolejności pełnomocnik organu wyjaśnił, że wniosek skarżącej z dnia [...] z uwagi na brak przypisania osoby do obsługi skrzynki ePUAP został przeczytany przez pracownika szpitala w dniu [...], a więc już po wpłynięciu skargi na bezczynność organu, co miało miejsce w dniu [...] Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że informacja publiczna została udzielona skarżącej zgodnie z wnioskiem w dniu 15 września 2017 r. Zatem organ nie pozostaje w bezczynności, co uzasadnia umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jednocześnie wniesiono o nieobciążanie organu kosztami postępowania z uwagi niezawinioną zwłokę w udzieleniu informacji i trudną sytuację finansową szpitala. Na podstawie zarządzenia zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 września 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy wobec udzielenia przez organ pismem z dnia 15 września 2017 r. odpowiedzi na wniosek z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej, podtrzymuje skargę M. K. na bezczynność tego organu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według załączonego do skargi spisu kosztów, argumentując, że organ nie udzielając odpowiedzi pozostawał w bezczynności. Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie organu kosztami zastępstwa procesowego podnosząc, że skarżąca jest funkcjonującą radcą prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona według art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi M. K. jest potencjalna bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej A w Ł. - Centralnego Szpitala B w Ł. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Problematyka dostępu do informacji publicznej została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p.". Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Przykładowy katalog informacji publicznych, podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania (por. wyrok z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2445/11 - Lex nr 1264728). Stosownie do treści art. 7 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 10 i 11 (pkt 2), wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); umieszczania informacji publicznych w centralnym repozytorium (pkt 4). Zgodnie z treścią art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust.1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ustawa o dostępie do informacji publicznych wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem. Przenosząc poczynione wyżej uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy sądu stwierdził, że kwestią niesporną jest, iż informacja o zawartych przez organ w latach 2014-2016 umowach z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, posiada niewątpliwie walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Oczywistym jest również, że adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Kwestią niesporną jest nadto okoliczność, że w dacie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ponieważ - jak tłumaczył - nie posiadał osoby odpowiedzialnej za obsługę skrzynki ePuap, wobec czego wniosek został odczytany już po wniesieniu skargi w dniu [...] Odpowiedzi na wniosek udzielono zaś w dniu 15 września 2017 r., czego zresztą strona skarżąca nie kwestionuje. Podkreślić trzeba do obowiązków organu administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej czy systemów informatycznych organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (vide: postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1940/15 dostępne w CBOSA pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (vide: postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (vide: postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15). Skoro więc w momencie rozpoznawania skargi organ nie pozostawał już w bezczynności, gdyż rozpatrzył w całości wniosek z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej, niemożliwe i nieuprawnione jest zobowiązywanie organu do dokonania zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności, która została już dokonana. Mając powyższe na względzie sąd w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...]. W punkcie pierwszym wyroku sąd w trybie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jak wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy stan bezczynności nie był zamierzony, poza tym ustał tuż po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku w sprawie niniejszej. Odnosząc się następnie do żądania zwrotu oprócz uiszczonego wpisu sądowego także wynagrodzenia pełnomocnika, opłaty skarbowej i opłaty pocztowej należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu i jest to zwrot ograniczony do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jednocześnie w myśl art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżąca jest profesjonalnym pełnomocnikiem, zatem sporządzenie skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy, a tym bardziej skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nie bez znaczenia jest fakt, że z analogicznej treści skargą skarżąca występowała w wielu sprawach sądowoadministracyjnych, w których reprezentowana jest przez tego samego pełnomocnika, czego doskonałym przykładem są sprawy o sygn. akt: II SAB/Op 120/17, II SAB/Rz 80/17, II SAB/Op 126/17, II SAB/Ol 82/17, II SAB/Łd 190/17, II SAB/Łd 188/17, II SAB/Łd 189/17, II SAB/Kr 200/17 i II SAB/Kr 186/17, VIII SAB/Wa 101/17. Mając powyższe na względzie sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej jedynie kwotę 100 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, o czym orzekł w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a. M.K.