II SA/Kr 1210/16
WyrokWSA w Krakowie2017-02-09
Skład orzekający: Agnieszka Nawara - Dubiel, Beata Łomnicka, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele rozszerzenia lotniska wojskowego, na której faktycznie zrealizowano lotnisko cywilne, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona na cele rozszerzenia lotniska wojskowego, na której faktycznie zrealizowano lotnisko cywilne, nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Rozróżnił zmianę celu wywłaszczenia od jego modyfikacji, stwierdzając, że wybudowanie lotniska cywilnego zamiast wojskowego stanowi zmianę celu, a nie jego modyfikację. Ponieważ cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a teren od wielu lat nie jest wykorzystywany na cele publiczne, nieruchomość powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.Stan faktyczny
Gmina Miejska K. zaskarżyła decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych na cele rozszerzenia lotniska wojskowego. Gmina argumentowała, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż powstało lotnisko, a kwestia jego charakteru (wojskowe czy cywilne) jest drugorzędna. Organy administracji i sąd uznały, że wybudowanie lotniska cywilnego zamiast wojskowego stanowi zmianę celu wywłaszczenia, a nie jego modyfikację, co uzasadnia zwrot nieruchomości. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Beata Łomnicka (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 sierpnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości skargę oddala.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 30 sierpnia 2016 r. znak [...] na podstawie:
- art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.);
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23);
po rozpatrzeniu odwołania Gminy K. , od decyzji Starosty K. z dnia 4 listopada 2015 r. znak: [...];
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 4 listopada 2015 r. znak: [...]
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 4 listopada 2015 r. nr [...], Starosta K. orzekł w pkt l - o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0020 ha i nr [...] o pow. 0,0501 ha objęte księgą wieczystą nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...] ) oraz działki nr [...] o pow. 0,0362 ha objętej księgą wieczystą nr [...] - łącznie o powierzchni 0,0883 ha, położonych w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K , w granicach wywłaszczonej parceli [...] . kat.[...], b. gm. kat. C. , na rzecz: Z.S. , Z.W. , S.K. , M.S. , M.C. , A.F. , T.M. , A.F. , M.C.-T. , M.C. , M.M. , A.M. , B.O.-P. , L.K. , C.K. , J.K. , B.K. , Z.T. i K.T. ; w pkt 2 - o zobowiązaniu w/w osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości; w pkt 3 - o sposobie i terminie zapłaty tej kwoty oraz o skutkach zwłoki lub opóźnienia w jej zapłacie oraz, w pkt 4 - o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...] ), położonej w obr.[...], jedn. ewid. N. m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli [...]. kat. [...] b. gm. kat. C. na rzecz ww. osób.
Odwołanie od w/w decyzji złożyła Gmina K. , podnosząc m.in., iż "z uzasadnienia w/w decyzji Starosty K. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość zagospodarowana była jako teren lotniska [...] . Jak ustalił Starosta, w granicach zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości zlokalizowany był fragment darniowej powierzchni pola wzlotów, mający istotne znaczenie w rozwijającym się cywilnym porcie lotniczym [...] . (...) w roku 1923 powstaje na wojskowym lotnisku w Rakowicach trzeci w Polsce po Warszawie i Lwowie cywilny port lotniczy. Dotychczasowe lotnisko wyłącznie wojskowe, stało się obiektem wojskowo cywilnym. Przy czym należy zaznaczyć, iż lotnisko cywilne powstało w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej decyzji z władzami wojskowymi".
Ponadto w odwołaniu podniesiono, iż wywłaszczenie przedmiotowych gruntów nastąpiło na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. C. w związku z czym nie jest konieczne wykazanie, że na terenie tym musiały powstać budowle lub infrastruktura służące wojsku.
Wywłaszczona nieruchomość stanowiła niezbędną dla funkcjonowania lotniska wojskowego przestrzeń (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 270/08). W bezpośrednim sąsiedztwie obiektów wojskowych, które wymagały rozbudowy znajdowały się obiekty lotniska cywilnego, co skutkowało koniecznością ich przeniesienia na obrzeża zasadniczego lotniska wojskowego. Przeniesienie tych obiektów i wywłaszczenie nieruchomości pod realizację było spowodowane rozbudową lotniska wojskowego i dlatego tak sformułowany został cel wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 978/08).
Zdaniem strony skarżącej, cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem lotnisko powstało, co zostało udowodnione w zebranym materiale dowodowym. Natomiast kwestia, czy było to lotnisko wojskowe, cywilne czy też cywilne w ramach infrastruktury wojskowego, jest kwestią drugorzędną nie mającą istotnego znaczenia w rozstrzygnięciu.
Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Starosty K. z dnia 4 listopada 2015 r. znak: [...] .
Wojewoda [...] stwierdził, iż niewątpliwie w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby, tj. Z.S. , Z.W. , S.K., M.S. , M.C. , A.F. , T.M. , A.F. , M.C.-T. , M.C. , M.M. , A.M. , B.O.-P. , L.K. , C.K. , J.K. , B.K. , Z.T. i K.T. co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty.
Po drugie zaś, ww. nieruchomość może zostać uznana za wywłaszczoną, w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż jej nabycie nastąpiło na mocy orzeczenia Województwa K. z 26 października 1929 r. znak [...] , wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych (Dz. U. Pr. Austr. Nr 30) - zgodnie z art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r. Nr 23, poz. 202).
Natomiast w kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia należy wskazać, iż w tym zakresie organ odwoławczy podziela ocenę dokonaną w zaskarżonej decyzji Starosty K.
Organ odwoławczy wskazał, iż zarówno zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy (w szczególności zaś treść cytowanego w zaskarżonym rozstrzygnięciu opracowania autorstwa M.M. pt. "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego [...]" oraz treść publikacji "Atlas Lotnisk Polskich"), jak i pogląd prawny zawarty w wydanym w analogicznej sprawie wyroku WSA w Krakowie z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1118/08, dotyczącej nieruchomości, która również została wywłaszczona na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w C. ww. orzeczeniem Województwa K. z 26 października 1929 r. znak [...] w którym to wyroku stwierdzono m.in., iż: "Nie ma tożsamości między wywłaszczeniem terenu na cele lotniska wojskowego, a wywłaszczeniem na cele lotniska cywilnego lub na cele cywilne istniejącego lotniska. Nie można twierdzić, że w istocie to poszerzenie lotniska wojskowego stanowiło budowę części cywilnej lotniska (...) Biorąc pod uwagę wskazany wyżej określony cel wywłaszczenia, nie zrealizowano tego celu poprzez zagospodarowanie terenu "poszerzonego" lotniska z przeznaczeniem go na cele wojskowe i część południowo-wschodnia lotniska służyła celom cywilnym"), przemawiają za uznaniem, iż funkcjonujący do momentu wybuchu II wojny światowej port lotniczy w C. był w istocie lotniskiem cywilnym, a tym samym nie można uznać go za realizację celu wywłaszczenia dokonanego orzeczeniem Województwa K. z 26 października 1929 r. znak:[...] , tj. poszerzenie lotniska wojskowego w C".
Organ wyjaśnił, iż choć ww. orzeczenie WSA w Krakowie nie wiąże formalnie organów rozpatrujących niniejszą sprawę, gdyż to nie na jej gruncie ono zapadało, to zdaniem organu odwoławczego, okoliczność, że zostało ono wydane w sprawie o zasadniczo zbieżnym stanie faktyczno-prawnym do obecnie rozpoznawanej, to biorąc pod uwagę autorytet orzeczniczy sądów administracyjnych, nie pozostaje bez wpływu również i na ocenę realizacji celu wywłaszczeniu w przedmiotowym postępowaniu.
Organ wskazał, iż na zasadność powyższego stwierdzenia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma wpływu wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 13 marca 2014 r., sygn.: P 38/11. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie w ogóle nie można mówić o zrealizowaniu celu wywłaszczenia określonego jako "poszerzenie lotniska wojskowego", gdyż funkcjonujące na tym obszarze lotnisko miało charakter cywilny, to wykładnia przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, zaprezentowana w tym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, pozostaje bez wpływu na uznanie przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia.
W świetle powyższego należało stwierdzić, iż niezasadnym jest zarzut odwołania, jakoby realizacja inwestycji rodzajowo/jakościowo innej od wskazanej w orzeczeniu wywłaszczeniowym, mogła zostać uznana za "dopuszczalną modyfikację" pierwotnego celu wywłaszczenia.
W związku z powyższym wnioskowana do zwrotu działka nr [...] i nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...]) oraz działka nr [...], położone w obr. [...], jedn. ewid. N. m. K. winne, co do zasady, podlegać zwrotowi na rzecz podmiotów uprawnionych.
Organ wskazał, iż Wojewoda [...] po potwierdzeniu zasadności uznania przez Starostę K. działek nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...] ) oraz działki nr [...], położonych w obr. [...], jedn. ewid. N. m. K. , za zbędne na cel wywłaszczenia oraz ustalenia, iż wobec braku przeszkód prawnych działki te nadają się do zwrotu na rzecz wnioskodawców, w ramach postępowania odwoławczego zobowiązany był do przeprowadzenia również oceny prawidłowości rozliczeń dokonanych w zaskarżonej decyzji Starosty K. z 4 listopada 2015 r. znak:[...] , z tytułu zwrotu ww. działki na rzecz podmiotów uprawnionych.
Organ powołał art. 140 ust. 1, 2 i 3 ugn.
Jak stwierdzono, w przedmiotowej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 140 ust. 4 i 5 ugn, gdyż na ww. nieruchomościach, nie podejmowano działań związanych z realizacją celu wywłaszczenia, ani też, jak wynika z akt organu I instancji, w postępowaniu wywłaszczeniowym poprzednim właścicielom nieruchomości nie przyznano nieruchomości zamiennej zamiast odszkodowania, lub - oprócz nieruchomości zamiennej - nie przyznano dopłaty pieniężnej.
Organ podkreślił, iż w świetle powyższej regulacji zwrot zwaloryzowanego odszkodowania, zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., warunkuje zwrot nieruchomości wywłaszczonej i zbędnej na cel wywłaszczenia na rzecz uprawnionego podmiotu.
W związku z powyższym organ odwoławczy, jak powyżej wskazano, zweryfikował sposób ustalenia w zaskarżonej decyzji Starosty K. wysokości kwoty zwaloryzowanego odszkodowania.
Jak ustalono organ I instancji słusznie stwierdził na podstawie art. 5 u.g.n., że prawidłowym było dokonanie waloryzacji kwoty odszkodowania dopiero od roku 1950, bowiem pomimo tego, że ww. odszkodowanie zostało wypłacone w roku 1934 (poz. 47 pokwitowania z 19 kwietnia 1934 r.), to zgodnie z art. 5 u.g.n., który stanowi, iż do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, oraz faktu, iż taki organ jak Prezes Głównego Urzędu Statystycznego istotnie został powołany w roku 1946 i dopiero w roku 1950 ogłosił pierwsze wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Przyjęte w tym zakresie przez organ I instancji stanowisko na podstawie uchylonego na mocy art. 5 u.g.n., w tym w szczególności art. 5 ust. 4, zgodnie z którym gdy dla danego rodzaju nieruchomości nigdy nie ogłoszono (na chwilę obecną gdy nie zostały jeszcze ogłoszone przez Prezesa GUS wskaźniki zmian cen nieruchomości takich jak objęta przedmiotowym postępowaniem wydaje się że mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją) wskaźnika zmian cen nieruchomości do obliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania uwzględnia się wskaźniki zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Organ powołał treść art. 5 u.g.n.
Wojewoda [...] ocenił dokonaną przez organ I instancji waloryzację odszkodowania od roku 1950 r. i stwierdził, iż jest ona prawidłowa i zgodna z aktualnie obowiązującą ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Natomiast zgodnie z ostateczną decyzją nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 20 grudnia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi publicznej - etap 4, ID - odcinek drogi wraz z włączeniem do ulicy [...] oraz infrastrukturą techniczną: oświetleniem ulicznym i kanalizacją opadową", nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], położona w obr. [...], jedn. ewid. N. m. K. , weszła w skład nieruchomości przeznaczonych pod budowę ww. drogi.
Mając na uwadze powyższe należy wskazał na regulacje art. 11 d ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który stanowi, iż "Z dniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz z art. 11 d ust. 10 ww. ustawy, zgodnie z którym: "Czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w ust. 9, jest nieważna."
Jak zatem wynika z przytoczonych powyżej przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, niedopuszczalnym jest orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, gdyż objęta ona jest decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przez co nie może ona stanowić przedmiotu obrotu, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, bowiem czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w ust. 9, byłaby nieważna. Wydanie zatem decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości oznaczałoby, iż rozstrzygnięcie takie, jako dotknięte wadą nieważności, byłoby niewykonalne od momentu jego wydania.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga strony skarżącej - Gminy Miejskiej K.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła ona:
naruszenie zasad postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;
naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, iż na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia;
naruszenie prawa materialnego, tj., art. 136 ust.3 i 137 Ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty K. w całości.
Strona skarżąca wskazała, iż pismem z dnia 3.11.1997 r. M.C. wystąpiła do byłego Urzędu Rejonowego w K. z wnioskiem o zwrot m.in. wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej [...] b. gm. kat. C.
W trakcie toczącego się postępowania wnioskodawczyni zmarła. Niemniej jednakiej następcy prawni podtrzymali złożony wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Na podstawie map stanu prawnego wykonanych przez geodetę uprawnionego M.S. L Ks. rob. [...] oraz L. Ks. [...] z dnia 15.12.2005 r. ustalono, iż parcela katastralna [...] b. gm. kat. C. odpowiada m. in. działkom: nr [...] oraz nr [...] , poł. w obr. [...] . ewid. N. m. K.
Z kolei wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na mocy prawomocnego orzeczenia Województwa K. z dnia 26.10.1929 r. nr [...] na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w b. gm. kat. C. , która w dacie wywłaszczenia stanowiła własność J.A. .
Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy postanowień spadkowych ustalono, iż osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości są: Z.S. , Z.W. , S.K. M.S. , M.C. , A.F. , T.M. , A.F. , M.C.-T. , M.C. , M.M. , A.M. , B.O.-P. , J.K. , L.K. , C.K. , Z.T. oraz K.T.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy Miejskiej K.
Pismem z dnia 22.03.2006 r. nr [...] Prezydent Miasta K. zwrócił się z prośbą do Wojewody [...] o wyznaczenie innego organu do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej m.in. jako działki: nr [...] oraz nr [...], pół. w obr. [...] m. K.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 24.04.2006 r. nr [...] wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu m. in. działek: nr [...] oraz nr [...], pół. w obr. [...] m. K .
W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta K. decyzją z dnia 4.11.2015 r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0020 ha i nr [...] o pow. 0,0501 ha (powstałe z podziału działki nr [...] ) oraz nr [...] o pow. 0,0362 ha, pół. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej[...]l. kat. [...] b. gm. kat. C. , na rzecz wnioskodawców.
Od powyższej decyzji w dniu 17.11. 2015 r. Prezydent Miasta K. złożył odwołanie.
W treści ww. odwołania wskazano, iż jak ustalił Starosta K. przedmiotowe nieruchomości były zagospodarowane jako teren lotniska [...] . Z kolei wywłaszczone zostały, jak wynika z orzeczenia Województwa K. z dnia 26 .10. 1929 r. nr [...] na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w b. gm. kat. C.
Strona skarżąca podkreśliła, iż początki lotniska w R. sięgają lat 1910 - 1912, w tym czasie bowiem dowództwo wojsk austriackich stacjonujących w K. zajęło 55 ha ziemi w Rakowicach, tworząc pole wzlotów, gdzie rozlokowała się VII eskadra lotnicza. W 1918 r. lotnisko przejęły władze polskie, które na początku zorganizowały ośrodek szkoleniowy, a w roku 1921 został utworzony na ww. lotnisku oddział lotnictwa wojskowego "2 Pułk Lotniczy", który stacjonował tu do wybuchu II wojny światowej.
W roku 1923 powstał na wojskowym lotnisku w R. trzeci w Polsce, po Warszawie i Lwowie cywilny port lotniczy. Dotychczasowe lotnisko wyłącznie wojskowe, stało się obiektem wojskowo - cywilnym. Przy czym należy zaznaczyć, iż lotnisko cywilne powstało w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej decyzji z władzami wojskowymi.
W ocenie strony skarżącej o powyższym świadczy notatka służbowa Głównego Inspektora Lotnictwa z 1963 r. skierowana do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, z której wynika, iż "Lotnisko [...] istniało przez 1939 r. jako lotnisko wojskowe i komunikacyjne o nawierzchni trawiastej. W okresie wojny, wojska okupacyjne wybudowały na tym lotnisku drogę startową/betonową/(..) wraz z drogami kołowania dla samolotów. (..) W roku 1945 lotnisko K.-R. /jako lotnisko wojskowe/ użytkowane było przez lotnictwo wojskowe i lotnictwo komunikacyjne. (..) W roku 1951 (..) przystąpiono do wydłużenia istniejącej drogi startowej o 950 m /łącznie 2000 m/(..) Lotnictwo wojskowe użytkowało lotnisko K.-R. do 5 listopada 1955 roku, obecnie użytkuje go lotnictwo cywilne."
W ocenie strony skarżącej cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z art. 137 u.g.n., a nie jak błędnie w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał Starosta K. , iż na zawnioskowanych do zwrotu nieruchomościach nie zrealizowano przedmiotowego celu. Starosta K. w swojej argumentacji wyjaśnia, iż nieruchomości wywłaszczone zostały na poszerzenie lotniska wojskowego, natomiast wykorzystane zostały na cele lotniska cywilnego.
Strona skarżąca podniosła, iż w świetle powyższych okoliczności, należy również rozważyć zagadnienie w jakim zakresie jest możliwa modyfikacja przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej.
W ocenie skarżącej cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem lotnisko powstało, co zostało udowodnione w zebranym materiale dowodowym. Natomiast kwestia czy było to lotnisko wojskowe, cywilne czy też cywilne w ramach infrastruktury wojskowego jest kwestią drugorzędną nie mającą istotnego znaczenia w rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014.1647) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia 30 sierpnia 2016 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia 4 listopada 2015 r. znak: [...] o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0020 ha i nr [...] o pow. 0,0501 ha objęte księgą wieczystą nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...]) oraz działki nr [...] o pow. 0,0362 ha objętej księgą wieczystą nr [...] - łącznie o powierzchni 0,0883 ha, położonych w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli [...]. kat. [...], b. gm. kat. C. , na rzecz: Z.S. ,Z.W. , S.K. , M.S. , M.C. , A.F. , T.M. , A.F. , M.C.-T. , M.C. , M.M. , A.M. , B.O.-P. , L.K. , C.K. , J.K. , B.K. , Z.T. i K.T. o zobowiązaniu w/w osób do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, oraz o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), położonej w obr.[...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli [...]. kat. [...], b. gm. kat. C . na rzecz ww. osób
Kontrolując zaskarżoną decyzję należy stwierdzić prawidłowość ustalenia kręgu stron postępowania, a w tym w szczególności osób legitymowanych do żądania zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...]), działki nr [...] działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), będących spadkobiercami po zmarłej M.C.
Ww. działki w dniu wywłaszczenia stanowiły własność J.A. w całości i stanowiły parcelę [...] . kat. [...], która została wywłaszczona na mocy orzeczenia Województwa K. z dnia 26 października 1929 r. Spadkobiercy byłej właścicielki zażądało zwrotu wywłaszczonej parceli gruntowej.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.g.n.".) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Taka regulacja w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.
Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniany w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie został) zrealizowany. Określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.
W tej sprawie podstawowym obowiązkiem organów dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej parceli gruntowej (nieruchomości) było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu.
Organy orzekające w sprawie na podstawie dowodów zasadnie przyjęły, że celem wywłaszczenia przedmiotowej parceli gruntowej (obecnie działki nr [...] nr [...] nr [...] ), które nastąpiło na mocy orzeczenia Województwa K. z dnia 26 października 1929 r. znak [...] o wywłaszczeniu kompleksu gruntów na cel rozszerzenia lotniska wojskowego, było "rozszerzenie lotniska wojskowego w C. ". Wprawdzie w aktach sprawy nie ma samego orzeczenia z dnia 26 października 1929 r. znak [...] , jednakże cel tego wywłaszczenia pośrednio wynika z innych dokumentów zebranych przez organy administracji. W szczególności wywłaszczenie ww. terenu na cel wojskowy ("rozszerzenie lotniska wojskowego") wynika z wniosku Oddziału Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej do Sądu Powiatowego w K. z dnia 10 grudnia 1930 r. numer [...] /.
Bezspornym w sprawie jest, że decyzja o wywłaszczeniu określała cel tego wywłaszczenia ściśle związany z rozbudową bądź rozszerzeniem lotniska wojskowego.
W tej sprawie organy administracji uzyskały dokument wydany przez Urząd Katastralny w K. z dnia 11 maja 1933 r., stanowiący podział parcel gruntowych wywłaszczonych pod rozszerzenie lotniska wojskowego w gminie katastralnej C. z którego wynika, że podział obejmował między innymi także parcelę [...] która dzieli się na [...] i [...] .
Potwierdzenie wywłaszczenia parceli [...]. kat. [...] na cele budowy lotniska wojskowego jest także dokument z dnia 19 kwietnia 1934 r. zatytułowany jako "Pokwitowanie pełnomocników właścicieli gruntów wywłaszczonych pod lotnisko wojskowe w C. wypłaty wynagrodzenia (...) za wymienione w niniejszym kwicie powierzchnie gruntowe zajęte przez Skarb Państwa", w którym pod pozycją 26 został wymieniony J.A. .
Także i pozostałe dowody zgromadzone w sprawie przez organy (zwłaszcza przez organ I instancji) nie pozostawiają wątpliwości, że wywłaszczenie w 1929 r. parceli [...] nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa na cel lotniska wojskowego.
M.C. była spadkobiercą J.A.
W ocenie Sądu trafnie organy w tej sprawie uznały, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w orzeczeniu o jej wywłaszczeniu. Celem wywłaszczenia było przeznaczenie ww. parceli gruntowej pod lotnisko wojskowe, a zrealizowano na niej lotnisko cywilne. Kwestia realizacji celu wywłaszczenia stanowi podstawowy przedmiot sporu pomiędzy stroną skarżącą, a Wojewodą [...].
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie pozwalał ustalić sposób wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości.
Niewątpliwie ustalenie stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy mogło nastąpić i nastąpiło za pomocą różnorodnych środków dowodowych, w tym opracowań historycznych, zwłaszcza w przypadku niemożliwości pozyskania dowodów bezpośrednich. Opracowania historyczne wymagają posłużenia się przez organ domniemaniami faktycznymi, a domniemania te muszą być logiczne i opierać się na szczególnie starannym omówieniu dostępnych organowi źródeł. Takie postępowanie dowodowe zostało w tej sprawie przeprowadzone, a wnioski wysnute z opracowań "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego [...] " oraz "Atlasu Lotnisk Polskich" są logiczne i przekonujące. Lotnisko [...] funkcjonujące do wybuchy II wojny światowej miało charakter portu lotniczego cywilnego.
Trafnie organy w tej sprawie ustaliły, że na wywłaszczonej nieruchomości nie powstało lotnisko wojskowe, ani też nie nastąpiło na nim rozszerzenie istniejącego już lotniska wojskowego. Tak wywłaszczony teren nie służył żadnym celom wojskowym i w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu wskazującego na jakikolwiek wojskowe znaczenie tego fragmentu lotniska. Okoliczność, że w okresie II wojny światowej nastąpiło w tym kierunku poszerzenie lotniska wojskowego (dla celów wojskowych) w tej sprawie nie ma znaczenia. Ze zgromadzonych materiałów wynika, że obszar wywłaszczonej nieruchomości od co najmniej 1929 r. miał stanowić i stanowił teren lotniska cywilnego. Trafnie organy przyjęły, że pomimo wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na cele wojskowe (poszerzenie lotniska wojskowego) w istocie pierwotnym przeznaczeniem ww. działek było wybudowanie lotniska cywilnego.
W ocenie Sądu cel wywłaszczenia nie może być domniemywany, ani interpretowany w sposób dorozumiany. Nie ma tożsamości między wywłaszczeniem terenu na cele lotniska wojskowego, a wywłaszczeniem na cele lotniska cywilnego lub na cele cywilne istniejącego lotniska.
Organy administracji podniosły, że wywłaszczenie orzeczeniem z dnia 26 października 1929 r. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych. Takie zastosowanie podstawy prawnej wywłaszczenia mogło nastąpić na podstawie art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r. Nr 23, poz. 202). Zgodnie z tym przepisem do czasu wydania ogólno-państwowej ustawy o wywłaszczeniu nieruchomości ze względów wyższej użyteczności, wywłaszczenie w wypadkach, przewidzianych w tym rozporządzeniu, następuje: w Warszawie i w województwach: białostockiem, kieleckiem, lubelskiem, łódzkiem, nowogródzkiem, poleskiem, warszawskiem, wileńskiem i wołyńskiem w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej (Dz. P. P. P. z 1919 r. Nr 14, poz. 162), w województwach poznańskiem i pomorskiem - w trybie ustawy o wywłaszczeniu własności nieruchomej z dnia 11 czerwca 1874 r. (Zbiór Ust. Prus. str. 221), w województwach: krakowskiem, lwowskiem, stanisławowskiem i tarnopolskiem w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych.
To rozporządzenie o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli określało dopuszczalne cele wywłaszczenia, a tryb tego wywłaszczenia określała ww. ustawa z 18 lutego 1878 r. Zgodnie zaś z art. 43 rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli w drodze wywłaszczenia można było nabywać tereny, przeznaczone na cele określone w artykule 10 punkcie 1 lit. a, b i c oraz w artykule 11 lit. a, a także skrawki gruntów nie nadających się do zabudowania w myśl przepisów obowiązujących lub według planu zabudowania, o ile takie skrawki zostały utworzone przez linie zabudowania. Pomijając dopuszczalność wywłaszczenia skrawków terenów nie nadających się do zabudowania, to w 1929 r. celem wywłaszczeń mogła być:
1) budowa wszelkich arterii komunikacyjnych, razem z urządzeniami pomocniczymi (art. 10 pkt 1 lit. a i art. 11 lit. a rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli);
2) budowa budynków, zakładów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 10 pkt 1 lit. b rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli);
3) budowa placów publicznych, skwerów, parków, ogrodów, placów sportowych i innych podobnych urządzeń, przeznaczonych do użytku publicznego (art. 10 pkt 1 lit. c rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli).
Należy stwierdzić, że powyższe przepisy nie zawierały żadnych przeszkód wywłaszczenia na cele lotniska cywilnego jako arterii komunikacyjnej z urządzeniami pomocniczymi bądź urządzeniami przeznaczonymi do użytku publicznego. Gdyby więc zamierzano w październiku 1929 r. wywłaszczyć na cele budowy części cywilnej lotniska (lub lotniska cywilnego), to znalazłoby zastosowanie takie właśnie rozstrzygnięcie w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Należy również mieć na uwadze i to, że z dniem 18 maja 1928 r. (17 miesięcy przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu) weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem (Dz. U. z 1928 r. Nr 31, poz. 294), które w art. 23 przewidywało możliwość wywłaszczenia terenu pod budowę lub powiększenie lotniska. Lotnisko wojskowe nie było tożsamym z lotniskiem cywilnym i wynikało to wprost z obowiązujących wówczas przepisów. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministrów: Komunikacji i Spraw Wojskowych wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i handlu z dnia 25 kwietnia 1929 r. o szlakach powietrznych, wyznaczonych do lotu ponad obszarem państwa oraz o lotniskach otwartych dla żeglugi powietrznej zagranicznej i krajowej (Monitor Polski z 1929 r. Nr 220, poz. 514) lotniskiem paszportowo-celnym (cywilnym) otwartym dla żeglugi powietrznej krajowej i zagranicznej bez zastrzeżeń było lotnisko w K. (jako jedno z pięciu takich lotnisk w Polsce). Stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Komunikacji z 15 lutego 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrami Spraw Wojskowych i Spraw Wewnętrznych, zaś co do § 6 pkt 1 lit. a), § 17 punkt 2, § 66 lit. b i c i w porozumieniu z Ministrem Skarbu, a co do § 6 punkt 1 lit. b) i § 17, punkt 2 również w porozumieniu z Ministrem Opieki Społecznej, wreszcie co do § 66 lit. c) w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i Handlu - o podziale lotnisk na kategorie oraz o warunkach zakładania, urządzania i korzystania z lotnisk oraz urządzeń pomocniczych (Dz. U. z 1934 r. Nr 18, poz. 142) dzielono lotniska na wojskowe, cywilne i wspólne (wojskowo-cywilne). Mając na uwadze ww. przepisy lotnisko w K. –C. miało charakter lotniska o charakterze cywilnym i ta cecha cywilnej działalności tego lotniska obejmowała także wywłaszczoną parcelę [...] .
Taki kierunek wykładni znajduje uzasadnienie w zebranym materiałem dowodowym. Z "Atlasu Lotnisk Polskich", publikacji wydanej w 1933 r. wynika, że lotnisko w K. –C. miało nie tyle charakter wspólny (wojskowo-cywilne), ile przede wszystkim charakter cywilny.
Sąd w niniejszym składzie akceptuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 3 lutego 2010 r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt I OSK 522/09 oddalił skargi kasacyjne.
Sąd w tej sprawie podziela jednolite stanowisko sądownictwa administracyjnego (wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/2005, opub. w LEX nr 198167), zgodnie z którym nie można mówić o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli jej zagospodarowanie jest inne, aniżeli było zamierzone (czyli wynikało z decyzji o wywłaszczeniu). W sytuacji zmiany celu wywłaszczenia, a więc gdy nieruchomość została zagospodarowana inaczej, aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, zwrot nieruchomości jest możliwy wtedy, gdy zagospodarowanie tak wywłaszczonego terenu jest nietrwałe, tj. tego rodzaju, że daje się usunąć.
Jak wynika z akt sprawy od lat 60-tych XX wieku nie funkcjonuje lotnisko [...] i od tego okresu teren ten w istocie nie był wykorzystywany na cele publiczne, poza częściowym jego wykorzystywaniem przez przedsiębiorstwo komunikacyjne.
Skoro teren wywłaszczonej nieruchomości nie jest w żaden sposób wykorzystywany ani zagospodarowany na cel publiczny wynikający z celu wywłaszczenia, co w tej sprawie wynika ponad wszelką wątpliwość i co prawidłowo ustaliły organy administracji, to nie było przeszkód do jego zwrotu następcom prawnym spadkobierczyni byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Instytucję wywłaszczenia należy rozumieć jako ingerencję w prawa właściciela bez jego zgody, ingerencję rozumianą jako przyznanie swoistego "pierwszeństwa" celom publicznym nad celami indywidualnymi. Tym samym to cel publiczny, a ściślej to realizacja celu publicznego uzasadniała wywłaszczenie nieruchomości i jeżeli nie ma już tego właśnie celu (celu publicznego) do zaspokojenia, to tym samym dla właściciela publicznego (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie ma już uzasadnienia dalsze wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie jest uzasadnione dopóty, dopóki trwa cel wywłaszczenia.
Ponieważ w tej sprawie już od ponad 50 lat w ogóle nie funkcjonuje lotnisko na tym terenie, tym samym nie można twierdzić, iż nadal winny być utrzymywane skutki wywłaszczenia, skoro "odpadł" cel, dla którego wywłaszczano dany teren.
Nie budzi także wątpliwości sposób ustalenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, jaka winna być zwrócona w związku z zwrotem wywłaszczone nieruchomości. Organy administracji prawidłowo dokonały waloryzacji kwoty odszkodowania, właściwie dobierając wskaźniki zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych.
W kontekście przeprowadzonej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organy administracji nie naruszyły w tej sprawie prawa materialnego, ani nie naruszyły przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wskazać, że w istocie strona skarżąca stawia zarzut organom administracji braku rozróżnienia pomiędzy zmianą celu wywłaszczenia, a modyfikacją celu wywłaszczenia. Zmiana celu wywłaszczenia to zmiana jakościowa, a modyfikacja celu wywłaszczenia powoduje niezmienność samego charakteru wywłaszczenia i polega ona na modyfikacji inwestycji mieszczącej się w celu wywłaszczenia. Strona skarżąca wywodzi dalej, że skoro lotnisko powstało, to cel wywłaszczenia został zrealizowany a to, że zamiast lotniska wojskowego powstało lotnisko cywilne dowodzi jedynie modyfikacji celu wywłaszczenia.
Tego poglądu Sąd nie podziela. Jak już zostało to wyjaśnione, cel wywłaszczenia winien być interpretowany ściśle, a nie w sposób dorozumiany. Pomiędzy lotniskiem wojskowym, a lotniskiem cywilnym istniały i nadal istnieją zasadnicze różnice. Inny jest cel budowy takich lotnisk (lotnisko wojskowe służy celom wojskowym, a lotnisko cywilne – innym celom), inne są wymagania infrastruktury technicznej obu rodzajów lotnisk. Lotniska te łączy okoliczność, że na obu lądują i startują samoloty lub inne statki powietrzne, ale to za mało, aby uznać identyczność celu wywłaszczenia w przypadku, gdy wywłaszczono nieruchomość na realizację lotniska wojskowego, a wybudowano lotnisko cywilne lub odwrotnie.
W przypadku wywłaszczenia nieruchomości na cel lotniska wojskowego, zmiana sposobu wykorzystania takiej nieruchomości nie na cele lotniska wojskowego, ale na cele lotniska cywilnego oznacza zmianę celu wywłaszczenia, a nie jego jedynie jego modyfikację. O modyfikacji można mówić wówczas, gdyby daną nieruchomość wywłaszczono np. pod budowę pasa startowego dla lotniska wojskowego, a jej rzeczywiste wykorzystanie dotyczyłoby np. budowy pasa kołowania samolotów wojskowych lub budowy hangaru lotniczego na lotnisku wojskowym. Innymi słowy modyfikacja oznacza zmianę wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości w zakresie obejmującym cel wywłaszczenia, a nie zmianę samego celu wywłaszczenia. Wywłaszczenie pod lotnisko wojskowe, a wykorzystanie pod lotnisko cywilne to dwa odmienne cele wywłaszczenia, a nie modyfikacja jednego celu wywłaszczenia.
Odnośnie odmowy zwrotu nieruchomości zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...] ), położonej w obr. [...] m. K . , w granicach wywłaszczonej parceli [...] . kat. [...] , b. gm. kat. C , Sąd podziela w całości rozważania organów.
Decyzją nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 20 grudnia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi publicznej - etap 4, ID - odcinek drogi wraz z włączeniem do ulicy [...] oraz infrastrukturą techniczną: oświetleniem ulicznym i kanalizacją opadową", nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], położona w obr. [...] , jedn. ewid. N. m. K. , weszła w skład nieruchomości przeznaczonych pod budowę ww. drogi.
Artykuł 11 d ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, stanowi, iż "z dniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz z art. 11 d ust. 10 ww. ustawy, zgodnie z którym: "Czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w ust. 9, jest nieważna."
Słusznie orzekły organy, że niedopuszczalnym jest orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, gdyż objęta ona jest decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przez co nie może ona stanowić przedmiotu obrotu, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, bowiem czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu, o którym mowa w ust. 9, byłaby nieważna. Wydanie zatem decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości oznaczałoby, iż rozstrzygnięcie takie, jako dotknięte wadą nieważności, byłoby niewykonalne od momentu jego wydania.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło