II SA/Rz 1158/17
WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-03
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę zespołu szpitali, na której znajduje się kotłownia i plac manewrowy, może zostać zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, a prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa zespołu szpitali, został zrealizowany, a nieruchomości były niezbędne do jego realizacji. Dodatkowo, prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co zgodnie z art. 229 u.g.n. wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości. Nawet jeśli kotłownia i plac manewrowy nie są obecnie aktywnie wykorzystywane, ich pierwotne przeznaczenie jako elementu infrastruktury szpitalnej i awaryjnego źródła ciepła uzasadnia brak zbędności nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę zespołu szpitali. Organy administracji umorzyły postępowanie w części i odmówiły zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a część nieruchomości objęta była prawem użytkowania wieczystego ustanowionym przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów co do realizacji celu wywłaszczenia oraz zastosowania art. 229 u.g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości -skargę oddala-
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania A. D. od pkt I i III decyzji Starosty ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] orzekającej: w pkt I o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 219 -W. Płd, stanowiącej część działki nr 63/7 o pow. 0,7993 ha, obj. KW nr [...], będącej własnością gminy Miasto i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółka z o.o., w pkt II o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 219 – W., stanowiącej część działki nr 262/9 o pow. 1,6574 ha obj. KW Nr [...], w pkt III o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w obr. 219 – W., stanowiących obecnie część działki nr 431 o pow. 0,0782 ha, obj. KW nr[...] oraz część działki nr 63/10 o pow. 0,5177 ha i nr 63/8 o pow. 0,6808 ha obj. KW nr[...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. J. D., E. S., B. D., A. D., W. D., A. D., C. D., M. M., wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w obr. 207 - Śródmieście, oznaczonej w czasie wywłaszczenia jako pgr. 508 obj. Lwh 322 gm. kat. W., w części odpowiadającej dawnej działce nr 63/9. Do wniosku dołączyli dowód spadkobrania po J. D. - postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19.06.1985 r., sygn. akt I Ns 472/85, stwierdzające nabycie spadku na rzecz żony J.D. w 8/32 częściach oraz dzieci E. D., B. D., A. D., W. D., A. D., C. D., H. D., M. M. po 3/32 części.
W dniu 6 czerwca 2011 r. wnioskodawcy uzupełnili wniosek o zwrot stwierdzając, że domagają się zwrotu całości wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w momencie wywłaszczenia jako pgr. 508 obj. Lwh 322 gm. kat. W.. Ponadto dołączyli akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 16.05.2011 r. Rep. A Nr 4618/2011 z którego wynika, że spadek po zmarłej Marii M. nabyli mąż S. M. i córka M. M. w udziałach wynoszących po 1/2 części. S. M. i M. M. również wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w czasie wywłaszczenia jako pgr. 508.
W dniu 10.10.2011 r. A. D. przedłożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej wówczas jako pgr. 508 obj. Lwh 322 gm. kat. W. podpisany przez H. W., A. P. i K. B. oraz dołączył dowody spadkobrania:
- postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 29.06.2011 r" sygn. akt I Ns 1133/11 stwierdzające nabycie spadku po H. D. na rzecz żony J.D. i syna S. D. po ½ części,
- postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 08.11.2011 r" sygn. akt I Ns 1462/11 stwierdzające nabycie spadku po S.D. na rzecz matki J. D.,
- postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 08.11.2011 r" sygn. akt I Ns 1462/11 stwierdzające nabycie spadku po J. D. na rzecz matki S. P. w 9/24 części oraz rodzeństwa H. W., A. P. i K. B. po 5/24 części.
Po wyłączeniu od rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta R. (postanowienie Wojewody z dnia 7 lutego 2012 r.) Starosta decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] ustalił, że aktem notarialnym z dnia 15.12.1975 r. Rep. A Nr [...] J.i J. D. zbyli, na rzecz Skarbu Państwa pgr. 508 o pow. 0,86 obj. Lwh 322 gm. kat. W.. Z treści aktu wynika, że z tytuły przeniesienia prawa własności właścicielka otrzymała odszkodowanie w wysokości 114.299,87 zł, a nieruchomość niezbędna była Skarbowi Państwa w związku z budową Zespołu Szpitali Wojewódzkich , lokalizację którego zatwierdzono decyzją z dnia 28 kwietnia 1975 r. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego . Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że pgr. 508 obj. Lwh 322 gm. kat. W. wraz z innymi pgr. utworzyły działkę nr 852/2, 901/2 i 901/1 w obr. 203 W.. Działki nr 852/2 i 901/1 w obr. 203 wraz z działką nr 57 w obr. 57 zmieniły oznaczenie na działki nr 63/1, 63/2 i 63/3 w obr. 219. Dalszym podziałom uległy:
działka nr 63/1 podzieliła się na działki nr 63/4 i 63/5,
działka nr 63/4 podzieliła się na działki nr 63/6 i 63/7,
działka nr 63/6 podzieliła się na działki nr 63/8 i 63/9.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w skład dawnej pgr. 508 obj. Lwh 322 gm. kat. W. wchodzą również części działek nr 431 i 262/9 w obr. 219 powstałe w wyniku kolejnych zmian oznaczenia i podziałów dawnej pgr. 508. Przeprowadzone w dniu 4 kwietnia 2012 r. oględziny potwierdziły, że część działki nr 262/9 zagospodarowana jest pasem ulicy L.oraz przyległymi pasami zieleni znajdującymi się po obu stronach drogi, część działki nr 431 również stanowi pas zieleni przy istniejącym ogrodzeniu, porośnięty trawą, znajdujący się poza pasem drogowym.
Granica działki nr 63/9 od strony wschodniej biegnie po istniejącym ogrodzeniu, natomiast w pozostałej części działki znajduje się pas zieleni, a ponadto betonowy plac manewrowy oraz betonowy mur (wcześniej stanowiący ogrodzenie dla składu węgla). Część działki nr 63/8 stanowi pas zieleni, betonowy plac oraz betonowy mur okalający fragment placu manewrowego. Część działki nr 63/7, znajdującej się w użytkowaniu wieczystym Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. zagospodarowana jest częścią budynku, placem oraz budynkiem portierni.
Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. pismem z dnia 31 października 2012 r. przesłało kserokopię protokołu zdawczo odbiorczego środków trwałych PT o nr ll/Szp.W/85 z dnia 30.12.1985 r. wraz z załącznikiem potwierdzającym przyjęcie kotłowni przy Szpitalu Wojewódzkim od Zarządu Inwestycji Służby Zdrowia i Opieki Społecznej ul. W. Kolejnym pismem z dnia 12.11.2012 r. - kserokopię protokołu odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji obiektu kotłowni przy ul. L .po modernizacji z dnia 30.07.1996 r. wraz z załącznikiem pokazującym, że przedmiotowy budynek usytuowany jest na działce nr 63/7, a po modernizacji kotłowni węglowej istniejący plac betonowy oraz mur zlokalizowany na dawnych działkach 63/9 i 63/8 były zbędne dla funkcjonowania zmodernizowanej kotłowni. Pismem z dnia 31.10.2012 r Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 2 poinformował, że na dawnych działkach 63/8 i 63/9 w okresie budowy Zespołu Szpitali Wojewódzkich w latach 1977 - 1990 prowadzono roboty budowlane obiektów stanowiących zaplecze m. in. kotłownia. W załączniku przesłano dziennik budowy wydany w dniu 19.07.1977 r.
Organ ustalił również, że wnioskowana do zwrotu część działki nr 63/7 (oznaczona w tej dacie jako działki nr 852/2, 901/2 w obr. 203) oddana została aktem notarialnym z dnia 10.11.1994 r. Rep A. 7502/94 w użytkowanie wieczyste Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółka z o.o., a prawo to zostało ujawnione w Kw. Nr [...]. W związku z tym na podstawie art. 229 u.g.n., zgodnie z którym roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Pismem z dnia 17.04.2012 r. znak: [...] poinformowano wnioskodawców o możliwości złożenia stosownego oświadczenia odnośnie rezygnacji z dochodzenia zwrotu części działki nr 262/9, która zagospodarowana jest pasem drogowym ulicy L. oraz przyległym pasem zieleni po obu stronach drogi. Zgodnie bowiem z art. 21 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz.U. 2000, Nr 71, poz. 838 ze zm.) drogi stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Nieruchomości wywłaszczone a następnie przejęte pod drogi nie podlegają zwrotowi. C. D., S. M., M. M., B.D., W. D., A. D., S. P., H. W., A.P., K. B., J. D., E. S., A. D. złożyli oświadczenie, że rezygnują z ubiegania się o zwrot części działki nr 262/9, co mając na uwadze organ umorzył postępowanie w tym zakresie.
W celu wydzielenia z nieruchomości będących przedmiotem postępowania działek podlegających zwrotowi organ zlecił geodecie sporządzenie projektu podziału działek nr 63/9, 63/8 i 431, Zgodnie z wpisanym do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 31 czerwca 2012 r., pod. nr ew. [...] projektem podziału:
- działka nr 431 podzieliła się na działki nr 431/1 i 431/2, działka nr 431/1 podzieliła się na działki nr 431/3 i 431/4, 431/5 obj. Kw. Nr[...],
- działka nr 63/9 podzieliła się na działki nr 63/11 i 63/10, działka nr 63/10 podzieliła się na działki 63/14 i 63/15 obj. Kw. Nr [...],
- działka nr 63/8 podzieliła się na działki 63/12; 63/13 obj. Kw. Nr[...].
Organ stwierdził, że działki nr 431/4, 63/14 i 63/12 nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, stały się zbędne na cel wywłaszczenia i przez to podlegają zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli.
Wojewoda decyzją z dnia 25 kwietnia 2013r., nr [...] uchylił powyższą decyzję w części orzekającej o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania oraz terminie zwrotu i nakazał wnioskodawcom zwrócić na rzecz Gminy Miasto w określonych częściach zwaloryzowane odszkodowanie w łącznej kwocie 29.981 zł. Wojewoda podkreślił, że przedmiotową nieruchomość nabyto na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Zespołu Szpitali Wojewódzkich . Stwierdził, że działka 508 odpowiada obecnie działkom nr 431/4, 63/14 i 63/12 uznał, że działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia, gdyż aktualne zagospodarowanie terenu, na którym znajduje się betonowy plac i trawa nie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Pokreślił, że Gmina powiadomiła uprawnionych o zamiarze zbycia części działki nr 63/9 oraz możliwości złożenia wniosku o jej zwrot. Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 142 w związku z art. 9 u.g.n., bowiem decyzja orzekająca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości podlega wykonaniu po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Dlatego brak było podstawy do wyznaczania dwumiesięcznego terminu do wykonania decyzji w zakresie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 604/13 stwierdził nieważność wyżej opisanej decyzji Wojewody. Wyrokiem z dnia 27 października 2015r., sygn. akt I OSK 233/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym , że organ odwoławczy uchylając w części zaskarżoną decyzję powinien orzec o utrzymaniu jej w mocy w pozostałej części, przy założeniu, że nie wymagała ona weryfikacji w tym zakresie. Nie zgodził się jednak ze stanowiskiem Sądu I instancji, że naruszenie to miało charakter rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu nakazał Sądowi I instancji dokonanie ponownej oceny czy omówione wyżej uchybienie organu odwoławczego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - aktualnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") i pozostałych zarzutów zawartych w skardze, w tym co do prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń oraz naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1707/15 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że brak zawarcia przez Wojewodę ego rozstrzygnięcia co do części decyzji, która nie została uchylona stanowi naruszenie prawa o istotnym wpływie na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Jeśli organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę, nie utrzymując równocześnie w mocy decyzji w pozostałym zakresie, to w tych granicach brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Brak z kolei rozstrzygnięcia w tym zakresie uniemożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji w tej właśnie ominiętej części. Za zasadny Sąd I instancji uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. poprzez niedostateczne wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności. Podkreślił, że podstawowym zadaniem organu prowadzącego tego rodzaju postępowanie jest w pierwszej kolejności ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju szczegółowych ustaleń zabrakło. Zarzucił również Wojewodzie ograniczenie oceny zarzutu do aktualnego stanu zagospodarowania działki, a nie w terminach, o których mowa w art. 137 u.g.n., jak również o dopuszczalności odstępstw przy ocenie celu wywłaszczenia, o ile nie mają charakteru jakościowego. Na tych podstawach uznał pogląd organu o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia za przedwczesny.
Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty D. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem ustalenia, czy przeznaczone do zwrotu działki stanowią część istniejącego kompleksu szpitalnego i są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, nawet jeśli stan zagospodarowania przedmiotowych działek nie odpowiada ściśle zapisom planu realizacyjnego. Wskazał jednocześnie, że żaden przepis nie daje organowi orzekającemu kompetencji do orzekania o terminie zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania, natomiast przepisy zobowiązują organ do orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu odszkodowania.
Prowadząc ponownie postępowanie Starosta zwrócił się do Szpitala Wojewódzkiego nr 2 o przesłanie pisemnej opinii, czy teren obejmujący działki nr 431/4, 63/14 i 63/12 stanowi część istniejącego kompleksu szpitalnego i jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 2 . W odpowiedzi na to pismo wskazano, że inwestycja pn.: "Budowa Szpitali Wojewódzkich" obejmowała teren działek, co do których toczy się postępowanie o ich zwrot- działka 63/12, 63/14 powstałe z dawnych działek nr 63/8 i 63/9 i aktualnie są terenem zaplecza kotłowni, stanowią jej integralną całość, i są niezbędne do dalszego funkcjonowania zaplecza technicznego Szpitala. Natomiast obiekt kotłowni w "Planach Przygotowań Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 2 im. na potrzeby Obronne Państwa" ujęty jest jako źródło awaryjnego zasilania cieplnego.
Wobec uzyskania informacji o śmierci strony J. D., Starosta postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. zawiesił postępowanie administracyjne, które postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 r. zostało podjęto po przedłożeniu notarialnych poświadczeń dziedziczenia po J. D. i S. M.. W dalszej kolejności organ I instancji zwrócił się do Prezydenta Miasta L. o nadesłanie uwierzytelnionych kopii planów zagospodarowania przestrzennego. Z nadesłanych dokumentów wynika, że wskazane działki były położone w strefie 6 UZ, w której mieścił się Wojewódzki Szpital Zespolony, Wojewódzkie Przychodnie Specjalistyczne, obiekty towarzyszące oraz w południowej części zabudowa mieszkaniowa.
Starosta decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] orzekł: w pkt I o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 219 –W., oznaczonej jako część działki nr 63/7, stanowiącej własność Gminy Miasta i znajdującej się w użytkowaniu wieczystym Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej sp. z o.o.; w pkt II o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 218 – W., oznaczonej jako część działki nr 262/9; w pkt III o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr. 219 – W. płd, oznaczonej obecnie, jako część działki nr 431/1.
Starosta stwierdził, że prace dotyczące budowy kotłowni oraz składu opału wykonano na częściach działek nr 63/8 i 63/10 w okresie budowy Zespołu Szpitali Wojewódzkich w latach 1977-1990. W trakcie oględzin zawnioskowanej do zwrotu części działki nr 431/1 ustalono, że stanowi ona przyległy do ulicy L. pas zieleni, a na działkach nr 63/10 i 63/8 znajduje się plac manewrowy otoczony betonowym murem, który był wybudowany jako ogrodzenie składu węgla. Działki te pomimo tego, że nie są wykorzystywane na cel wywłaszczenia są zapleczem dla kotłowni, a jak wynika z pisma Szpitala teren obejmujący ww. działki stanowi wraz ze szpitalem, integralną całość, działki te są niezbędne do dalszego funkcjonowania zaplecza technicznego Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 2 . Organ powołując się na orzecznictwo wskazał, że nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie.
W skardze na powyższą decyzję A. D. zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit, c P.p.s.a.), a to:
a) art. 6, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości pomimo braku należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez:
- dokonanie ustaleń faktycznych co do zrealizowania celu wywłaszczenia na podstawie twierdzeń strony zainteresowanej w orzeczeniu o odmowie zwrotu nieruchomości i bez ich należytej weryfikacji,
- pominięcie okoliczności świadczących o braku zrealizowania celu wywłaszczenia i dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym w wyniku przyjęcia, że na działkach objętych wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia,
- błędną ocenę materiału dowodowego i dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy skutkującej niezasadnym przyjęciem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego powinna prowadzić do przyjęcia, że cel ten nie został zrealizowany,
2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), a to:
a) art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 u.g.n., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że istnieje podstawa do odmowy zwrotu nieruchomości oraz do umorzenia postępowania z uwagi na ustanowienie użytkowania wieczystego i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej, pomimo braku podstaw do stwierdzenia w toku postępowania spełnienia negatywnych przesłanek do zwrotu nieruchomości.
Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte m.in. w art. 136 ust. 3 u.g.n., niezbędne do dochodzenia przez wnioskodawcę zwrotu działek objętych niniejszym postępowaniem. Decyzja Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego z dnia [...].04.1975 r. znak [...] zakładała budowę kotłowni, składu opału i żużla. W sytuacji, kiedy oprócz ogólnie ujętego celu wywłaszczenia (budowa Zespołu Szpitali Wojewódzkich ) istniała możliwość dokładnego określenia celu wywłaszczenia, należało precyzyjnie ustalić czy działki objęte wnioskiem o zwrot zostały zagospodarowane na kotłownię, skład opału i żużla. Organ II instancji bezkrytycznie przyjął oparcie się przez organ I instancji na wyjaśnieniach Wydziału Architektury Urzędu Miasta L., który w piśmie z dnia 6 marca 2017 r. poinformował, że w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta L. uchwalonym uchwałą Rady Miasta L. nr XXXV/33/92 z dnia 23 czerwca 1992 r. działki wnioskowane do zwrotu znajdowały się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem - 6UZ. Samo stwierdzenie, iż dana działka leży na terenie przeznaczonym między innymi pod kompleks szpitalny nie upoważniało organu do wyciągania wniosku, że na tej konkretnej działce zostało zrealizowane przedsięwzięcie w postaci budowy tego kompleksu.
Do ustalenia sposobu zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości wykorzystano materiały z zasobu Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych z lat 1985-2003, na podstawie których organ II instancji jednoznacznie uznał, że na zawnioskowanych do zwrotu nieruchomościach już w 1985 r. wybudowany był skład opału węgla oraz kotłownia. Organ II instancji nie wskazał w jaki sposób ustalił, na podstawie zdjęć zrobionych z lotu ptaka z dużej wysokości i bez pokazania granic działek, że bez żadnych wątpliwości skład opału węgla oraz kotłownia są położone konkretnie na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości. W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że część zawnioskowanej do zwrotu części działki nr 431/1 stanowi przyległy do ulicy L. pas zieleni. W związku z powyższym teren ten nie mógł być wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. budową szpitala, z uwagi na fakt, że zarówno doświadczenie życiowe jak i zasady logicznego rozumowania wskazują, że działka położona bezpośrednio przy drodze nie zostanie przeznaczona na budowę żadnych budynków szpitalnych. Zarzucono organom bezkrytyczne przyjęcie twierdzenia Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego w piśmie z dnia 20.10.2016 r., że działki stanowiące wnioskowaną do zwrotu nieruchomość stanowią wraz ze szpitalem integralną całość i są niezbędne do dalszego funkcjonowania zaplecza technicznego szpitala.
W ustaleniach organu I instancji, a w ślad za nimi ustaleniach organu II instancji zabrakło, zdaniem skarżącego odniesienia do konkretnego, szczegółowego celu wywłaszczenia. To, że decyzja Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego z dnia [...].04.1975 r. znak [...] zakładała budowę kotłowni, składu opału i żużla, nie oznacza, że na tych konkretnych działkach zostały one wybudowane.
Skarżący podnosi, że z materiału dowodowego wynika, że działki objęte wnioskiem o zwrot nie stanowią części kompleksu szpitalnego. W szczególności, na działce numer 431/1 jest zieleń, na działce numer 63/10 pas zieleni oraz plac betonowy, betonowy mur. Z kolei na działce numer 63/7 plac, budynek portierni. Żaden z tych elementów zagospodarowania działek nie stanowi części kompleksu szpitalnego. Organ II instancji nie wyjaśnił w jaki sposób te elementy zagospodarowania miałyby być częścią kompleksu szpitala. Skarżący zarzuca również, że organ II instancji uchybił zasadom przeprowadzania dowodów i ich należytej oceny poprzez to, że zamiast dokonywać własnych ustaleń, oparł się na piśmie Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego z dnia 20.10.2016 r. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek dokonać samodzielnej oceny spełnienia przesłanek, od których zależy zwrot nieruchomości.
Obiekt kotłowni nie uzasadnia zdaniem skarżącego odmowy zwrotu niewykorzystanych nieruchomości, powołał w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ I instancji pominął jego zdaniem fakt, że ani obiekt kotłowni ani jej zaplecze nie stanowią części kompleksu obiektu szpitala. Z materiału dowodowego zgromadzonego jeszcze w 2012 roku wynika, że kotłownia nie stanowi części kompleksu szpitala, lecz część przedsiębiorstwa innej spółki - Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. Potwierdza to protokół zdawczo- odbiorczy środków trwałych PT z dnia 20.12.1985 r., zalegający w aktach sprawy. Ponadto, plac betonowy i mur jest zbędny dla kotłowni - co oznacza, że nie może stanowić części kompleksu szpitala.
Organ II instancji w swoich ustaleniach całkowicie pominął fakt, że na nieruchomości objętej postępowaniem znajdowała się także zieleń, która w żaden sposób nie była związana z celem wywłaszczenia, nie stanowiła jego realizacji i nie była częścią kompleksu szpitalnego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 229 u.g.n. wskazał, że na podstawie powyższego przepisu nie wystarczy, że użytkowanie wieczyste zostanie ustanowione przed dniem wejścia w życie u.g.n. (czyli przed dniem 1.01.1998 r.), lecz również prawo użytkowania wieczystego musi zostać przed tym dniem wpisane w treści księgi wieczystej. Z treści księgi wieczystej nr [...], że pierwszy wpis w księdze wieczystej dotyczący prawa użytkowania wieczystego na rzecz ej Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. został ujawniony w dniu 17 września 2008 r. na podstawie wniosku nr [...], złożonego w dniu 08.08.2008 r.
Zarzucając z kolei naruszenie art. 136 i art. 137 u.g.n. wskazał, że bezspornie niewykazano na przedmiotowych działkach realizacji celu wywłaszczenia, zarówno jeśli chodzi o ogólne określenie celu jako budowa Zespołu Szpitali Wojewódzkich , jak i szczegółowe określenie przeznaczenia każdej z działek objętych wnioskiem o zwrot.
Ponadto, organ I instancji nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych dotyczących dochowania terminu realizacji celu publicznego, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro ze stanu faktycznego sprawy nie wynikało kiedy cel miał zostać zrealizowany, to brak było podstaw do orzeczenia o odmowie zwrotu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności na podstawie wyżej powołanych przepisów, jak i w zakresie wynikającym z art. 153 P.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob: wyrok NSA z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2692/16, LEX nr 2331455).
Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami, co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że wskazania wynikające z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1707/15 tak w aspekcie wskazań dotyczących postępowania jak i zastosowania przepisów prawa materialnego zostały wykonane.
Aktualnie przedmiotem zaskarżenia jest decyzją Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Powiatu D. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu części działki nr 63/7(pkt I); o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr 262/9 (pkt II) oraz o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej obecnie, jako części działek nr 431/1, 63/10, 63/8 (pkt III decyzji).
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 u.g.n.) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 u.g.n.).
W świetle art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio także do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy przepisów innych niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dotyczy to również nieruchomości, które zostały nabyte na własność Skarbu Państwa w drodze umów cywilnoprawnych, zawartych w trybie przepisów tej ostatniej ustawy.
Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie cywilnoprawnej, zawartej na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości). Oznacza to, że jedynie nieruchomość, która spełnia warunki wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej (umowie). Należy podkreślić, że sądy administracyjne, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, zobligowane są do dokonywania wykładni przepisów ustaw w zgodzie z Konstytucją. Oznacza to, że obowiązkiem sądu jest zastosowanie takich dyrektyw interpretacyjnych, które pozwolą na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej w taki sposób, by w jak najszerszym zakresie uwzględnione zostały wartości konstytucyjne.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z sentencją tego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o ich wywłaszczeniu, bez badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny uznał, że po wejściu w życie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w obecnym brzmieniu doszło do niekonstytucyjnego pogorszenia sytuacji jednostek samorządu terytorialnego na skutek naruszenia przez ustawodawcę zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji) oraz zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Jak stwierdził Trybunał, wobec tych jednostek samorządu terytorialnego powinny znaleźć dalsze zastosowanie dotychczas obowiązujące zasady, a nie nowy kierunek interpretacji przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, nakazujący realizowanie celu wywłaszczenia w każdym wypadku w ciągu 10 lat od chwili wywłaszczenia.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, w myśl którego jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, i to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. (wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 372/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08).
Z powyższego wynika, że obowiązkiem organów w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbadanie, czy sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej odpowiada temu celowi. Cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona, organ ma obowiązek ustalić ściśle, przy czym, gdyby okazało się, że treść decyzji wywłaszczeniowej nie określa tego celu w sposób jasny i precyzyjny, cel ten należy ustalić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych zgodnie z art. 75 i nast. K.p.a.
Wnioskowana do zwrotu nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w dniu 15 grudnia 1975 r. umową zawartą w formie aktu notarialnego, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) od Jadwigi D. i Józefa D., a zatem - z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. - stosuje się do niej przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Z treści aktu notarialnego wynika, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość niezbędna była Skarbowi Państwa na realizację inwestycji pod nazwą budowa Zespołu Szpitali Wojewódzkich . Lokalizację szczegółową zatwierdzono decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego z dnia [...] kwietnia 1975 r. nr [...]. Decyzja ta została zatwierdzona z kilkoma warunkami. Warunek dotyczący kotłowni zawarto w pkt 3, w którym stwierdzono, że ze względu na tymczasowy charakter kotłowni (tzn. do czasu dostawy ciepła z EC Załęże) należy wielkość kotłowni przyjąć taką, jakie będzie późniejsze zapotrzebowanie na ciepło technologiczne z rezerwą, by kotłownia w przyszłości służyła jako awaryjne źródło ciepła. Tak sformułowany warunek w zakresie wielkości parametrów grzewczych jak i jej funkcjonowania w czasie wskazują, że kotłownia jest niezbędnym elementem funkcjonowania szpitala w okresie jego powstawania jak i aktualnie, jako awaryjne źródło ogrzewania szpitala. Nadto stanowi element składowy Zespołu Szpitali Wojewódzkich jako zadania inwestycyjnego na nieruchomościach, które zostały przeznaczone na ten cel, w tym również na nieruchomości J. D. i J. D..
Przedstawiony materiał dowodowy jednoznacznie określał cel wywłaszczenia nieruchomości.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organy zgromadziły materiał dowodowy, w tym dokumentację geodezyjną celem określenia położenia nieruchomości objętej wnioskiem zwrotowym i aktualny stan jej zagospodarowania. Ustalono, że cześć działki nr 262/9 zagospodarowana jest pasem ulicy L.oraz przyległymi pasami zieleni izolacyjnej znajdującymi się po obu stronach drogi, a cześć działki nr 431/1 stanowi pas zieleni znajdujący się przy istniejącym ogrodzeniu. Granica działki nr 63/10 od strony wschodniej biegnie po istniejącym ogrodzeniu, natomiast w pozostałej części działki znajduje się pas zieleni, betonowy plac manewrowy oraz betonowy mur (wcześniej stanowiący ogrodzenie składu węgla). Część działki nr 63/8 stanowi pas zieleni, betonowy plac oraz betonowy mur, stanowiący ogrodzenie dla fragmentu placu manewrowego. Część działki nr 63/7, znajduje sie w użytkowaniu wieczystym MPC Spółka z o.o. zagospodarowana jest częścią budynku, placem oraz budynkiem portierni.
Materiał dowodowy sprawy pokazuje, że wnioskowana do zwrotu część działki nr 63/7 oddana została aktem notarialnym w dniu 10 listopada 1994 r. Rep. A. [...] w użytkowanie wieczyste MPC Spółka z o.o., a prawo to zostało ujawnione w Kw Nr [...]. Zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy to jest 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zgodnie z odpisem zupełnym kW nr [...] prawo to zostało ujawnione przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro organ wykazał spełnienie przesłanek określone w art. 229 u.g.n. to nie powstało po stronie wnioskodawców roszczenie o zwrot nieruchomości, dlatego też zasadnie w stosunku do części działki nr 63/7 zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Z tego też względu za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 229 powiązane z niewyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy to jest naruszeniem art. 7 i art. 77K.p.a należało uznać za bezzasadne.
Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa zespołu szpitali został zrealizowany w okresie od 1977 do 1990 r. Wykazano też, że nieruchomości wywłaszczone, a wnioskowane do zwrotu były niezbędne dla realizacji tego celu. Nie zaistniała więc sytuacja niewykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Wykazanie ewentualnego spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 K.p.a, co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które odpowiada kryteriom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnei z art. 75 § 1 K.p.a. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił organom orzekającym na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa zespołu szpitali i przychodni został zrealizowany, a zatem nie zaistniała przesłanka do zwrotu nieruchomości w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n.
Sąd zwraca też uwagę, na przedmiot przedsięwzięcia i okres w jakim ta inwestycja została zrealizowana. Nie budzi w ocenie Sądu okoliczność, że obiektem towarzyszącym kotłowni był plac do składowania węgla, jako surowca energetycznego. Ponadto z zatwierdzonego planu realizacyjnego wynika funkcja alternatywnego zabezpieczenia ogrzewania szpitala. Już w planie realizacyjnym zakładano zmianę źródła ogrzewania, ale założono też utrzymanie istnienia kotłowni. Utrzymanie kotłowni to nie jest utrzymanie tylko jej budynku, ale dotyczy wszystkich niezbędnych obiektów towarzyszących do jej funkcjonowania, w tym placu składowego. Fakt, że kotłownia wraz z urządzeniami towarzyszącymi aktualnie nie jest wykorzystywana, wobec zrealizowania celu wywłaszczenia nie powoduje obowiązku zwrotu nieruchomości.
Z przyczyn wyżej naprowadzonych niezasadne okazały się też zarzuty dotyczące naruszenia art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. Błędnie też zarzut naruszenia art. 136 i art. 137 u.g.n. został powiązany z art. 229 u.g.n., gdyż dotyczą one innych stanów prawnych.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło