I SA/Bd 1006/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-01-30
Skład orzekający: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka, sędzia WSA Leszek Kleczkowski, sędzia WSA Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynności polegające na zakupie i dostarczaniu materiałów budowlanych na rzecz innej osoby, za które otrzymywano płatności na rachunek bankowy, stanowią odpłatną dostawę towarów lub świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, nawet jeśli podatnik twierdzi, że były to czynności w ramach pomocy koleżeńskiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynności polegające na zakupie i dostarczaniu materiałów budowlanych na rzecz J. P., za które skarżący otrzymywał płatności na rachunek bankowy, stanowiły odpłatne świadczenie usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, podlegające opodatkowaniu VAT. Sąd oparł się na obiektywnych kryteriach działalności gospodarczej, takich jak ciągłość, zorganizowanie i cel zarobkowy, a nie na subiektywnych twierdzeniach podatnika o pomocy koleżeńskiej. Systematyczność wpłat, zakres czynności mieszczący się w profilu działalności gospodarczej oraz bezpośredni związek między świadczeniem a zapłatą potwierdzały charakter tych transakcji jako opodatkowanych.Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie m.in. robót budowlanych, dokonywał zakupu i dostarczania materiałów budowlanych na rzecz J. P., za co otrzymywał płatności na swój rachunek bankowy. Organy podatkowe uznały te czynności za odpłatną dostawę towarów i świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, kwestionując twierdzenia skarżącego o pomocy koleżeńskiej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, w tym odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka J. P. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając czynności za opodatkowane.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od maja do grudnia 2013 r. oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2017r., nr [...] dokonał K. K. (skarżący) rozliczenia w zakresie podatku od towarów i usług za okres od maja 2013r. do grudnia 2013r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia organu, że podatnik m.in. zaniżył w okresie od czerwca 2013r. do grudnia 2013r. podstawę opodatkowania w łącznej kwocie [...]zł oraz podatek należny w łącznej kwocie [...]zł z tytułu świadczenia usług zakupu i dostarczania materiałów budowlanych na rzecz J. P..
W złożonym odwołaniu podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) dalej jako: "ustawa o VAT" w zw. z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy w zakresie w jakim organ uznał przekazanie przez niego towarów na rzecz J. P. za sprzedaż towarów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie aktywność w ramach pomocy koleżeńskiej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2017r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ podał, że w badanych okresach podatnik prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo - Usługowa "R. " K. K.. Głównym przedmiotem działalności były roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, produkcja pozostałych mebli, tynkowanie, sprzedaż detaliczna drobnych wyrobów metalowych, farb i szkła prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach oraz transport drogowy towarów. W toku kontroli podatkowej skarżący przedłożył organowi pierwszej instancji kopie wyciągów bankowych, na których część operacji zamazano. W odpowiedzi na wezwanie organu podatnik przesłał wyciągi z rachunku bankowego wraz z wyjaśnieniem, iż wpłaty, które otrzymał od J. P. dotyczyły zakupów materiałów budowlanych na remont, który prowadził w K.. Oświadczył, że materiały kupował na paragon, a następnie rozliczał się z J. P.. Wśród materiałów jakie kupował i dostarczał znajdowały się okna, materiały budowlane, panele, urządzenia sanitarne i inne.
Organ wskazał, że z przedłożonego wyciągu do rachunku bankowego wynika, iż od J. P. wpłynęły następujące środki: zaliczka z dnia [...] czerwca 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] czerwca 2013r. w kwocie [...]zł, zaliczka z dnia [...] lipca 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] sierpnia 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] sierpnia 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] września 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] września 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] października 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] listopada 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] listopada 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] grudnia 2013r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] grudnia 2013r. w kwocie [...]zł. Łączna kwota wpłaconych przez J. P. środków pieniężnych wyniosła [...] zł.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że z zeznań złożonych przez J. P. wynika, że świadek nie pamięta w jaki sposób nawiązał współpracę ze skarżącym, jednak zlecał mu zakup materiałów budowlanych i dokonywał płatności. Skarżący miał dostarczać towary do K.. Na pytania o sposób dokonywania rozliczeń odparł, że były dokonywane "tak jak było trzeba", natomiast wysokości wynagrodzenia podatnika i terminów jego zapłaty świadek nie pamiętał. Świadek zeznał, że dokonywał wpłat zaliczek na rachunek bankowy podatnika, a później ze skarżącym rozliczali się na podstawie paragonów fiskalnych. Organ wskazał także na zeznania skarżącego, z których wynika, że zakup materiałów budowlanych dla J. P. był formą pomocy, a za zakupiony towar, rozliczali się na podstawie paragonów. Skarżący nie posiadał dowodów zakupu materiałów budowlanych, płatność następowała na rachunek bankowy. Dostawał informacje co jest potrzebne i nabywał odpowiednie towary. Zeznał, że transport był najczęściej po stronie sprzedawcy, a czasami sam dostarczał towary, jednak nie potrafił wskazać żadnego ze sprzedawców.
