II OSK 797/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny orzekający w kolejnej instancji jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku tego samego sądu, nawet jeśli strona przedstawia nowe dowody lub opinie, które mogą sugerować odmienną ocenę prawną?Ratio decidendi
Sąd administracyjny orzekający w kolejnej instancji jest związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu tego sądu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Związanie to oznacza, że sąd i organ nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wcześniejszym orzeczeniem, chyba że nastąpi istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego. Przedstawienie nowych dowodów lub opinii przez stronę, które nie wynikają z istotnej zmiany okoliczności faktycznych po wydaniu wyroku, nie zwalnia sądu z tego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rozbiórki muru oporowego, który został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w którym organy dwukrotnie uchylały decyzje nakazujące rozbiórkę, ostatecznie organy uznały obiekt za mur oporowy, a nie ogrodzenie, i nakazały jego rozbiórkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając się za związany wcześniejszym wyrokiem WSA w tej samej sprawie, który przesądził o charakterze obiektu. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 153 p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a., twierdząc, że sąd był związany oceną prawną mimo przedstawienia nowej opinii technicznej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 610/16 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 610/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę A. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki muru oporowego.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej: PINB) przeprowadził w dniu [...] lipca 2012 r. kontrolę na działce nr [...] w B., która wykazała, że inwestor zrealizował na niej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, po czym zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy i organ ten nie wyraził sprzeciwu. Dodatkowo ustalono, że inwestor nawiózł na teren działki ziemię w celu wypoziomowania terenu działki i wykonał na całej długości granicy z działką nr [...] murek o wysokości ok. 1,50 (mierząc od poziomu działki 166/30), który wstrzymuje ziemię oraz murek od ulicy [...] o wysokości ok. 0,7 m - 0,4 m, o tym samym przeznaczeniu. Na części murku osadzono siatkę stalową, a na części siatkę tymczasową.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. PINB nakazał inwestorom wstrzymać roboty budowlane polegające na budowie muru oporowego oraz przedstawić w terminie 60 dni stosowne dokumenty, a wobec niewykonania tego obowiązku, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nakazał inwestorom rozbiórkę przedmiotowego muru oporowego. Jednakże decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], WWINB uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał zbadać, czy roboty budowlane będące przedmiotem postępowania prowadzone były w ramach pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, czy też po zakończeniu jego budowy, a także ze względu na konieczność jednoznacznego ustalenia wysokości obiektu.
Prowadząc ponownie postępowanie PINB dokonał pomiaru wysokości muru, a ponadto ustalił, że budynek mieszkalny, w ramach pozwolenia na budowę, wybudowany został w 2010 r., zaś budowa muru w granicy działki prowadzona była w latach 2011 - 2012. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], organ I instancji nakazał Inwestorom rozbiórkę muru oporowego.
Po rozpoznaniu odwołania, WWINB decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], ponownie uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do jednoznacznego ustalenia kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania i przeprowadzenie postępowania we właściwym trybie.
Kolejną decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], nakazującą Inwestorom rozbiórkę muru oporowego, WWINB uchylił decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], z zaleceniami jak wcześniej.
Natomiast decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], nakazującą inwestorom rozbiórkę ogrodzenia, WWINB utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/14, uchylił obie te decyzje.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, kierując się wytycznymi z powyższego wyroku, PINB dokonał kontroli przedmiotowej nieruchomości, a następnie w dniu [...] października 2015 r. zawiadomił strony o zmianie zakresu postępowania z postępowania w sprawie zgodności z przepisami prawa budowy ogrodzenia zrealizowanego w latach 2010-2012, na postępowanie w sprawie zgodności z przepisami prawa budowy muru oporowego zrealizowanego w latach 2010-2012. W dniu [...] listopada 2015 r. wydał też postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego oraz art. 123 k.p.a. nakazujące inwestorom wstrzymanie robót budowlanych polegających na budowie muru oporowego oraz przedstawienie w terminie 60 dni stosownych dokumentów.
Wobec ich nieprzedstawienia, PINB decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, nakazał inwestorom rozbiórkę przedmiotowego muru. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na budowę przedmiotowej konstrukcji oporowej, jak również jej realizacja nie była objęta pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego wybudowanego na ich nieruchomości. Biorąc więc pod uwagę charakter wykonanego muru, w szczególności jego położenie, stabilność oraz rodzaj użytych do jego budowy materiałów, należało uznać, że ów obiekt budowlany stanowi mur oporowy, a nie ogrodzenie. Jego konstrukcja pełni funkcję oporową w stosunku do ziemi nawiezionej przez inwestora na swoją działkę i tym samym budowli, powstałej w celu zabezpieczenia przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie można zaklasyfikować tylko jako części składowej ogrodzenia, objętego zakresem art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, gdyż funkcja ogrodzeniowa jest funkcją dodatkową pełnioną przy okazji zabezpieczania ziemi przed osuwaniem. W konsekwencji należało uznać, że zastosowanie ma art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Stąd wydano stosowne postanowienie nakładające na inwestorów obowiązki, a ponieważ nie zostały one spełnione, konieczne było wydanie decyzji na podstawie art. 48 ust.1 Prawa budowlanego.
Po rozpoznaniu odwołania WWINB decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, powołując się na art. 153 p.p.s.a., że WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/14, przesądził, że przedmiotowa inwestycja stanowi mur oporowy. Podkreślił także, że inwestorzy nie posiadali pozwolenia na budowę muru oporowego, a zatem prawidłowo wdrożono procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W związku zaś z nieprzedłożeniem przez inwestorów wymaganych przez PINB dokumentów, należało wydać decyzję rozbiórkową.
Organ odwoławczy wskazał też, że w obrębie B. obowiązuje uchwała Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu [...], gmina [...] (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 14 maja 2014 r., poz. 3108). W § 4 pkt 3 powyższej uchwały ustalono zaś, że w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego wprowadza się zakaz stosowania ogrodzeń pełnych oraz wykonanych z prefabrykowanych elementów betonowych w części ogrodzenia powyżej wysokości 0,5 m. Poprzez ogrodzenia pełne, na podstawie § 2 pkt 5 w/w uchwały należy rozumieć ogrodzenie, w którym udział powierzchni ażurowej jest mniejszy niż 70%. Ponadto w tym samym akcie prawnym w § 4 pkt 5 ustalono maksymalną wysokość ogrodzenia, która dla ogrodzenia od strony dróg wynosi 1,5 m, natomiast dla innych ogrodzeń – 2 m. Zdaniem więc organu odwoławczego, przedmiot postępowania nie spełnia nie tylko wymogów Prawa budowlanego, ale także wymogów ustalonych we wskazanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Po rozpoznaniu skargi A. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 610/16, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066; dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przywołał wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/14 i wyjaśnił, że z mocy art. 153 p.p.s.a., jest związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w tym wyroku. Wyrażono w nim m.in. ocenę, że przedmiotowa inwestycja stanowi mur oporowy i stanowisko te zostało szczegółowo uzasadnione. Ponadto Sąd ten zwrócił uwagę, że w trakcie trwania postępowania został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu, a zatem skoro w dniu orzekania przez organ II instancji obowiązywał już ten plan, to organ winien w pierwszej kolejności zbadać zgodność zamierzenia inwestycyjnego z postanowieniami tego planu, a nie z decyzją o warunkach zabudowy, która została wydana przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 1168/14. Skarżący przesłanek tych upatruje w zmianie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, wynikających z uzyskania przez niego opinii technicznej z dnia 23 czerwca 2016 r. Jednakże zdaniem Sądu, uzyskanie rzeczonej opinii nie stanowi zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Z racji rozwiązania prawnego przyjętego w art. 153 p.p.s.a., strona nie może już na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych wcześniej przez sąd kwestii.
Sąd stanął także na stanowisku, że opinią biegłego jest opinia osoby, do której zwrócił się organ, natomiast stanowisko rzeczoznawców i innych ekspertów przedstawionych na zlecenie strony nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Ponadto opinia techniczna sporządzona została dnia 23 czerwca 2016 r., zaś decyzja organu II instancji zapadła [...] maja 2016 r., a zatem organ ten nie mógł się z nią zapoznać. Natomiast Sąd orzeka co do zasady na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, ale przesłanka niezbędności nie zachodzi w niniejszym postępowaniu. Przeprowadzenie rzeczonego dowodu nie wniesie nic do sprawy z uwagi na związanie Sądu cytowanym wyrokiem WSA w Poznaniu.
Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów. Tymczasem w niniejszej sprawie WSA w Poznaniu przesądził niewątpliwie, że inwestycja stanowi mur oporowy, a przedłożona opinia techniczna jest jedynie elementem polemiki skarżącej z organami oraz ze stanowiskiem Sądu w zakresie funkcji przedmiotowej konstrukcji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji także organ nie miał obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczył okoliczności już wyjaśnionych w postępowaniu. Organ I instancji wyraźnie bowiem wskazał i uargumentował, że nadzór budowalny posiada wymaganą wiedzę i kwalifikacje umożliwiające ocenę przedmiotu niniejszego postępowania i jego prawidłową kwalifikację. Po wyroku WSA jasnym jest, że stanowisko organów jest zbieżne ze stanowiskiem wyrażonym w rzeczonym wyroku, zaś Sąd wówczas nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego o opinię biegłego.
Podsumowując Sąd pierwszej instancji uznał, że organy obu instancji zastosowały się do ocen i wytycznych zawartych w wyroku WSA. Zasadnie przyjęły, że konstrukcja stanowi mur oporowy i taką kwalifikację przedmiotu postępowania przyjęto. W konsekwencji prawidłowo uznano, że w sprawie zastosowanie ma art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wobec braku przewidzianego prawem pozwolenia na budowę. W wyniku zaś niezastosowania się przez inwestorów do nałożonych obowiązków dostarczenia wskazanych przez organ w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r. dokumentów, organ I instancji zasadnie i prawidłowo wydał decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazującą inwestorom rozbiórkę muru oporowego. Stosując się do wskazań wyroku WSA organy uwzględniły również fakt, iż został uchwalony dla rzeczonego obszaru MPZP i zasadnie przyjęły, że inwestycja jest sprzeczna z jego postanowieniami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), złożył J. S., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- art. 153 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż organ administracyjny, jak i sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, co czyni niedopuszczalnym przeprowadzenie dowodów mogących wskazywać, że ocena prawna winna być inna z uwagi na istniejące w sprawie fakty;
- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z prywatnej ekspertyzy technicznej, mimo że dopuszczenie tego dowodu było istotne z punktu widzenia zarzutów zgłoszonych przez skarżącą o braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a nadto nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. sąd lub organ jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego. Uzasadnienie wyroku stanowi zaś jego integralną część. Jednakże zarówno sąd, jak i organ administracyjny jest związany wyrokiem i uzasadnieniem tylko w zakresie, w jakim sąd wówczas sprawę rozpoznawał. W ocenie skarżącego kasacyjnie brak jest uzasadnienia dla przyjęcia, iż skoro WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 7 maja 2015 r. dokonał w oparciu o określony materiał dowodowy określonej oceny prawnej, to inwestorzy nie mieli prawa zgłaszać dowodów, które mogłyby dać podstawę do zmiany tej oceny prawnej. Analiza przedłożonej wraz ze skargą na decyzję WWINB opinii technicznej, daje podstawy do stwierdzenia, że było konieczne poszerzenie materiału dowodowego o dokładne pomiary (gdyż różnią się one od wcześniej dokonanych przez nadzór budowlany), oraz o analizę oporowości, a wyniki te wskazują na konieczność zweryfikowania dokonanej oceny prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 153 p.p.s.a. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie twierdzi, że istotna zmiana okoliczności faktycznych nastąpiła na skutek nowej opinii, która odmiennie oceniła przedmiotowy mur oporowy jako ogrodzenie.
W ocenie NSA, w sprawie nie wystąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, tylko strona stara się podważyć ocenę tego stanu wyrażoną precyzyjnie we wcześniejszym wyroku przez WSA w Poznaniu. Tymczasem zauważenia wymaga, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego czynność była przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracji publicznej oraz sądu oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 297/15). Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 259/16). Obowiązek podporządkowania się może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z dnia z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1082/15).
W tym miejscu zauważenia wymaga, że związanie sądu wynikające z art. 153 p.p.s.a. nie ma na celu skrępowania sądu w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, tylko wydanie zgodnego z prawem orzeczenia przy uwzględnieniu takich wartości, jak zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, zachowanie należytego poziomu jednolitości orzecznictwa oraz szybkości postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 21/14). Z racji rozwiązania prawnego przyjętego w omawianym przepisie, zarówno strona jak i organ administracji publicznej, nie mogą już na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych wcześniej przez sąd kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2541/12). Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena wyrażona w wyroku sądu administracyjnego jest wiążąca tylko wtedy, gdy dana kwestia była przedmiotem rozważań sądu orzekającego w sprawie i okoliczność ta znalazła swój wyraz w uzasadnieniu orzeczenia sądu.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2015 r., WSA w Poznaniu nie tylko jednoznacznie ocenił, że przedmiotowa inwestycja stanowi mur oporowy, ale także bardzo szeroko uzasadnił swoje stanowisko. Powyższe w ocenie NSA oznacza, że oceną tą związane były nie tylko organy orzekające ponownie w sprawie, ale także i WSA w Poznaniu orzekający w sprawie IV SA/Po 610/16.
W ocenie NSA inwestorzy nie byli pozbawieni możliwości zaskarżenia niekorzystnych dla nich ocen wyrażonych w uzasadnieniu wyroku w sprawie IV SA/Po 1168/14. Mogli oni zaskarżyć ten wyrok z uwagi na uzasadnienie. W ten sposób mogli oni kwestionować wyrażoną w tym orzeczeniu ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny mógłby wtedy ewentualnie na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., oddalając skargę kasacyjną, wyrazić w uzasadnieniu orzeczenia właściwą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które byłyby wówczas wiążące (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 663/15). Brak stosownego zaskarżenia spowodował zaś, że bezwzględnie wiążące są oceny wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu w sprawie IV SA/Po 1168/14.
Jako niezasadny należało uznać także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z prywatnej ekspertyzy technicznej. W okolicznościach faktycznych sprawy przeprowadzenie tego dowodu było bowiem zbędne. Przede wszystkim, jak już wskazano powyżej, dowód ten złożony został na okoliczność innej oceny prawnej przedmiotowego muru oporowego niż to uczynił sąd administracyjny we wcześniejszym wyroku, co samo w sobie jest już niedopuszczalne.
Ponadto jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2100/16, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, sąd administracyjny nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji. Przedkładana przez stronę opinia była zaś, co nie jest kwestionowane, sporządzona już po wydaniu decyzji odwoławczej.
Po trzecie zaś, skarżący kasacyjnie nie wykazuje, że stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie mogło mieć, w rozumieniu art. 174 ust. 2 p.p.s.a., istotny wpływ na wynik sprawy. Zapomina on bowiem o fakcie, że jak trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji, organy uwzględniły również okoliczność, iż teren inwestycji objęty został miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym przedmiotowa inwestycja jest sprzeczna z jego postanowieniami. Już zatem tylko z tej przyczyny legalizacja przedmiotowej inwestycji nie mogła zostać zakończona po myśli skarżącego kasacyjnie, co w konsekwencji prowadzić musiało do wydania decyzji rozbiórkowej.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło