II SA/Po 902/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-12-20
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Edyta Podrazik, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego, organ administracji może odmówić zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i CE, mimo braku zakazu prowadzenia pojazdów tych kategorii?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami (art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3) dopuszczają odmowę zwrotu prawa jazdy kategorii C i CE, jeśli orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. Celem tej regulacji jest ochrona bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wykluczenie z niego kierowców, którzy wykazali zagrożenie, nawet jeśli zakaz nie obejmuje bezpośrednio wszystkich posiadanych uprawnień.Stan faktyczny
Starosta odmówił E. F. zwrotu prawa jazdy kategorii A, C i CE, powołując się na zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego. E. F. odwołał się, argumentując naruszenie Konstytucji i zasadę ne bis in idem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty i orzekło o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C i CE. E. F. złożył skargę do WSA w Poznaniu, powtarzając argumentację o sprzeczności przepisów z Konstytucją i podwójnym karaniu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę
Starosta T. wydał w dniu [...] r. decyzję, znak [...], w której odmówił E. F. zwrotu prawa jazdy kategorii A, C i CE.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Starosta wskazał przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627; dalej: "u.k.p.")
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. E. F. złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie A, C i CE. W motywach wniosku powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r., którym orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, na okres 3 lat. Wnioskodawca stwierdził, że jego wniosek dotyczy zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami kategorii A i C oraz CE, czyli tych, wobec których nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Powołując się na treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p. Starosta wskazał, że celowym było ustanowienie przez ustawodawcę ograniczeń w kierowaniu pojazdami, wobec których orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów, w odniesieniu również do innych kategorii, niż wynikających z wyroku. Skoro bowiem u podstaw wprowadzenia przedmiotowego przepisu do porządku prawnego leży zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, to w istocie bez znaczenia jest, czy osoba dotknięta sankcją środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów porusza się pojazdem kategorii wskazanym w zakazie, czy też innym. Trudno przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kategorii C, CE, D). Przepisy wskazane powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie.
W konkluzji organ I instancji podniósł, że skoro wobec wnioskodawcy orzeczony został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, to w sprawie zachodzą negatywne przesłanki do wydania mu prawa jazdy obejmującego pozostałe posiadane przez niego kategorie.
W odwołaniu z dnia [...] r. E. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., [...], i nakazanie temu organowi wydania odwołującemu dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii A, C i CE. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: (1) art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. oraz art. 2, 10 ust. 1, 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich wadliwą interpretację; (2) art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa w rzeczonej sprawie, a w konsekwencji powyższego zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w jego aktualnym brzmieniu w odniesieniu do skarżącego pomimo ich oczywistej sprzeczności z powołanymi przepisami Konstytucji RP, co doprowadziło w istocie do pozbawienia E. F. uprzednio posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, tj. prawa jazdy kat. A, C i CE, a co w konsekwencji stanowi wbrew zasadzie ne bis in idem podwójne ukaranie skarżącego za ten sam czyn; (3) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), poprzez procedowanie wbrew zasadzie nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, czego wyrazem jest odmowa zwrotu prawa jazdy kat. A, C, CE pomimo tego, że o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów nie decyduje Starosta, a sąd karny rozpatrujący sprawę i organ administracji nie jest uprawniony do jego modyfikacji.
W uzasadnieniu odwołujący powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 1034/16 wskazał, że sankcja, o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. zastosowana w stosunku do osoby, która posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy określonych kategorii i w stosunku do której orzeczony został zakaz prowadzenie pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienie w zakresie innej kategorii, narusza wskazane w petitum regulacje konstytucyjne. W istocie zastosowanie tego przepisu w takim stanie rzeczy - wbrew zasadzie ne bis in idem - prowadzi do podwójnego ukarania sprawcy za to samo zdarzenie.
W dalszej kolejności odwołujący podniósł, że to wymierzającemu karę sądowi powszechnemu ustawodawca pozostawił rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy w konkretnym stanie faktycznym należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, czy też z uwagi na ważkie okoliczności ograniczyć zakres tego zakazu. W tym aspekcie sądy powszechne badają motywację sprawcy, jaka towarzyszyła popełnieniu czynu zabronionego, za który można lub należy obowiązkowo orzec zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, badają czym kierował się sprawca i czy w związku z całokształtem okoliczności istnieje prawdopodobieństwo, że podobnego zachowania kierujący mógłby się dopuścić prowadząc inny pojazd niż samochód osobowy. Oczywistym jest zatem, że stosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. prowadzące do obligatoryjnego i nieprzewidującego jakichkolwiek wyjątków zakazu zwracania osobom, wobec których orzeczono środek karny zakazu prowadzenia pojazdów kat. B, dokumentów potwierdzających posiadanie przez nich uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie praw jazdy pozostałych kategorii, narusza w sposób oczywisty zasady podziału i równowagi władzy ustawodawczej i sądowniczej, bowiem godzi w autonomię sądu karnego w zakresie kształtowania represji karnej.
Odwołujący podniósł ponadto, że jest zawodowym kierowcą i jedynym żywicielem rodziny, wobec czego to właśnie sankcja administracyjna w postaci uniemożliwienia legalnego prowadzenia pojazdów ciężarowych będzie najbardziej dolegliwa. Skutkować będzie bowiem przerwą w świadczeniu pracy, a niewykluczone, że nawet jej utratą, a w konsekwencji utratą źródła utrzymania rodziny odwołującego, który dotychczas był gwarantem zabezpieczenia finansowego dla żony i dwójki małoletnich dzieci.
Decyzją z dnia [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) i § 1 pkt 15 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości i orzekło o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, CE.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił w pierwszej kolejności, że pismem z dnia [...] r. E. F. wystąpił do Starosty [...] o zwrot dokumentu uprawniającego go do kierowania pojazdami kategorii A, C, CE. Następnie pismem z dnia [...] r. organ I instancji na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma braków formalnych wniosku poprzez złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku o wydanie prawa jazdy na załączonym do wezwania urzędowym formularzu wraz z zaświadczeniem i wskazanymi w wezwaniu dokumentami oraz przedłożenie do wglądu dokumentu tożsamości. W odpowiedzi w dniu [...] r. E. F. złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, CE.
Następnie organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego odwołujący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorie B, C, BE i CE, a Sąd Rejonowy w T. II Wydział Karny prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, to znaczy zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu E. F. może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami i że może żądać zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, CE. Tego bowiem wyraźnie zakazał ustawodawca przepisem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Celem tej regulacji jest zaś wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości.
Organ odwoławczy dodał również, że organ administracji publicznej zgodnie z art. 6 K.p.a. zobowiązany jest w postępowaniu administracyjnym przestrzegać zasady praworządności i co do zasady obowiązany jest stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w tym dniu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że organ administracji publicznej jest uprawniony do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa. Organ administracji nie ma uprawnień by rozstrzygać o zgodności przepisów ustawowych z normami wyższego stopnia wyrażonymi w Konstytucji. Związany jest przepisami ustawy - w tym wypadku ustawy o kierujących pojazdami, które ma stosować wprost.
Kolegium wyjaśniło również, że z uwagi na treść żądania objętego wnioskiem E. F. z dnia [...] r. należało uchylić decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii A, C, CE w całości i orzec o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, CE.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] r. E. F. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. ar. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. oraz art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45, art. 175 ust. 1 i ar. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie bezpośrednio Konstytucji przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa w rzeczonej sprawie i w konsekwencji zastosowanie w odniesieniu do skarżącego regulacji sprzecznych z przepisami Konstytucji, co doprowadziło do pozbawienia E. P. uprzednio posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, tj. prawa jazdy kat. C i CE, co stanowi podwójną karą dla skarżącego wymierzoną za ten sam czyn.
W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej: "u.k.p."). Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. wynika zarazem, że prawo jazdy nie może być również wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy – w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji.
Ustawodawca wskazuje ponadto w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., że art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (1) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; oraz (2) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], prokurator Prokuratury Rejonowej w T. zatrzymał E. F. prawo jazdy nr [...], wydane przez Starostę T. w dniu [...] r. i odebrane mu w dniu [...] r. (k. 1 akt adm. organu I instancji). Następnie w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w T. uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: "k.k.") oraz orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B" na okres 3 lat, na poczet którego zaliczył skarżącemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] r. (k. nienumerowana akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Odnosząc te uwagi do specyfiki rozpatrywanej sprawy należy uznać, że kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], uchylająca w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], i odmawiająca zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, CE pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki, o jakich mowa w wymienionych na wstępie przepisach, tj. wobec E. F. orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B. Należy podkreślić, że ze względu na brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. negatywna przesłanka zwrotu skarżącemu prawa jazdy rozciągała się także na prawo jazdy kategorii C i CE.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 u.k.p. ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15 – wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów (np. autobusu – prawo jazdy kat. D) w stanie nietrzeźwości.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało stanowisko, w myśl którego treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 omawianej ustawy nie prowadzi do nieuprawnionego rozszerzenia zakazu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, albowiem skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem, w którym orzeczono wobec danej osoby zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, może być rozciągnięty na inne jej uprawnienia do prowadzania pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim dokumentem. Sam jednak fakt skazania strony i orzeczenie wobec niej środka karnego może wywoływać różne, niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych niż prawo karne gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia zaś wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia bowiem nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, ale służy to ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Za takim rozumieniem kwestionowanych przepisów przemawia także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16, z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16, z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16).