Zdaniem organu złożone przez podatnika zeznania i jego twierdzenia nie korespondują z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego bowiem w badanym okresie J. P. dokonał 12 wpłat na rachunek bankowy podatnika, z których zaledwie dwie zatytułowano jako zaliczki, natomiast 11 wpłat zostało zaokrąglonych do pełnych tysięcy złotych. W. nieprawdopodobnym, w opinii organu, jest, aby zwrot kosztów towarów niemal każdorazowo składał się na takie kwoty i by cena taka nie uwzględniała wynagrodzenia podatnika.
Za niezrozumiałe organ uznał stanowisko skarżącego oparte na ogólnej argumentacji, że to J. P. (syn J. P.) był uczestnikiem dokonywanych dostaw skoro J. P. zeznał, że osobiście zlecał podatnikowi kupno określonych towarów, a ten je osobiście przywoził. Również bezzasadnym jest, zdaniem organu, wywodzenie koleżeńskiego charakteru dokonywanych czynności z uwagi na rzekome zaangażowanie osoby J. P.. Ponadto, za niewiarygodne uznać należy zdaniem organu zeznania w części dotyczącej niemożliwości wskazania żadnego źródła pochodzenia materiałów budowlanych, które podatnik mógł nabywać w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a także braku dowodów zakupu, które przynajmniej w części powinny podlegać gwarancji. W rezultacie, za bezzasadne organ uznał stanowisko strony, iż sporne czynności na rzecz J. P. stanowiły nieodpłatną pomoc koleżeńską.
W ocenie organu odwoławczego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut odwołania dotyczący nieprzesłuchania J. P., bowiem zeznania J. P. i skarżącego wykluczają istotny udział J. P. w dokonywanych czynnościach, bowiem to J. P. zarówno zlecał zakup towarów oraz dokonywał zapłaty za te towary. Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, a swą odmowę uzasadnił.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ pierwszej instancji prawidłowo uznał wpłacane przez J. P. kwoty za zapłatę wynagrodzenia za wykonywanie przez podatnika czynności opodatkowanych. Wobec tego zastosowanie miał przepis art. 85 pkt 1 ustawy o VAT pozwalający na ustalenie kwoty podatku należnego w oparciu o iloczyn wartości dostawy i stawki 18,70 %.
W złożonej do tut. Sądu skardze podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, zarzucając jej naruszenie:
- art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191 art. 197 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r. poz. 201) – dalej jako: "O.p." przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich dowolnej oceny poprzez uznanie, iż czynności podatnika dokonane z J. P. stanowiły opodatkowaną sprzedaż towarów i usług, choć ta aktywność życiowa podatnika miała miejsce wyłącznie w ramach pomocy koleżeńskiej;
- art. 188 O.p. poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań J. P., choć okoliczność nieodpłatnej pomocy na rzecz J. P. (ojca tego świadka, a jednocześnie znajomego podatnika) stanowi okoliczność mającą znaczenie dla sprawy;
- art. 7 ust 1 i art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż czynności podatnika dokonane z J. P. stanowiły odpłatną dostawę towarów i świadczenie usług.
Skarżący podkreślił, że jego aktywność w zakresie zakwestionowanych transakcji nie była związana z działalnością gospodarczą, albowiem "działalności" tej w żadnym wypadku nie przyświecał cel zarobkowy, którego widocznym efektem mogłoby być osiąganie przez kontrolowanego jakichkolwiek, choć potencjalnych zysków, skoro środki od J. P. pokrywały jedynie wartości wynikające z paragonów wystawionych przez poszczególnych sprzedawców.
W ocenie skarżącego brak było również podstaw do odmowy przesłuchania świadka J. P., skoro z materiału dowodowego wynika, iż pomoc ta była wynikiem prośby i znajomości z tym właśnie świadkiem, będącym jednocześnie synem J. P., który z kolei pozostaje znajomym ojca podatnika i samego podatnika. Świadek ten był również inicjatorem i uczestnikiem kwestionowanych przez organ czynności i mógł potwierdzić ich koleżeński charakter, zwłaszcza że J. P. nie potrafił przytoczyć okoliczności nawiązania i szczegółów współpracy, gdyż ta została zainicjowana właśnie przez J. P..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
II. Zasadniczy przedmiot sporu dotyczy kwestii, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organy podatkowe zasadnie przyjęły, że zakup i dostawa przez skarżącego, prowadzącego firmę Handlowo-Usługową "R." K. K., na rzecz J. P. materiałów budowlanych, za które skarżący otrzymywał zapłatę na rachunek bankowy, stanowią czynności opodatkowane na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a skarżący wykonywał je jako podatnik VAT.
Skarżący zarzucając w skardze naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 § 2 oraz art. 188 O.p. kwestionuje ustalenia i ocenę organów podatkowych twierdząc, że czynności podatnika dokonane z J. P. miały miejsce wyłącznie w ramach pomocy koleżeńskiej.
W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdza podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, a dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne i ostateczne konkluzje, w tym w zakresie nierzetelności prowadzonych dla celów VAT ewidencji za wskazany okres rozliczeniowy, są prawidłowe.
Z istotnych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że od [...] maja 2010r. skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo - Usługowa "R." K. K.. Głównym przedmiotem działalności, zgodnie z wpisem do CEIDG, są roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, produkcja pozostałych mebli, tynkowanie, sprzedaż detaliczna drobnych wyrobów metalowych, farb i szkła prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach oraz transport drogowy towarów ( t. 1, k. 24 akt administracyjnych ). W ramach prowadzonej działalności, dostawa towarów i usług dokonywana przez skarżącego w stawce VAT 23% dotyczyła sprzedaży: drzwi i okien, materiałów budowlanych, mebli na wymiar, węgla i peletu oraz ogrodzeń, przęseł ogrodzeniowych, bram oraz usług remontowych.
W toku prowadzonej kontroli podatkowej, skarżący przedłożył kontrolującym kopie wyciągów bankowych z Banku Spółdzielczego w B. , na których część operacji zamazano ( t. 1, k. 111-157 ). Następnie, na żądanie organu, wraz z pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący przesłał wyciągi z rachunku bankowego z wyjaśnieniem, iż wpłaty, które otrzymał od J. P. dotyczyły zakupów materiałów budowlanych na remont, który prowadził w K.. Oświadczył, że materiały kupował na paragon, a następnie rozliczał się z J. P.. Wśród zakupionych i dostarczanych materiałów znajdowały się okna, materiały budowlane, panele, urządzenia sanitarne i inne ( t. 1, k. 160-183 i k. 213 ).
W oparciu o przedstawiony kontrolującym wyciąg z rachunku bankowego skarżącego ustalono, że J. P. dokonał wpłat w łącznej kwocie [...]zł, w następujących terminach: zaliczka z dnia [...] czerwca 2013 r. w kwocie [...]zł, przelew z dnia [...] czerwca 2013 r. w kwocie [...]zł, zaliczka z dnia [...] lipca 2013 r. w kwocie [...]zł, oraz przelewy: z dnia [...] sierpnia 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] sierpnia 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] września 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] września 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] października 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] listopada 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] listopada 2013 r. w kwocie [...]zł, z dnia [...] grudnia 2013 r. w kwocie [...]zł i z dnia [...] grudnia 2013 r. w kwocie [...]zł.
W piśmie z dnia [...] marca 2015r. J. P. oświadczył, że przekazywał skarżącemu przelewem zaliczki na materiały budowlane, które zostały przez niego zakupione i dostarczone do K. oraz otrzymywał paragony, które były podstawą rozliczenia zaliczki. Po ostatecznym rozliczeniu zaliczki przesyłał końcową kwotę. Dokumenty te nie zostały przez J. P. zachowane, a prace remontowe prowadził osobiście przy udziale członków rodziny ( t. 2, k. 303 ).
Następnie, przesłuchany w dniu [...] lipca 2015 r. J. P. podał, że dokonane na rachunek bankowy skarżącego wpłaty dotyczyły remontu domu w K., którego w 2013r. był właścicielem. Przekazywał je na zakup materiałów budowlanych, a robociznę wykonywał we własnym zakresie. Ze skarżącym nie zawierano umowy, prace remontowe świadek wykonywał wraz z synem J. P., remont trwał około dwóch lat. Świadek nie pamiętał w jaki sposób nawiązał współpracę ze skarżącym, a zakup materiałów budowlanych zlecał mu osobiście. J. P. zeznał, że skarżący dostarczał towar do K. , nie pamiętał w jaki sposób dokonywano rozliczeń. Na pytanie o wysokość wynagrodzenia i terminy jego zapłaty świadek podał, iż nie pamięta. Zlecał skarżącemu co ma być dostarczone na budowę, wcześniej przekazywał zaliczki na zakupy, a po dostarczeniu towaru rozliczał się w oparciu o przedstawione paragony fiskalne ( t. 2, k. 334-335 ).
Skarżący, przesłuchany w dniu [...] listopada 2016r. podał, że nie było współpracy z J. P., nie ma to związku z działalnością gospodarczą, była to forma pomocy przy zakupie towarów potrzebnych do remontu. Wpłaty dokonane na rachunek bankowy dotyczyły zakupu materiałów budowlanych, za które skarżący otrzymywał paragony i rozliczał się na ich podstawie z J. P.. Nie posiada dowodów zakupu tych materiałów. Zeznał, że poznał J. P. poprzez jego syna - Jerzego, który pracował w przeszłości z ojcem skarżącego. Informacje dotyczące zakupu otrzymywał podczas spotkań lub telefonicznie. Klientów pozyskiwał za pośrednictwem sieci internet, przez znajomości ojca i z polecenia innych firm. Materiały dostarczane dla J. P. do K. były dostarczane przez sprzedawców, czasami przez skarżącego. Świadek nie pamiętał sprzedawców towarów, które nabywał dla J. P. ( t. 3, k. 543-544 ).
III. Przedmiotem opodatkowania VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. jest odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W sprawie nie ma sporu co do tego, że wykonywane na rzecz J. P. czynności nie stanowiły dostawy towarów. Jak zeznał bowiem J. P., zlecał skarżącemu zakup materiałów budowlanych i dostarczenie ich na budowę. Rozważenia zatem wymagało, czy w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia ze świadczeniem usług.
Definicję pojęcia świadczenie usług zawiera art. 8 ust. 1 u.p.t.u., zgodnie, z którym przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść (choćby potencjalną). Warunkiem opodatkowania usługi jest jej aby miała ona charakter odpłatny, bowiem odpłatność jest elementem koniecznym dla powstania obowiązku w podatku VAT. Nie ma przy tym znaczenia na gruncie VAT, czy usługa będzie świadczona po kosztach, czy też nawet poniżej kosztów, bowiem niezależnie od tego, otrzymane świadczenie pieniężne będzie wynagrodzeniem za wykonanie usługi. W rozumieniu prawa cywilnego odpłatność zawiera element wynagrodzenia pieniężnego, tym samym w takim ujęciu występuje wzajemna ekwiwalentność świadczeń. Zgodnie z linią orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (np. w sprawach: C-16/93, C-213/99, C-404/99), odpłatność w rozumieniu podatku VAT definiowana jest znacznie szerzej, a elementem wyróżniającym jest wynagrodzenie z tytułu dokonanej transakcji, zasadniczo z pominięciem formy tegoż wynagrodzenia.
Istotny jest również, bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymaniem wynagrodzenia. Aby zatem dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi zaistnieć określone świadczenie (lub zaniechanie), którego adresatem jest konkretny podmiot i w związku z tą czynnością zostanie wypłacone wynagrodzenie.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja zaistniała. J. P. zeznał bowiem, że zlecał skarżącemu zakup materiałów budowlanych i dostarczenie ich na budowę, a skarżący dostarczał zakupiony towar do K.. Potwierdził to skarżący, wskazując na kontakty osobiste i telefoniczne podczas, których otrzymywał informacje co jest potrzebne i to kupował. Towar dostarczał najczęściej sprzedawca, a czasami skarżący. Dokonane przez J. P. wpłaty na rachunek bankowy skarżącego następowały w związku z dostarczaniem towarów na budowę. Nie ulega zatem wątpliwości, że podejmowane przez skarżącego na rzecz J. P. czynności miały charakter świadczenia odpłatnego. J. P. był ich beneficjentem, skarżący w zamian świadczenia otrzymywał wynagrodzenie, a między wykonanym świadczeniem a zapłatą wynagrodzenia zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
IV. W ocenie Sądu, rację mają organy podatkowe, że podejmowane przez skarżącego czynności na rzecz J. P. nie miały charakteru "przysługi koleżeńskiej". Nie jest również zasadna argumentacja skargi, że aktywność podatnika w tym zakresie nie była związana z działalnością gospodarczą, albowiem "działalności" tej w żadnym wypadku nie przyświecał cel zarobkowy, którego widocznym efektem mogłoby być osiąganie przez kontrolowanego jakichkolwiek, choć potencjalnych zysków, skoro środki od J. P. pokrywały jedynie wartości wynikające z paragonów wystawionych przez poszczególnych sprzedawców.
Po pierwsze, należy podkreślić, że zarówno skarżący jak i J. P. podali, że nie posiadają dowodów zakupu materiałów budowlanych. Należy wskazać, że dowód zakupu np. okien czy rządzeń sanitarnych jest istotny chociażby ze względów gwarancji udzielanej przez producenta lub sprzedawcę. Co więcej, skarżący nie pamiętał sprzedawców towarów, od których kupował materiały dla J. P., nadto, w toku kontroli pierwotnie przedłożył kontrolującym kopie wyciągów bankowych, na których część operacji była zamazana. J. P. podał również, że nie pamięta jaka była wysokość wynagrodzenia i terminy jego zapłaty, za świadczone przez skarżącego usługi zakupu i transportu materiałów.
Po drugie, jednorazowe, czy mówiąc ogólniej, sporadyczne wykonanie określonego świadczenia można by, w określonej, uzasadnionej okolicznościami sprawy sytuacji, ewentualnie uznać za "pomoc koleżeńską". Natomiast w analizowanej sprawie, żadne tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły. Podkreślenia wymaga, że J. P. dokonywał systematycznych, na przestrzeni od czerwca do grudnia 2013r. wpłat na rachunek bankowy skarżącego, które były związane z zakupem na jego rzecz i dostarczaniem mu materiałów, takich jak okna, materiały budowlane, panele, urządzenia sanitarne i inne, przeznaczonych na remont domu. W okresie tym skarżący był podatnikiem podatku od towarów i usług, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, produkcji pozostałych mebli, tynkowania, sprzedaży detalicznej drobnych wyrobów metalowych, farb i szkła prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach oraz transportem drogowym towarów. Co istotne, jak ustalił organ kontroli, dostawa towarów i usług dokonywana przez skarżącego w stawce VAT 23% dotyczyła sprzedaży: drzwi i okien, materiałów budowlanych, mebli na wymiar, węgla i peletu oraz ogrodzeń, przęseł ogrodzeniowych, bram oraz usług remontowych.
W ocenie Sądu, częstotliwość świadczeń, ich zakres mieszczący się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz systematyczne wpłaty dokonywane przez J. P. na rachunek bankowy skarżącego, potwierdzają, że czynności wykonane na rzecz J. P., były świadczone w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, opodatkowanej VAT. Zatem w tych transakcjach skarżący występował jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u., stanowiącego, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Cytowany przepis stanowi implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. o zbliżonej treści.
Prowadzenie działalności gospodarczej jest kategorią obiektywną, niezależnie od tego jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z działalnością tą związanych ( v. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt II FSK 543/05, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt FSK 1972/05, z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2096/12, z dnia 9 marca 2016 r., II FSK 423/16 ). Wobec tego, o tym czy czynności dokonywane przez skarżącego spełniają cechy działalności gospodarczej przesądzają obiektywne kryteria, takie jak prowadzenie takiej działalności na własny rachunek oraz w celach zarobkowych, w sposób ciągły i zorganizowany, a nie jego subiektywne odczucia. Rozstrzygające znaczenie mają bowiem okoliczności, w jakich działalność jest wykonywana.
Konsekwencją prawidłowych ustaleń organów, że odpłatne czynności wykonane na rzecz J. P., były świadczone w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, opodatkowanej VAT, było zastosowanie art. 85 pkt 1 ustawy o VAT, pozwalającego na ustalenie kwoty podatku należnego w oparciu o iloczyn wartości dostawy i stawki 18,70 %. W okresie bowiem od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f nin. ustawy, kwota podatku należnego jest obliczana jako iloczyn wartości dostawy i stawki 18,70 % - dla towarów i usług objętych stawką podatku 23 %, zgodnie z art. 146b ustawy.
Sąd za prawidłowe uznaje również, niekwestionowane przez skarżącego ustalenia, dotyczące niezasadnego odliczenia podatku naliczonego, wykazanego w fakturze dotyczącej zakupu spodni męskich, wystawionej przez FHU O. K. S. S. L. W. oraz faktur VAT wskazanych na stronach 3-5 decyzji organu I instancji, dotyczących zakupów paliwa i części zamiennych do samochodów osobowych i ciężarowych, które nie stanowiły majątku firmy skarżącego.
V. W ocenie składu orzekającego nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 188 O.p. poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań J. P.. Zdaniem skarżącego, z materiału dowodowego wynika, iż pomoc ta była wynikiem prośby i znajomości z tym właśnie świadkiem, będącym jednocześnie synem J. P., który z kolei pozostaje znajomym ojca podatnika i samego podatnika. Świadek ten był również inicjatorem i uczestnikiem kwestionowanych przez organ czynności i mógł potwierdzić ich koleżeński charakter, zwłaszcza że J. P. nie potrafił przytoczyć okoliczności nawiązania i szczegółów współpracy, gdyż ta została zainicjowana właśnie przez J. P..
Wynikająca z art. 187 § 1 O.p zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1313/08 i z dnia 5 listopada 2011 r. I FSK 1892/09).
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 188 O.p., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Przepis ten nie stanowi o nieograniczonym obowiązku uwzględnienia przez organy każdego wniosku dowodowego strony. Zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z treści art. 188 O.p., a organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody, a zgłaszany dowód nie mógłby przyczynić się do dokonania przydatnych dla sprawy ustaleń. Zatem, taki obowiązek dotyczy tylko przypadku, gdy dany dowód ma znaczenie dla sprawy, a przy tym dana okoliczność nie została stwierdzona wystarczająco innym dowodem.
Przesłuchanie J. P. na okoliczność nawiązania i szczegółów współpracy oraz ewentualnego potwierdzenia koleżeńskiego charakteru podejmowanych przez skarżącego czynności, nie wpłynęłoby na trafną ocenę, dokonaną w kontekście i całokształcie przedstawionych uprzednio dowodów oraz wynikających z nich okoliczności, o wykonaniu przez skarżącego odpłatnych świadczeń na rzecz J. P., w zakresie nabywania i dostarczania wymienionych materiałów budowlanych. Podkreślenia wymaga, że to J. P. zlecał skarżącemu wykonanie tych czynności, a następnie na jego rzecz dokonywał płatności na rachunek prowadzony przez Bank Spółdzielczy w B. .
Organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy w sposób zgodny z wymogami zasady prawdy obiektywnej i wystarczający dla rekonstrukcji zaistniałego w sprawie stanu faktycznego oraz dokonały jego analizy i oceny mieszczącej się w granicach zakreślonych w art. 191 O.p. Zdaniem Sądu, weryfikacja i ocena zebranych w sprawie dowodów została przeprowadzona w sposób przejrzysty, przekonujący, zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, wobec czego, nie można jej postawić zarzutu dowolności, czy też rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony skarżącej. To, że materiał dowodowy został oceniony niezgodnie z intencją skarżącego nie oznacza, że organy naruszyły art. 191 O.p., czy też wyrażoną w art. 121 § 1 O.p. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy właściwie rozważył cały, zebrany materiał dowodowy, dokonał na jego podstawie prawidłowych ustaleń, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast skarżący nie podważył tych ustaleń, a zaprezentował jedynie własną ocenę materiału dowodowego, wskazując wnioski, które w jego ocenie należy z nich wyprowadzić. Polemika skarżącego, odnosząca się do zebranego materiału dowodowego i dokonanie jego odmiennej oceny, nie mogło jednak podważyć trafnych ustaleń i ostatecznie, prawidłowych wniosków organów podatkowych obu instancji.
Wobec zatem niezasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
L. Kleczkowski E. Kruppik-Świetlicka J. Szulc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło