II SA/Ol 801/17
WyrokWSA w Olsztynie2017-12-12
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Beata Jezielska, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odmawiając udostępnienia informacji publicznej z powodu jej przetworzenia lub objęcia tajemnicą przedsiębiorcy, prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko, a także czy nie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej w związku z wcześniejszymi postępowaniami dotyczącymi podobnych wniosków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób dostateczny, iż wnioskowane informacje mają charakter przetworzony lub są objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Ponadto, sąd wskazał na konieczność weryfikacji, czy nie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej w związku z wcześniejszymi postępowaniami dotyczącymi tożsamych wniosków.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o udostępnienie szeregu dokumentów dotyczących budowy bloku energetycznego, badań biomasy, umów i zleceń związanych z utylizacją odpadów oraz zakupem biomasy. Organ odmówił udostępnienia części informacji, uznając je za przetworzone lub objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez organ wyższego stopnia, Spółka A wniosła skargę do WSA w Olsztynie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Spółki B na rzecz Spółki A zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Spółki B z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 24 lipca 2017 roku; II. zasądza od Spółki B na rzecz Spółki A kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Spółka A pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
kserokopii raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia pn. Budowa bloku energetycznego na biomasę o mocy 20 MW opalanego peletami ze słomy w A, kserokopii Projektu Podstawowego ze stycznia 2010 roku opracowanego przez Centrum Projektowe A
kserokopii wyników badań biomasy podawanej do kotła, a przeprowadzonych przez spółkę A na potrzeby rozliczeń z Urzędem Regulacji Energetyki z podaniem ilości (Mg) i wartości opałowej (GJ) podawanych w danym dniu peletów ze słomy oraz peletów z drewna. Wnioskodawca chciał aby podać mu wszystkie badane parametry fizykochemiczne podawanej do kotła biomasy, a w przypadku podawania biomasy innej niż słoma zbożowa lub drewno, poprosił żeby podać nazwę tej biomasy,
umów zawieranych przez spółkę A z podmiotami świadczącymi usługi w zakresie utylizacji odpadów w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016r., ze szczególnym uwzględnieniem odpadów z procesów termicznych. Ponadto poprosił o podanie kodu tych odpadów oraz miejsca ich składowania lub sposobu zagospodarowania,
wystawionych przez spółkę A zleceń na usługi z zakresu utylizacji odpadów powstałych w wyniku procesów termicznych w okresie od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r.,
protokołów oraz notatek z przeprowadzonych na zlecenie spółki A utylizacji lub z przekazania biomasy (nie nadającej się do wykorzystania jako paliwo do kotła) przez spółkę A do utylizacji w okresie od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r.,
umów zawartych przez spółkę A, przedmiotem których był zakup lub dostawa biomasy typu "agro'" i "Ieśnej"** w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016r.,
* Jeżeli biomasa typu "agro" zawierała inne składniki niż słoma zbożowa to należy podać jakie
**Jeżeli biomasa typu "leśna" zawierała inne składniki niż drewno to należy podać jakie
wystawionych przez spółkę A zleceń na zakup lub dostawę biomasy typu "agro'" i "Ieśna" w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r.,
*Jeżeli biomasa typu "agro" zawierała inne składniki niż słoma zbożowa to należy podać jakie
** Jeżeli biomasa typu "leśna" zawierała inne składniki niż drewno to należy podać jakie
protokołów lub potwierdzeń zakupu/dostawy do spółki A biomasy typu "agro'" i "Ieśna" w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r.,
*Jeżeli biomasa typu "agro" zawierała inne składniki niż słoma zbożowa to należy podać jakie
** Jeżeli biomasa typu "leśna" zawierała inne składniki niż drewno to należy podać jakie
kopii wniosków spółki A o wydanie świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r.,
kserokopii Certyfikatów jakościowych biomasy lub innych dokumentów potwierdzających parametry fizykochemiczne biomasy wystawionych przez dostawcę biomasy w okresie od dnia 11 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r. (potwierdzające spełnienie wymagań określonych w Kontrakcie zawartym z Wnioskodawcą, projekcie budowlanym oraz wymaganiach normatywnych, na które
spółka A się powołuje).
Decyzją z dnia "[...]" spółka A odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że informacja publiczna żądana przez wnioskodawcę stanowi informację publiczną przetworzoną. W związku z tym podkreślono, że obecnie wnioskodawca w dalszym ciągu nie wykazał w jakim zakresie uzyskanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W ocenie podmiotu zobowiązanego wydaje się, że jedynym celem uzyskania przedmiotowej informacji jest wykorzystanie jej w sporze sądowym
pomiędzy podmiotem zobowiązanym a wnioskodawcą. Ponadto podmiot zobowiązany podkreślił, że część informacji jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy. Stwierdzono również, że wnioski o wydanie tzw. świadectw pochodzenia są dokumentami prywatnymi, szczególnie w sytuacji gdy wnioskodawca nie podał w swoim żądaniu, czy dotyczy to wniosków, które zostały zakończone wydaniem świadectw pochodzenia.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawca spółka A wskazała, że podmiot zobowiązany niezasadnie uznał zaistnienie w sprawie przesłanki odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji ze względu na objęcie pewnych informacji tajemnicą przedsiębiorcy. W ocenie strony podmiot zobowiązany w sposób nieuprawniony inkorporuje wypracowaną na gruncie ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, definicję tajemnicy przedsiębiorstwa dla oceny, czy istnieją podstawy do ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Generalnie wnioskodawca zakwestionował argumentację zaprezentowaną w decyzji przez podmiot zobowiązany.
Następnie decyzją z dnia "[...]" podmiot zobowiązany utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia "[...]", co do zasady podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w pierwotnej decyzji.
Skargę na ww. decyzję wywiodła spółka B. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie udostępnienia informacji publicznych wnioskowanych przez skarżącego, pomimo ciążącego na podmiocie zobowiązanym obowiązku ich udostępnienia,
art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie odmowy udzielenia informacji obejmującej kserokopie wyników badań biomasy, kserokopie certyfikatów jakościowych biomasy oraz raportu oddziaływania na środowisko,
art. 8 i 11 kpa polegające na niewyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, jakimi podmiot zobowiązany kierował się wydając decyzję, w szczególności co do odmowy udzielenia informacji obejmującej kserokopie wyników badań biomasy, kserokopie certyfikatów jakościowych biomasy oraz raportu oddziaływania na środowisko, co jednocześnie przeczy zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do podmiotu zobowiązanego,
art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez błędne jego zastosowanie w wyniku wadliwego przyjęcia przez podmiot zobowiązany, że w niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył informacji publicznej przetworzonej,
art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez błędne jego zastosowanie wskutek wadliwego uznania przez podmiot zobowiązany, że w niniejszej sprawie informacje, których żąda skarżący objęte są tajemnicą przedsiębiorcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna.
Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016r., poz. 1764, j.t.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (art. 17 ustawy).
Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.
Trzeba w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Według utrwalonych w tym zakresie poglądów, które w ocenie Sądu należy podzielić, informacją publiczną przetworzoną jest informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostej, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej nie stanowi tylko technicznego przeniesienie danych, lecz wymaga potrzeby przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, czy usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią takie informacje proste, informacją przetworzoną. Informacja przetworzona, to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu) w związku z czym, jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania (por. wyroki: NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1374/05, WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 991/09, WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 112/07 i WSA w Krakowie z dnia 25 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Kr 122/07 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagających samodzielnego ich zredagowania, związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez wnioskodawcę samodzielnej interpretacji i oceny. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów (por. w wyroku NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 951/08 i WSA w Opolu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 570/14). Odpowiednio do tego, za informację prostą uznać należy taką informację, która podlega udostępnieniu - z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 ustawy - w takiej formie w jakiej posiada ją organ zobowiązany do jej udostępnienia, a jej przygotowanie nie jest związane z koniecznością poniesienia znacznych nakładów kosztem bieżących działań podejmowanych przez ten organ.
W określonych zatem okolicznościach zakres realizacji prawa do informacji publicznej, związany z zaspokojeniem zainteresowania podmiotu wnoszącego o udostępnienie informacji publicznej, może przybrać taką skalę, która uzasadnionym czyni uznanie żądanej informacji za informację publiczną o charakterze przetworzonym. Taka sytuacja występuje, gdy ilość czynności jakie musiałby podjąć podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu. W pewnych wypadkach bowiem szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, zanonimizowania i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Dlatego, informacja wytworzona w ten sposób, pomimo, że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Dodać należy jednocześnie, że organ, powołując się na zakres wniosku i szereg czynności, które zmuszony jest podjąć aby rozpoznać wniosek, winien wykazać i uzasadnić dlaczego i z jakich przyczyn uznaje, że szereg informacji prostych stanowi informację przetworzoną.
Na gruncie niniejszej sprawy podmiot zobowiązany odmawiając w swoich decyzjach udzielenia wnioskowanych informacji wskazał, że w pewnej części wnioskowane informacje mają charakter informacji publicznych przetworzonych. Podniesiono m.in., że przedmiotowym wnioskiem objęty został bardzo szeroki zakres dokumentów, których termin sporządzenia przypada na długi przedział czasu. Gotowy zaś zbiór dokumentów w takiej postaci jak we wniosku, nie istnieje. Ich przygotowanie zaś zmuszałoby podmiot zobowiązany do podjęcia działań wykraczających poza normalny tok pracy w przedsiębiorstwie.
Przede wszystkim trzeba dostrzec, że argumentacja podmiotu zobowiązanego w zakresie objęcia wnioskiem również informacji przetworzonych jest ogólnikowa i opiera się głównie na dywagacjach teoretycznych dotyczących charakteru informacji przetworzonych. Nie wskazano natomiast nawet tego jakie konkretnie informacje (dokumenty) mają w ocenie strony charakter informacji publicznej przetworzonej. Tymczasem podmiot zobowiązany powinien wskazać jakiej liczby dokumentów dotyczy wniosek strony skarżącej i ewentualnie jak obszerna jest ich zawartość. To pozwoliłoby zweryfikować jego twierdzenia, że wyodrębnienie tych informacji wiązałoby się z dezorganizacją działań przedsiębiorstwa i oderwaniem jego pracowników od codziennych obowiązków. Tym samym możliwa byłaby weryfikacja charakteru wnioskowanych informacji jako prostych lub przetworzonych. Ponadto nadmienić należy, że samo zakwalifikowanie określonych informacji jako informacji publicznych o charakterze przetworzonym nie stanowi automatycznie o odmowie udzielenia tego typu danych. Ostatecznie bowiem to po stronie podmiotu zobowiązanego istnieje obowiązek wykazania, że wnioskodawca nie dysponuje szczególnie istotnym interesem publicznym, który uprawniałby go do uzyskania takich informacji. Niewątpliwie natomiast argumentacja podmiotu zobowiązanego w tym zakresie ma jedynie charakter teoretycznoprawny i nie odnosi się do realiów konkretnego wniosku, przez co w tym zakresie trudno jest nawet skontrolować działanie podmiotu zobowiązanego przez Sąd.
Podmiot zobowiązany wydając zaskarżoną decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanych informacji powołał się również na zaistnienie przesłanki negatywnej jej udzielenia w postaci tajemnicy przedsiębiorcy.
Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2143/13 (LEX nr 1505074) tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. Michalak "Komentarz do art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński, "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz"; LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. sygn. I CKN 89/01; LEX nr 583717). Innymi słowy na tajemnicę przedsiębiorstwa składają się takie informacje należące do tegoż podmiotu, których przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie albo nabycie od osoby nieuprawnionej zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Warunkiem respektowania tej tajemnicy jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą być one ogólnie udostępnione. Jednakże samo zastrzeżenie nie jest przesłanką wystarczającą, jeżeli informacja nie spełnia kryterium posiadającej waloru wartości gospodarczej, technologicznej czy organizacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wcześniej wyroku w sprawie I OSK 2143/13 wskazał, że niewystarczającym jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, bez szczegółowego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Podobnie w wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2112/13, NSA orzekł, że aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa.
Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny - wola konkretnego przedsiębiorcy utajnienia danych informacji. Tak więc, aby podmiot obowiązany mógł odmówić udostępnienia konkretnej informacji, musi zachodzić koniunkcja elementów: materialnego i formalnego tajemnicy przedsiębiorcy. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, chociaż tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań.
W zaskarżonych decyzjach podmiot zobowiązany nie wykazał w sposób dostateczny, że materia, której dotyczy wniosek objęta jest tajemnicą przedsiębiorcy. Spółka A nie uzasadniła zatem, że zaistniała w sprawie przesłanka, która uprawniałaby ją do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji. Dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie rzeczonej tajemnicy, nie wystarczy samo wskazanie takiej tajemnicy. Niezbędne jest wykazanie jej zaistnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście wskazywanej tajemnicy. Innymi słowy w uzasadnieniu decyzji podmiot zobowiązany musi wykazać zaistnienie takiej tajemnicy w stosunku do wnioskowanych danych. Tego w zaskarżonej decyzji nie uczyniono. Tutaj również podmiot zobowiązany poczynił szerokie dywagacje natury teoretycznoprawnej, jednak nie odnosiły się one konkretnie do istoty rzeczy, czyli wniosku strony skarżącej. W tym przypadku podobnie jak przy informacji przetworzonej podmiot zobligowany jest wykazać konkretnie jakie dane czy dokumenty objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Nie wystarczające jest ogólne wskazanie objęcia określonych we wniosku informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Nawet samo objęcie tych danych klauzulą tajemnicy przedsiębiorcy nie stanowi samoistnej negatywnej przesłanki ich udostępnienia. Powołując się na tą negatywną przesłankę udostępnienia informacji publicznej trzeba wykazać również aspekt materialny objęcia tą tajemnica określonych danych. Należałoby zatem wskazać jakiego rodzaju dane (dokumenty) objęte są tajemnicą przedsiębiorcy i wykazać, że dotyczą one materii szczególnie istotnej dla interesów gospodarczych spółki oraz to, że ich ujawnienie mogłoby spowodować dla spółki ewentualne szkody o charakterze gospodarczym i ekonomicznym.
Warto przy tym nadmienić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ani w art. 5, ani w żadnym innym przepisie nie precyzuje formy ograniczenia informacji publicznej. Tym samym nie przesądza więc, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej sprowadza się de facto tylko do odmowy jej udostępnienia. Z terminem "odmowa" mamy do czynienia tylko w art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W praktyce orzeczniczej wypracowano kompromisowe narzędzie w postaci utajnienia (anonimizacji) określonych danych wchodzących w skład udostępnianej informacji publicznej. Anonimizacja jest czynnością o charakterze technicznym, dokonywaną na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegającą na zasłonięciu części tego dokumentu, zawierającej dane nie podlegające udostępnieniu. Anonimizacja nie może jednak prowadzić do udostępnienia tylko części wnioskowanych dokumentów, a jedynie do utajnienie tzw. wrażliwych danych. Jest to jednak niewątpliwie sposób pozwalający na ujawnienie informacji publicznych z wyłączeniem szczególnie istotnych informacji podlegających ochronie, np. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
Ponadto w ocenie podmiotu zobowiązanego wnioski o wydanie świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii są dokumentami prywatnymi, szczególnie w sytuacji gdy wnioskodawca nie podał w swoim żądaniu, czy dotyczy to wniosków, które zostały zakończone wydaniem świadectw pochodzenia. Powołano się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2011r., sygn. akt I OSK 189/11. Jednakże z przywołanego wyroku nie wynika, że ww. wnioski są dokumentami prywatnymi nie podlegającymi udostępnieniu. Nie mniej jednak, gdyby nawet podmiot zobowiązany nie zaliczył tych informacji do informacji o charakterze publicznym, to w takim wypadku powinien poinformować o tym wnioskodawcę pisemnie, a nie w formie decyzji. Przede wszystkim jednak podmiot zobowiązany powinien wykazać dlaczego w jego ocenie konkretne informacje objęte wnioskiem nie mają waloru informacji publicznych. Tego jednak nie uczyniono.
Co najistotniejsze jednak w sprawie, spółka A ponownie rozpoznając wniosek strony zobligowana jest do dokonania porównania przedmiotowego wniosku strony skarżącej z wnioskami składanymi przez nią wcześniej. Sądowi znane jest bowiem z urzędu, że podmiot zobowiązany wydawał już w stosunku do skarżącej decyzje w przedmiocie udzielenia informacji publicznej dotyczące podobnej materii. W sprawie o sygn. II SA/Ol 1361/16 zakończonej wyrokiem z 2 lutego 2017r. tut. Sąd uchylił decyzje zapadłe w obydwu instancjach wydane przez spółkę A w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej spółce B. Ponadto w sprawie o sygn. akt 103/17 tut. Sąd wyrokiem z 21 marca 2017r. stwierdził nieważność decyzji spółki A z dnia "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na rzecz wspomnianej spółki, czyli strony skarżącej w niniejszym postępowaniu.
Podmiot zobowiązany powinien zatem przede wszystkim zweryfikować czy nie zachodzi tożsamość przedmiotowa wniosków o udostępnienie informacji publicznej w przywołanych sprawach. Jeśliby bowiem wniosek skarżącej w niniejszej sprawie był zbieżny z wnioskiem (wnioskami) rozpatrywanymi w przywołanych sprawach zakończonych wydaniem decyzji (wyrok o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w jednej ze spraw jest prawomocny), to doszłoby do naruszenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co jest oczywiście niedopuszczalne.
Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967: "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego", por. też wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2013 r., VIII SA/Wa 651/13, LEX nr 1412288).
Z tożsamością sprawy mamy zatem do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów.
Zaznaczyć należy przy tym, że nieznaczna modyfikacja wniosku o udostepnienie informacji publicznej, którego treść w praktyce pokrywa się z innym wnioskiem tej samej strony nie stanowi o tym, że mamy do czynienia z nową sprawą. Wniosek musi być istotnie różny co do treści, żeby nie zaszła tożsamość spraw. Organ ponownie rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności zweryfikuje tą kluczową kwestię. W przypadku ustalenia w sprawie, że wniosek o tej samej treści został ponownie złożony przez stronę, podmiot zobowiązany nie może wydawać kolejnych decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż sprawa była już załatwiona i dopóki decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego brak jest podstaw do wydawania kolejnej decyzji. Dopiero w przypadku ustalenia, że w sprawie wniesiony wniosek z dnia 27 czerwca 2017 r. nie jest tożsamy z wnioskami wniesionymi wcześniej i załatwionymi w formie decyzji, organ będzie zobowiązany sprawę rozpoznać w całości lub w części w jakiej dotychczas tego nie uczynił, mając na uwadze wymienioną wyżej ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w pkt I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia 24 lipca 2017 r.. O kosztach orzeczono w pkt II wyroku stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło