I SA/Gd 1664/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 3 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu z dnia 8 sierpnia 2017 r., określającej A. B. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Jaguar XF o nr [...] w kwocie 13.401 zł. Stan faktyczny przedstawia się następująco: Decyzją z dnia 8 sierpnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił A. B. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Jaguar XF o nr [...]. Od powyższej decyzji J. B. pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. wniósł odwołanie. Pismem z dnia 12 września 2017 r. organ odwoławczy wezwał stronę do: złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania przed organem odwoławczym przez J. B. wraz z potwierdzeniem dokonania opłaty skarbowej; uzupełnienie odwołania poprzez wskazanie zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji, przedstawienie żądania, będącego przedmiotem odwołania oraz dowodów uzasadniających to żądanie. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi oraz stronie w dniu 19 września 2017 r. W dniu 11 września 2017 r. do organu wpłynęło pismo podpisane przez J. B., w którym opisany został zakup pojazdu na aukcji. W dniu 28 września 2017 r. do organu wpłynęło pismo A. B. z dnia 26 września 2017 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 12 września 2017 r. W piśmie tym strona nawiązała do aukcji, na której zakupiony został przedmiotowy samochód i wniosła o zaakceptowanie ceny za którą został on nabyty. Do pisma nie dołączono pełnomocnictwa. Postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że strona w toku postępowania do protokołu w dniu 5 lipca 2017 r. zgłosiła prośbę, aby wszelka korespondencja była kierowana na jej adres, zatem decyzja została wysłana do niej na wskazany adres. Rozstrzygnięcie zostało doręczone w dniu 11 sierpnia 2017 r. W dniu 17 sierpnia 2017 r. wpłynęło odwołanie podpisane przez J. B., bez załączonego do pisma pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed organem II instancji. W związku z tym wystosowano wezwanie do usunięcia tej wady, ale pomimo prawidłowego doręczonego wezwania nie przedłożono pełnomocnictwa. Organ odwoławczy stwierdził więc, że odwołanie od decyzji zostało złożone przez osobę, niebędącą stroną postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. B. podniosła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, ponieważ pełnomocnictwo udzielone mężowi w Urzędzie Skarbowym jest aktualne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Stosownie do art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Podstawą zaskarżonego postanowienia wydanego w oparciu o art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 201 ze zm.), w skrócie "O.p." było ustalenie, że pomimo prawidłowego wezwania nie nadesłano pełnomocnictwa do działania w imieniu podatniczki. Skoro tak to odwołanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną postepowania. J. B. nie był bowiem adresatem decyzji ani nie przedstawił pełnomocnictwa do działania w imieniu strony w postepowaniu odwoławczym. Oceniając prawidłowość tego stanowiska, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że postępowanie organu w przypadku braku formalnego pisma w postaci braku pełnomocnictwa unormowane jest w art. 169 O.p. W przepisach Ordynacji podatkowej ustawodawca traktuje jako braki formalne wszystkie braki podania, co skutkuje tym, że jest tylko jedna procedura sanowania tychże braków. Stosownie do treści art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zgodnie z art. 169 § 4 O.p., w razie nieuzupełnienia takiego braku formalnego, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Wymogi szczególnego pisma jakim jest odwołanie, unormowane są w art. 222 o.p., zgodnie z którym odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. W doktrynie do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901). Do braków takich zalicza się w szczególności brak pełnomocnictwa jeżeli strona działa przez pełnomocnika lub też określone braki, które dotyczą pełnomocnictwa. Należy jednak podkreślić, że powinny to być braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych do braków podania związanych z pełnomocnictwem zalicza się w szczególności: brak złożenia wraz z podaniem dokumentu pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 541/07, LEX nr 969661), złożenie niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 259/06, LEX nr 307371; wyrok NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 940/13, LEX nr 159843), dołączenie pełnomocnictwa osoby, która podpisała wniosek bez jednoczesnego przedłożenia dokumentu wskazującego na skład zarządu spółki w dacie złożenia tego wniosku oraz sposobu reprezentacji, co wykazywałoby prawidłowość ustanowionego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1071/10, LEX nr 1096278). W świetle powyższego, w sytuacji, gdy pełnomocnik wyraził wolę reprezentowania strony, jednakże organ uznał, iż nie wykazał swojego umocowania w postępowaniu odwoławczym, to brak pełnomocnictwa jest brakiem formalnym podlegającym konwalidacji w trybie art. 169 § 1 O.p. Nieusunięcie zaś braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 4 O.p., a nie niedopuszczalnością odwołania z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, w razie nieuzupełnienia w wymaganym terminie, pomimo wezwania, braków formalnych odwołania od decyzji organu podatkowego, organ powinien wydać nie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p., lecz postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Pogląd taki zaprezentowany został w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 21 maja 2013 r., I SA/Op 94/13; wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012 r., I SA/Kr 447/12; wyrok NSA z 17 lutego 2012 r., II FSK 1642/10; wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., II FSK 259/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl ). W realiach niniejszej sprawy nie zachodziły przesłanki do uznania za niedopuszczalne wniesionego w sprawie odwołania. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych (z wielu por. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Wchodzące w rachubę w niniejszej sprawie przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą przede wszystkim w razie wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania, a więc gdy dany podmiot nie jest adresatem zaskarżonej odwołaniem decyzji lub gdy nie wykazał, że decyzja ta narusza jego interes prawny. Tymczasem nie budzi wątpliwości, iż odwołanie wnoszone było w imieniu podmiotu legitymowanego do zaskarżenia decyzji. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej naruszył art. 228 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie oraz art. 169 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie. Organ odwoławczy wadliwie bowiem stwierdził niedopuszczalność odwołania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien więc podjąć działania mające na celu usunięcie braków odwołania poprzez należyte wdrożenie trybu konwalidacji, o którym mowa w art. 169 § 1 O.p., a więc skierować wezwanie o uzupełnienie braku formalnego odwołania w postaci pełnomocnictwa do wnoszącego pismo, pod rygorem wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia (art.169 § 4 O.p.). W zależności zaś od tego, czy te braki zostaną uzupełnione, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pozostawi odwołanie bez rozpatrzenia albo rozważy możliwość nadania mu dalszego biegu. Wymaga zaakcentowania, że w demokratycznym państwie prawnym - a takim niewątpliwie jest Rzeczpospolita Polska (art. 2 Konstytucji RP) - tylko prawidłowe wezwanie wystosowane przez organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 O.p., zawierające kompletną i wyczerpującą informację o tym, jak ma zostać przeprowadzone usunięcie braku podania przez podmiot je wnoszący, może wywołać skutki w postaci biegu terminu siedmiodniowego do usunięcia braków i w dalszej kolejności pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Warunkiem zastosowania przez organ podatkowy negatywnych dla podatnika skutków procesowych nieuzupełnienia braków formalnych odwołania jest skuteczne pod względem prawnym wezwanie. Jest to wprawdzie czynność materialno-techniczna, ale dla wywołania skutków prawnych wezwanie musi spełniać określone warunki. Wezwanie musi więc być doręczone uprawnionemu podmiotowi, zawierać precyzyjne określenie, jakie braki formalne mają być przez podatnika uzupełnione oraz w jaki sposób i w jakim terminie ma to nastąpić, a także musi zawierać precyzyjne określenie skutków nieuzupełnienia żądanych braków. Konkludując, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wydał postanowienie w oparciu o wadliwą podstawę prawną. Prowadząc postępowanie odwoławcze organ będzie zobowiązany uwzględnić wykładnię prawa dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku. W szczególności, organ II instancji powinien umożliwić skarżącej uzupełnienie dostrzeżonych braków formalnych odwołania na zasadach określonych w art. 169 O.p. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na mocy art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a.