Należy wobec tego podkreślić, że organ działający na podstawie wskazanych wyżej przepisów nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego, orzekający zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii, leży bowiem u podstaw możliwości zastosowania przez organ art. 12 ust. 2 u.k.p. Zastosowanie tego przepisu opiera się na zupełnie innych przesłankach, gdyż chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja organu administracji konkretyzuje jedynie obowiązujące (również wobec skarżącego) zakazy, wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, a które to dolegliwości są jedynie dalszym skutkiem orzeczonego wobec strony przez sąd karny środka karnego. Niewątpliwie w omawianym przypadku dochodzi do zbiegu sankcji karnej i administracyjnej, jednakże w obowiązującym stanie prawnym zasadniczo nie ma regulacji, które rozstrzygałyby zbieg przestępstwa z sankcją administracyjną i zbieg wykroczenia z sankcją administracyjną. Jedynym istotnym wyjątkiem są przepisy dotyczące niektórych naruszeń w transporcie drogowym, które jednak nie mają zastosowania do niniejszej sprawy. Brak jest również jednolitego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego co do sankcjonowania tej samej lub zbieżnej materii zdarzeń prawnych na gruncie zarówno norm karnych, jak i o charakterze administracyjnym. Sam zaś art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie został nigdy zakwestionowany jako niekonstytucyjny. Wreszcie w obecnym stanie prawnym brak jest dostatecznych podstaw, by móc zastosować zasadę ne bis in idem (zakaz ponownego karania za to samo) do zbiegów prawa karnego i administracyjnego, wobec jednoznacznego brzmienia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP nakazującego sądom stosowanie zarówno Konstytucji jak i ustaw. Natomiast organy administracji publicznej na podstawie art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne. Z tej przyczyny zarzuty sformułowane przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec zaaprobowania przez skład orzekający w niniejszej sprawie przytoczonego powyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska zawartego we wskazanym w treści odwołania i skargi wyroku WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 1034/16. W ocenie Sądu w sytuacji uznania, że prewencja ogólna przejawiająca się w skutecznym zabezpieczeniu społeczeństwa przed kierowcami, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji zwłaszcza, jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, nie może być zapewniona środkami karnymi określonymi przez ustawodawstwo karne, ustawodawca winien mieć możliwość jej zapewnienia (względnie dopełnienia) środkami administracyjnymi. Z uwagi na konieczność zapewnienia określonych w treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wartości możliwe jest ograniczenie w zakresie korzystania z prawa jazdy kategorii nie objętej zakresem orzeczonego zakazu w drodze regulacji ustawowej. W takim przypadku nie dochodzi do rozszerzenia sankcji karnej (która ma z założenia charakter represyjny), lecz z determinowanym w założeniu ustawodawcy względami prewencyjnymi rozstrzygnięciu w sferze administracyjnoprawnej danej jednostki o czasowej niemożności wykonywania nadal posiadanych przez tą jednostkę uprawnień w zakresie prowadzenia pojazdów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 577/16).
Zważyć należy ponadto, że ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje żadnych okoliczności wyjątkowych, związanych z zakazem zwrotu dokumentu prawa jazdy, a w związku z tym wszelkie okoliczności występujące po stronie skarżącego, a dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia.
Końcowo Sąd wskazuje, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący posiadał prawo jazdy kat. B, C, BE i CE (kserokopia prawa jazdy, k. 1 akt adm. organu I instancji), a złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżącego z dnia [...] r. obejmował zwrot zatrzymanego prawo jazdy kat. C i C+E (k. 21 akt adm. akt adm. organu I instancji). Wobec tego Kolegium słusznie uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii A, C, CE i orzekło o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, CE.
W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło