I OSK 233/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-27
Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 KPA, polegające na nieorzeknięciu o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części nieobjętej odwołaniem, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 KPA, polegające na nieorzeknięciu o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części nieobjętej odwołaniem, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, ponieważ brak jest oczywistości nieprawidłowego zastosowania tego przepisu. W związku z tym, stwierdzenie nieważności decyzji przez sąd pierwszej instancji z tego powodu jest niezasadne, a wyrok sądu pierwszej instancji podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie części nieruchomości i zobowiązał wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewoda Podkarpacki uchylił decyzję w części dotyczącej zwrotu odszkodowania i terminu zwrotu, nakazując wnioskodawcom zwrot odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 KPA za rażące. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 KPA nie było rażące i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasto Rzeszów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 604/13 w sprawie ze skargi Gminy Miasto Rzeszów na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz Gminy Miasto Rzeszów kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 604/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi Gminy Miasto Rzeszów, stwierdził nieważność decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Starosta Powiatu Rzeszowskiego, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.), orzekł o zwrocie na rzecz J.D., E.S., B.D., A.D., W.D., A.D., C.D., S.M. i M.M., w określonych częściach nieruchomości położonej w obr. [...] Rzeszów – [...], oznaczonej jako działki nr 1, nr 2 i nr 3. Organ zobowiązał wskazane osoby do zwrotu na rzecz Gminy Miasto Rzeszów kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 29.981 zł, w terminie 2 miesięcy od dnia wykonalności decyzji. A także, stosownie do art. 229 u.s.g., odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej nr 4, stanowiącej własność Gminy Miasto Rzeszów i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Rzeszów Spółka z o.o. oraz umorzył postępowania w odniesieniu do działki nr 5 w związku z cofnięciem co do niej żądania zwrotu. Organ I instancji wyjaśnił, że umową zawartą w formie aktu notarialnego dnia 15 grudnia 1975 r. J.D. i J.D. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako prg. 6 obj. Lwh [...] gm. kat. [...] w zamian za odszkodowanie. Nieruchomość ta była niezbędna pod budowę Zespołu Szpitali Wojewódzkich w Rzeszowie. Obszar wywłaszczenia ujęto w planie realizacyjnym Domu Pielęgniarek z dnia 15 stycznia 1978 r., co jednak miało miejsce już po dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości. Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie powstał na mocy zarządzenia Wojewody Rzeszowskiego z dnia 3 grudnia 1990 r. na terenie przyległym do wywłaszczonego. Organ ustalił, że działka prg 6 wraz z innymi działkami utworzyła działki o nr 7, 8 i 9. Z kolei działki nr 7 i 8 wraz z działką nr 10 zmieniły oznaczenie na działki nr 11, 12, 13 obr. [...]. Następnie działka nr 11 podzielona została na działki nr 14 i 15, działka nr 14 na działki nr 16 i 4, działka nr 16 na działki nr 18 i 19. W skład dawnej działki pgr 6 wchodzą również działki nr 20 i 21. Aktualnie część działki nr 21 zagospodarowana jest pasem drogowym oraz przyległymi pasami zieleni, część działki nr 20 stanowi pas zieleni przy istniejącym ogrodzeniu poza pasem drogowym. Granica działki nr 19 od strony wschodniej biegnie po istniejącym ogrodzeniu, a w pozostałej części działki znajduje się pas zieleni i betonowy plac manewrowy oraz mur. Część działki nr 18 stanowi pas zieleni, betonowy plac i mur okalający fragment tego placu. Część działki nr 4 pozostająca w użytkowaniu wieczystym MPEC Rzeszów jest zagospodarowana częścią budynku, placem i budynkami portierni. Ponadto organ wyjaśnił, że budynek kotłowni przy Szpitalu Wojewódzkim w Rzeszowie – zlokalizowany na działkach nr 19 i 18 – został przejęty przez MPEC Rzeszów od Zarządu Inwestycji Służby Zdrowia i Opieki Społecznej w Rzeszowie protokołem z dnia 30 grudnia 1985 r. Organ uznał, że w zakresie w jakim część działek stała się zbędna dla funkcjonowania kotłowni po dokonaniu jej modernizacji, działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia i podlegają zwrotowi za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania. W celu zwrotu części nieruchomości dokonano podziału działek nr 19 na nr 22 i nr 23, działki nr 23 na działki nr 2 i nr 24, działki nr 18 na działki nr 3 i nr 17, a działki nr 20 na działki nr 25 i nr 26, przy czym działkę nr 25 podzielono następnie na 27, 1 i 28. Organ zwrócił również uwagę, że pismem z dnia 5 maja 2011 r. Prezydent Miasta Rzeszowa zawiadomił wnioskodawców o możliwości wystąpienia z żądaniem zwrotu wywłaszczonych nieruchomości z uwagi na zamiar zbycia przez Gminę Miasto Rzeszów działki o dawnym nr 19.
Zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasto Rzeszów, Wojewoda Podkarpacki, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1, 2 i 3, art. 141 i art. 216 ust. 1 u.g.n., uchylił powyższą decyzję w części orzekającej o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania oraz terminie zwrotu i nakazał wnioskodawcom zwrócić na rzecz Gminy Miasto Rzeszów w określonych częściach zwaloryzowane odszkodowanie w łącznej kwocie 29.981 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotową nieruchomość nabyto na rzecz Skarbu Państwa pod budowę Zespołu Szpitali Wojewódzkich w Rzeszowie. Stwierdził, że działka pgr 6 odpowiada obecnie działkom nr 1, 2 i 3 oraz uznał, że działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia, gdyż aktualne zagospodarowanie terenu, na którym znajduje się betonowy plac i trawa nie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Pokreślił, że Gmina powiadomiła uprawnionych o zamiarze zbycia części działki nr 19 oraz możliwości złożenia wniosku o jej zwrot. Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 142 w związku z art. 9 u.g.n., bowiem decyzja orzekająca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości podlega wykonaniu po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Dlatego brak było podstawy do wyznaczania dwumiesięcznego terminu do wykonania decyzji w zakresie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasto Rzeszów domagając się stwierdzenia jej nieważności i zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzucono organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak rozstrzygnięcia co do całości sprawy. A także naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy. W ocenie skarżącej zwrot nieruchomości był bezzasadny, ponieważ cel wywłaszczenia w postaci składu opału został zrealizowany, czego potwierdzeniem jest treść protokołu z 1985 r. Wojewoda nie ustalił zaś czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a oparł się w dużej mierze na fakcie zawiadomienia o możliwości zwrotu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Stwierdzając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej p.p.s.a.) nieważność zaskarżonej decyzji wymienionym na wstępie wyrokiem, Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy w sposób odpowiadający prawu i tak ustalony stan faktyczny mógł być podstawą faktyczną wyrokowania. Jednocześnie Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślił, że organ nie rozstrzygnął co do całości żądania (zarzutu) odwołania. Sąd wyjaśnił, że odwołanie kwestionowało rozstrzygnięcie organu I instancji w tej części, która odnosiła się do zwrotu nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wprawdzie odwołanie posługuje się w obu przypadkach wskazaniem pkt III tej decyzji, jednak z treści odwołania wynika jednoznacznie w jakim zakresie jest ona kwestionowana. W konsekwencji organ odwoławczy zobowiązany był rozstrzygnąć sprawę w obu zakresach, zaś Wojewoda Podkarpacki załatwił w postępowaniu odwoławczym tylko jeden z zarzutów, pozostawiając drugi poza rozstrzygnięciem. Takie orzeczenie Sąd uznał za wadliwe, a samą wadę uznał za istotną. Dodatkowo Sąd wskazał, że błąd ten pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co daje podstawę do przyjęcia, że to naruszenie ma charakter naruszenia rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. dlatego, że nie rozstrzyga o całości sprawy. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić decyzję w postępowaniu odwoławczym w całości lub w części i w tym zakresie orzec merytorycznie, jednak powinien wypowiedzieć się co do sprawy w postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że ten zakres decyzji, który nie był przedmiotem odwołania też podlega kontroli w postępowaniu odwoławczym, gdyż postępowanie odwoławcze nie zostaje wyznaczone granicami zarzutów odwołania. Skoro tak to organ odwoławczy powinien utrzymać w mocy decyzję w takim zakresie w jakim nie wymagała ona weryfikacji. Przyjęcie stanowiska zaprezentowanego przez Wojewodę prowadziłoby zdaniem Sądu do sytuacji, w której część decyzji organu I instancji byłaby nieobjęta odwołaniem i uzyskałaby walor ostateczności jako decyzja pierwszoinstancyjna, natomiast ta, która byłaby przedmiotem odwołania stałaby się takim rozstrzygnięciem ze względu na wyczerpanie administracyjnego toku instancji, co jest w ocenie Sądu niemożliwym do zaakceptowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Miasto Rzeszów zaskarżyła go w całości i domagała się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i uchylenie się od rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach tj. brak ustosunkowania się do zarzutu skargi administracyjnej odnośnie naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. Skarżąca twierdziła, że jeśli Sąd uważał, iż stan faktyczny został przez organy ustalony w sposób prawidłowy (z czym skarżąca się nie zgadza), to jego obowiązkiem było ustosunkowanie się do zarzutu sformułowanego w punkcie 2 skargi dotyczącego tego zagadnienia.
Zarzucono także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu skarżącej o naruszeniu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., brak wskazań dla organu co do dalszego postępowania oraz brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. odniesienie się do zarzutu skargi administracyjnej o naruszeniu przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. w dwóch zdaniach poprzez prostą akceptację ustalonego przez organy stanu faktycznego a tym samym zlekceważenie argumentacji skarżącej o tym, iż zawiadomienie przez właściwy organ poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu nieruchomości nie jest wystarczającym dowodem na to, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Ponadto zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja zapadła w stanie faktycznym, który ustalony został przez organy administracyjne w sposób odpowiadający przepisom prawa i że tak ustalony stan faktyczny może być podstawą faktyczną wyrokowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., przy czym naruszenie to uznał za rażące w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. To spowodowało, że Sąd jedynie lakonicznie stwierdził, że stan faktyczny ustalony przez organy administracji w zakresie jakim jest potrzebny do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, został ustalony prawidłowo. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji czyniło też zbędnym odniesienie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze przez Gminę Miasto Rzeszów, w tym do kwestii naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu skarżącej co do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., oraz odniesienie się do zarzutu skargi o naruszeniu przez organ art. 7 i 77 k.p.a. jedynie w dwóch zdaniach, poprzez prostą akceptację ustalonego przez organy stanu faktycznego, a tym samym zlekceważenie argumentacji skarżącej o tym, iż zawiadomienie przez właściwy organ poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu nieruchomości nie jest wystarczającym dowodem na to, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zarzut ten jest trafny z tego względu, że Sąd niezasadnie uznał, że naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2. k.p.a. a przez to uznał się za zwolnionego z obowiązku zbadania pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, a który to obowiązek wynika z regulacji zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a., przy czym takie uchybienie Sądu, niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Przyznać należy rację Sądowi pierwszej instancji, że organ odwoławczy uchylając w części zaskarżoną decyzję powinien orzec o utrzymaniu jej w mocy w pozostałej części przy założeniu, że nie wymagała ona weryfikacji w tym zakresie. Zatem słusznie Sąd uznał, że organ naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezależnie jednak od takiej oceny nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że naruszenie to ma charakter rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny dotyczące pojęcia rażącego naruszenia prawa są niezbyt spójne i tylko w pewnym zakresie stwarzają możliwość formułowania uogólnień. W przewadze skłaniają się jednak do uznawania konieczności eliminowania decyzji z obrotu prawnego (albo tylko stwierdzenia naruszenia prawa) z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części i powstaną skutki naruszenia prawa niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Zgodzić się należy, że jako rażące, kwalifikowane mogą być nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego lecz także naruszenia przepisów kompetencyjnych, jak również procesowych. Wstępnym warunkiem uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. W ten sposób można oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa. Dla potrzeb niniejszej sprawy wywód ten należy zakończyć konkluzją, że dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa musi zachodzić co najmniej oczywistość nieprawidłowego zastosowania przepisu prawa. Co do zasady wyklucza taką możliwość ewentualność odmiennych interpretacji tego przepisu. W niniejszej sprawie problem dotyczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję w której (pkt 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Wynikające z tego przepisu uprawnienia i obowiązki nie są postrzegane jednolicie zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie. Stanowisko odmienne od zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku wyrażono np. w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1385/05 w którym stwierdzono, że "osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części : w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części ), natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny. Organ odwoławczy niej jest natomiast obowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzji. W konsekwencji sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Przepisy zawarte w art. 138 k.p.a., stanowiące podstawę do podejmowania rozstrzygnięć przez organ odwoławczy, mają charakter alternatywny". Przeciwne stanowisko zaprezentowano m.in. w wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1317/05. Takie stanowisko prezentuje także B. Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 12.wydanie, Wydawnictwo C.H. BECK 2012. str. 520, która uważa, że "jeżeli organ odwoławczy nie ustosunkował się do części rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu pierwszej instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę, nie utrzymując w mocy decyzji w pozostałym zakresie, to w tych granicach brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie mogą być interpretowane jako odrębne normy prawne. Nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy w pozostałej części zaskarżonej decyzji. W takim przypadku ma zastosowanie tryb uzupełnienia rozstrzygnięcia uregulowany w art. 111§ 1 k.p.a".
Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się, z Sądem pierwszej instancji, że organ odwoławczy nie orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji w zakresie jakim nie wymagała ona weryfikacji, nie rozstrzygnął sprawy w pełnym zakresie, przez co organ rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak tu bowiem oczywistości naruszenia tego przepisu, co jest wymogiem koniecznym do stwierdzenia nieważności decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., zastosuje się do przedstawionej wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa. W szczególności ponownie oceni czy omówione wyżej uchybienie organu odwoławczego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i niezależnie od wyniku tej oceny, zweryfikuje pozostałe zarzuty zawarte w skardze, w tym co do prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń oraz naruszenia art.136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. Swoje stanowisko Sąd przedstawi stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. w uzasadnieniu podjętego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło