II OSK 1866/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-24
Skład orzekający: Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie od decyzji ostatecznej, wniesione przez organizację społeczną, która nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu, jest niedopuszczalne?Ratio decidendi
Odwołanie od decyzji ostatecznej, wniesione przez organizację społeczną, która nie została formalnie dopuszczona do udziału w postępowaniu, jest niedopuszczalne. Nawet jeśli wcześniejszy wyrok sądu administracyjnego nakazywał ponowne rozpatrzenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie oznacza to automatycznego dopuszczenia do postępowania ani nie wpływa na ostateczność decyzji, od której nie można wnieść odwołania, jeśli organizacja nie została dopuszczona do udziału.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło odwołanie od decyzji konserwatora zabytków o niewpisaniu budynku do rejestru zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził niedopuszczalność odwołania, ponieważ zostało ono wniesione po terminie, gdy decyzja stała się ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia, podzielając stanowisko Ministra. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia, zarzucającą m.in. naruszenie przepisów postępowania i pominięcie treści wcześniejszego wyroku WSA uchylającego postanowienie o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Stowarzyszenia.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2439/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2439/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków orzekł o niewpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych budynku mieszkalnego, położonego we [...] przy ul. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosło ww. Stowarzyszenie.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. Nr 162, poz. 1446 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 134 k.p.a. (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że odwołanie Stowarzyszenia zostało wniesione w dniu 19 sierpnia 2016 r., w sytuacji gdy omawiana decyzja stała się ostateczna z dniem 7 lutego 2015 r. A zatem odwołanie Stowarzyszenia należało uznać za niedopuszczalne.
Skargę na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie, domagając się jego uchylenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę jej oddalenia stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż podziela stanowisko organu co do niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie. Dalej wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że w wyniku wniosku złożonego przez Stowarzyszenie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku mieszkalnego oraz odmówił dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie - postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2014 r. Na to postanowienie Stowarzyszenie złożyło zażalenie, po rozpoznaniu którego Minister, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymał je w mocy w części dotyczącej odmowy dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu. Następnie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. o niewpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych ww. budynku mieszkalnego. A zatem odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. zostało złożone przez Stowarzyszenie, które nie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu. Sąd wskazał również, iż decyzja o odmowie wpisu została doręczona stronie postępowania i uprawomocniła się w dniu 7 lutego 2015 r. Natomiast Stowarzyszenie złożyło odwołanie w dniu 19 sierpnia 2016 r.
Podsumowując Sąd uznał, że skoro odwołanie zostało wniesione od decyzji już ostatecznej, a przepis art. 16 § 1 k.p.a., wyłącza możliwość weryfikacji decyzji ostatecznej, to złożenie od niej odwołania należy uznać za niedopuszczalne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenie, kwestionując wydane orzeczenie w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 31 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a., poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, które skutkowało powieleniem nieprawidłowej oceny, co do rzekomej niedopuszczalności wniesienia odwołania przez Stowarzyszenie od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2015 r., w szczególności zaś pominięcie treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15, na mocy którego uchylone zostały postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2015 r. oraz punkt II postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż: "w sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 § 1 p.p.s.a. Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie skargi kasacyjnej, a następnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz orzeczenie o kosztach postępowania. Jednocześnie Stowarzyszenie oświadczyło w istocie, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] sp. z o.o. z siedzibą we [...] wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na to, że kamienica której dotyczy przedmiotowe postępowanie już nie istnieje – na mocy stosownych pozwoleń została rozebrana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia którejkolwiek z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 tego artykułu, zatem przeszedł do rozpoznania sprawy w granicach zakreślonych podniesionymi podstawami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionego środka odwoławczego zauważyć należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 31 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a., poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, które skutkowało powieleniem nieprawidłowej oceny, co do rzekomej niedopuszczalności wniesienia odwołania przez skarżące Stowarzyszenie od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2015 r., w szczególności zaś pominięcie treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15, albowiem zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż stan faktyczny sprawy na podstawie którego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zastosował konstrukcję prawną z art. 134 k.p.a. jest niesporny i został właściwie oceniony przez Sąd pierwszej instancji w kontekście przyjętej ww. podstawy materialnoprawnej zaskarżonego postanowienia.
Niewątpliwie z akt sprawy wynika, że w wyniku wniosku złożonego przez skarżące Stowarzyszenie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych budynku mieszkalnego położonego we [...] przy ul. [...] oraz odmówił dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie. Na skutek zażalenia Stowarzyszenia od ww. rozstrzygnięcia Minister, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. w części dotyczącej odmowy dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, które następnie zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W międzyczasie Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. o niewpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych budynku mieszkalnego położonego we [...] przy ul. [...]. Decyzja o odmowie wpisu została doręczona stronie postępowania i stała się ostateczna w dniu 7 lutego 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 marca 2016r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. oraz punkt 2 postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] listopada 2014 r.
W motywach tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż odmowa dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy nie była prawidłowa, albowiem pozostawała w sprzeczności z treścią art. 31 k.p.a. Nie podzielono stanowiska organów, iż wszczęcie postępowania na wniosek, choć z urzędu, organizacji nie przesądza o jej udziale w tym postępowaniu. Zajmując taki pogląd i kierując się wskazaną w tym wyroku interpretacją przepisów art. 31 k.p.a., Sąd nie uznał za prawidłowe orzeczenie organu pierwszej instancji (podtrzymane w części przez organ odwoławczy), rozstrzygające o wszczęciu postępowania z wniosku organizacji i jednocześnie – o odmowie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. Te też powody zaważyły na treści wyroku Sądu w opisywanej sprawie. Przy czym wskazując, co powinno być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu żądania skarżącego Stowarzyszenia Sąd zaznaczył: cytat "orzekając ponownie w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu, tak co do konieczności rozstrzygania w sprawie w kontekście art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i co do uprawnień skarżącej organizacji w tym postępowaniu. Winien też mieć na uwadze, że postępowanie niniejsze nie stało się bezprzedmiotowe, a to na skutek zakończenia postępowania głównego (na którą to okoliczność wskazało w piśmie procesowym Stowarzyszenie). Sąd podziela bowiem w całości pogląd wyrażony w tej materii przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2013 r. o sygn. akt II OSK 1217/12 (Lex nr 1455418). W wyroku tym Sąd Naczelny wskazał, iż "W sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a." - koniec cytatu.
Po tym prawomocnym wyroku w dniu 19 sierpnia 2016 r. skarżące Stowarzyszenie złożyło odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. o niewpisaniu do rejestru zabytków nieruchomości budynku mieszkalnego położonego we [...] przy ul. [...]. Generalnie zaś organ uznał, iż skoro odwołanie zostało wniesione od decyzji już ostatecznej, a przepis art. 16 § 1 k.p.a., wyłącza możliwość weryfikacji decyzji ostatecznej, to złożenie od niej odwołania uznano za niedopuszczalne. Stanowisko to w pełni podtrzymał Sąd pierwszej instancji.
Ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, należy się w pełni zgodzić.
Przede wszystkim mając na uwadze rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15, i zamieszczone tam motywy, należy jednoznacznie stwierdzić, iż wydane w tej sprawie zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017 r. nie narusza art. 153 p.p.s.a., którego to zarzut obrazy zamieszczony został w skardze kasacyjnej.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w powołanym wyżej wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 964/15, Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż mimo, że wydano decyzję ostateczną w sprawie odmowy wpisania do rejestru zabytków, to postępowanie w przedmiocie dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem uprawnienie do dopuszczenia nie wygasa wskutek wydania decyzji końcowej (nawet gdy ma ona cechy ostatecznej). Wskutek tego podlega dalszemu merytorycznemu rozpoznaniu wniosek o dopuszczenie, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja traci powyższą cechę "ostateczności". Zatem powołany wyżej wyrok Sądu pierwszej instancji nakazywał ponownie rozpoznać wniosek skarżącego Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wpis do rejestru zabytków. Niewątpliwie wyrok ten wiązał organy, ale wyłącznie w sprawie dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o wpisanie do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] we [...], nie zaś w sprawie zakończonej decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. o niewpisaniu do rejestru zabytków nieruchomości budynku mieszkalnego położonego we [...] przy ul. [...]. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15 nie dopuszczał skarżącego Stowarzyszenia do postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków spornego budynku przy ul. [...] we W. Wyrok ten jedynie nakazywał organowi pierwszej instancji ponowne rozpoznanie wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W tym zakresie brak jednak stosownego rozstrzygnięcia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. Stan ten potwierdzają akta przedmiotowej sprawy.
Stąd też złożenie odwołania w dniu 19 sierpnia 2016 r przez skarżące Stowarzyszenie od decyzji ostatecznej, bowiem bezsporne jest, iż stała się ona ostateczna z dniem 7 lutego 2015 r., niemal półtora roku po jej uostatecznieniu się, bez wcześniejszego ponownego rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wpisanie do rejestru zabytków, zasadnie spowodowało wydanie przez Ministra Kultury rozstrzygnięcia o niedopuszczalności odwołania. Przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu argumentacja, iż złożenie odwołania od decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne i stanowi przesłankę zastosowania art. 134 k.p.a. jest w pełni akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zatem wbrew stanowisku skarżącego Stowarzyszenia w tej sprawie nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania także i samego sądu administracyjnego. Jednakże w tej sprawie, co już wyżej wskazano, o takim związaniu nie można mówić, gdyż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 964/15 dotyczył odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu i mógł wiązać tylko w tym zakresie, natomiast niniejsza sprawa nie jest tożsama przedmiotowo z wyżej wymienioną, albowiem dotyczy odmowy wpisu do rejestru zabytków. Odwołanie zaś od tej decyzji może złożyć tylko organizacja społeczna dopuszczona do takiego udziału, natomiast skarżące Stowarzyszenie w przewidzianej formie prawnej nie zostało dopuszczone do udziału w niniejszej sprawie.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, słusznie przyjmując, iż w pełni odpowiada ono prawu. Zatem w tej sytuacji Sąd ten zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie było więc podstaw do zastosowania przywołanego w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. związanego z naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego w tej sprawie naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. W tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie. Jednakże wbrew zarzutom skargi kasacyjnej postępowanie w tej sprawie zakończone rozstrzygnięciem w trybie art. 134 k.p.a. nie zostało dotknięte wskazywanym w kasacji naruszeniami art. 8, art. 10, art. 31 § 3, art. 77 § 1, art. 80 i art. 109 § 1 k.p.a., albowiem stan faktyczny sprawy został niewątpliwie prawidłowo ustalony, co wykazało powyższe uzasadnienie. Zatem w tak prawidłowo ustalonym stanie faktycznym prawidłowo powołano się na podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a to art. 134 k.p.a. Odwołanie organizacji społecznej niedopuszczonej do postępowania i do tego złożone od decyzji ostatecznej nie mogło w tej sprawie spotkać się z inną reakcją organu odwoławczego.
Wbrew stanowisku skarżącego Stowarzyszenia w sprawie tej nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 133, art. 134 i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekał na podstawie kompletnych akt. Zgodnie z art. 133 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Powołany przepis mógłby natomiast zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał. W tej sprawie z takim naruszeniem nie mamy jednak do czynienia.
Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tej normy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, względnie nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono oczywiste i istotne uchybienia, które sąd powinien dostrzec i uwzględnić (patrz: wyrok NSA z dnia 7 września 2017 r. II OSK 2196/16 publikowany w zbiorze LEX nr 2365385). W tej sprawie Sąd pierwszej instancji orzekał w granicach przedmiotowej sprawy, a i nie ujawnił takich naruszeń prawa, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi.
Natomiast w zakresie kolejnego z zarzutów procesowych, a więc naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, że skarżące Stowarzyszenie nietrafnie podnosi naruszenie tego przepisu. Norma art. 141 § 4 p.p.s.a. to regulacja wskazująca na wymagane prawem elementy formalne uzasadnienia wyroku. Inaczej rzecz ujmując, ten przepis określa części z jakich ma być zbudowane to uzasadnienie. Treść tej regulacji nie może być związana z poprawnością i kompletnością ocen jakie zawiera w uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji, ale musi być odnoszona do kompletności uzasadnienia.
Zaś analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył treści art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż to uzasadnienie składa się ze wszystkich prawem wymaganych elementów. To, że skarżące Stowarzyszenie nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie spornych kwestii jurydycznych nie może być kwestionowane poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tego względu ten zarzut należało uznać za chybiony.
Dotąd powiedziane pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na stwierdzenie, iż żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Niniejsza skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, albowiem zostały spełnione warunki o których mowa w art. 182 § 2 p.p.s.a. – skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostali uczestnicy postępowania nie wnieśli w ustawowym terminie o jej przeprowadzenie.
Dotąd powiedziane pozwalało na orzeczenie jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło