IV SA/Wa 2619/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-18
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Kaja Angerman, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej, wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, może być uznana za prawidłową, jeśli organ ocenia stan prawny i faktyczny na datę wydania decyzji podlegającej kontroli, a nie na datę wydania decyzji stwierdzającej nieważność?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prawidłowo ocenił stan prawny i faktyczny na datę wydania decyzji podlegającej kontroli. Rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności, jest oceniane według stanu z chwili wydania pierwotnej decyzji, a nie decyzji stwierdzającej nieważność. W związku z tym, organ prawidłowo stwierdził nieważność decyzji z 2004 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Głównego Geodety Kraju (GGK) z lipca 2018 r., która utrzymała w mocy własną decyzję z marca 2018 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) z kwietnia 2004 r. Decyzja WINGiK uchylała decyzję Burmistrza z lutego 1997 r. w zakresie zmiany w operacie ewidencji gruntów i przywracała Spółkę jako właściciela nieruchomości, a także uchylała część decyzji Burmistrza odmawiającej wpisu do ewidencji. Skarżąca zarzucała organowi naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 107 § 1 pkt 6, art. 156 § 1 pkt 2, art. 6, 7, 8, 77 § 1, 105 § 1, 10 § 1.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Spółki [...] w [...] na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. Główny Geodeta Kraju (dalej także: Organ, GGK) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2018 r., stwierdzającą nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] (dalej: Decyzja z [...] kwietnia 2004 r.). Decyzja ta orzekała o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lutego 1997 r., znak: [...], w zakresie zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta [...] i przywróceniu dla działek ewidencyjnych ujawnionych w jednostce rejestrowej nr [...] zapisu - Spółka [...] jako właściciela nieruchomości wymienionych w tej jednostce rejestrowej oraz o uchyleniu zaskarżonej decyzji Burmistrza w części punktu II i III (odmawiającej dokonania wpisu do ewidencji gruntów i budynków miasta [...] listy członków Wspólnoty [...] uprawnionych do udziału we Wspólnocie na dzień [...] listopada 1995 r. oraz Zarządu Spółki [...] w [...] w składzie podanym we wniosku z dnia [...].01.1996 r. Nr [...]) i w tym zakresie umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] października 2017 r. wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2004 r. W toku postępowania ustalono następujące okoliczności: Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] lutego 1997 r. dokonał zmiany w ewidencji gruntów miasta Siewierza poprzez:
1. przywrócenie zapisu o własności Skarbu Państwa dla działek o nr ew. [...] i [...],
2. przywrócenie zapisu o własności Wspólnoty [...] dla pozostałych działek wykazanych w jednostce rejestrowej [...] – z wyjątkiem dwóch wskazanych w pkt 1,
a także odmówił wpisu do ewidencji gruntów:
1. listy członków Wspólnoty [...] uprawnionych do udziału we Wspólnocie na dzień [...] listopada 1995 r. oraz
2. Zarządu Spółki [...] w [...] w składzie wskazanym we wniosku z [...] stycznia 1996 r.
WINGiK badaną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. orzekł o uchyleniu decyzji Burmistrza, a także o przywróceniu zapisu o własności Spółki [...] w [...] dla wszystkich działek wykazanych w jednostce rejestrowej [...], jak również umorzył postępowanie
w zakresie odmowy wpisu zmian do ewidencji gruntów.
Decyzją z [...] marca 2018 r. GGK stwierdził nieważność decyzji z [...] kwietnia
2014 r. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja z [...] kwietnia 2014 r. oraz decyzja z [...] lutego 1997 r. były wydane w oparciu o przepisy załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 19569 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11 poz. 98; dalej: Załącznik) oraz ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28 poz. 169; dalej: Ustawa). Zgodnie z § 24 ust. 2 pkt 6 Załącznika w ewidencji gruntów podaje się dla wspólnoty gruntowej – pod tytułem "właściciela" nazwę spółki i skład zarządu oraz wykaz osób uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty na podstawie decyzji właściwego prezydium rady narodowej. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 Ustawy nazwa spółki i skład jej zarządu oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej
i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki.
Zdaniem GGK, decyzja z [...] kwietnia 2004 r. nie została wydana w sposób prawidłowy, co musiało skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Powodem takiego rozstrzygnięcia zdaniem Organu było nieprawidłowe przyjęcie przez WINGiK,
że w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2004 r. nie było dokumentu pozwalającego na wpisanie Wspólnoty [...] jako właściciela w ewidencji gruntów. Organ zaznaczył, że było to błędne założenie, bowiem w obrocie prawnym istniała decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r. nr [...], z której wynikało, że została sporządzona lista osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie [...]. Zatem istniała podstawa do ujawnienia Wspólnoty w ewidencji, w postaci decyzji wydanej na podstawie art. 8 Ustawy – za taką bowiem podstawę Organ uznał wspomnianą
w decyzji [...] września 1995 r. zatwierdzoną listę osób uprawnionych. Zatem decyzja z [...] kwietnia 2004 r. została wydana z wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017 poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.). Wobec wystąpienia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, GGK uznał za uzasadnione stwierdzenie nieważności Decyzji z [...] kwietnia 2004 r.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosła Spółka [...] w [...] (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca). Po rozpoznaniu tego wniosku, Organ wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał swoją decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji GGK podkreślił, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stan faktyczny i prawny w dniu wydania tej decyzji.
Organ wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 Ustawy starosta był zobowiązany do ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, z jednoczesnym wskazaniem wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie. Osoby takie powinny zgodnie z ustawą utworzyć spółkę, która powinna zostać wpisana jako właściciel w ewidencji gruntów w trakcie przeprowadzania jej aktualizacji w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454; dalej: Rozporządzenie). Organ wskazał przepisy § 45 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 tego Rozporządzenia jako podstawy dokonania wpisu takiej spółki. Natomiast w realiach rozpatrywanej sprawy – jak wskazał GGK – wydający decyzję z [...] kwietnia 2004 r. WINGiK nie dysponował żadnym dokumentem określonym w § 12 ust. 1 Rozporządzenia, który dawałby podstawy do ujawnienia tytułu własności Spółki. Jednakże taki dokument w ocenie Organu istniał – była to lista osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, która była załączona do Protokołu z Zebrania Ogólnego z [...] października 1964 r. i do statutu Spółki [...] w [...] oraz – co istotne – zatwierdzona przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w [...]. Czynność zatwierdzenia w ocenie Organu powinna zostać potraktowana jak wydanie decyzji na podstawie art. 8 Ustawy. Taka interpretacja tej czynności wynika z m. in. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r., znak: [...] oraz decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2014 r., znak: [...], dotyczącej umorzenia
z urzędu postępowania prowadzonego w sprawie o wydanie decyzji w trybie art. 8 ust. 1 Ustawy.
Organ nie uwzględnił podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez Spółkę argumentu o uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r. przez decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] lutego 1999 r. o nr [...], albowiem ta decyzja Ministra została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1365/10.
Spółka złożyła na powyższą decyzję Głównego Geodety Kraju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w całości. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
a) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w całości, przy jednoczesnym uzasadnieniu stwierdzenia nieważności jedynie co do pkt 1. decyzji z 15 kwietnia 2014 r., z pominięciem pkt. 2 i 3;
b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. poprzez :
– zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przez to wadliwe ustalenie stanu faktycznego i w konsekwencji wadliwe zastosowanie normy prawnej;
– pominięcie informacji przekazanej w formie pisemnej przez Stronę,
iż w czasie prowadzenia postępowania głównego Spółka została pominięta, jako pozbawiona organu wykonawczego, co doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego;
– przeoczenie przez Organ, iż w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2004 r. brak było Zarządu Spółki, co skutkowało brakiem możliwości wpisania jego składu do ewidencji gruntów;
– zmianę uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2018 r., podtrzymującej decyzję z [...] marca 2018 r. w odniesieniu do uzasadnienia utrzymanej w mocy decyzji, m.in. poprzez odstąpienie od twierdzenia przyjętego w pierwszej
z wydanych decyzji, iż w dacie [...] kwietnia 2004 r. obowiązywała decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r. i jej pominięcie stanowiło rażące naruszenie prawa oraz przyjęcie w decyzji drugoinstancyjnej, że pominięcie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r., nie istniejącej tym czasie w obrocie prawnym, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, przy jednoczesnym uznaniu za rażące naruszenie prawa pominięcie przez WINGiK okoliczności wskazanych w nieobowiązującej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...];
c) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej;
d) pominięcie okoliczności, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lutego 1997 r. i decyzje WINGiK wydane w trybie odwoławczym były dwukrotnie kontrolowane przez WSA w Gliwicach. Organ odwoławczy związany był ustaleniami Sądu (wyrok NSA ośrodek zam. w Katowicach z dn. 4 lutego 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 862/97, wyrok NSA ośr. zam. w Katowicach z 4 września 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2506/01). Informacje w tym zakresie, tj. o kontroli sądowej decyzji odwoławczych zostały przekazane GGK w piśmie Spółki z [...] grudnia 2017 r. oraz w piśmie z [...] listopada 2012 r.;
e) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym pominięcie informacji posiadanej przez Organ z urzędu o losie prawnym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], a także pominięcie informacji uzyskanej od Spółki o długotrwałym braku reprezentacji Spółki, w okresie obejmującym wydanie decyzji z [...] kwietnia 2004 r.;
f) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania nieważnościowego w sytuacji, gdy było ono bezprzedmiotowe, bowiem nie wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa. Organ dopatrzył się rażącego naruszenia prawa przez WINGiK w [...] poprzez nieuwzględnienie nieistniejącej
w dacie wydawania decyzji z [...] kwietnia 2014 r. w obrocie prawnym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r., pomijając istnienie kolejnych decyzji aktualizujących ewidencję gruntów wspólnoty gruntowej w [...];
g) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in.
art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie – o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258).
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).
Oceniając zaskarżoną decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest ona prawidłowa.
Przedmiotem badania organów w aspekcie nieważnościowym była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów.
Decyzja ta została poprzedzona decyzją Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] lutego 1997 r w sprawie zmian w ewidencji gruntów i budynków którą dokonano zmian
w operacie ewidencji gruntów i budynków polegających na
- przywróceniu dla działek o nr ew. [...] i [...] zapisu Skarbu Państwa jako osoby władającej tymi działkami (pkt 1),
- przywrócenia dla działek w jednostce rejestrowej [...] z wyłączeniem działek opisanych w pkt 1 zapisu Wspólnota [...] jako osoba władająca tymi działkami (pkt 2),
- odmowie wpisu do ewidencji gruntów miasta [...] listy członków Wspólnoty [...] uprawnionych do udziału we Wspólnocie na dzień [...] lipca 1995 r.(pkt II) i odmowie wpisu do ewidencji gruntów miasta [...] Zarządu [...] w [...] w składzie podanym we wniosku z [...] stycznia 1996 r.
Decyzją z [...] kwietnia 2004 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego:
- w pkt 1 uchylono ww decyzję w zakresie dotyczącej zmian w operacie ewidencji gruntów miasta [...] i przywrócono dla działek [...] i [...] oraz działek z jednostki rejestrowej [...] zapis Spółka [...] jako właściciela nieruchomości oraz uchylono pkt II
i III i w tym zakresie umorzono postępowanie.
W związku z tym przedmiotem rozważań w postępowaniu nieważnościowym była oceny, czy decyzja z SWINGiK z [...] kwietnia 2004 r. zawierała wady o jakich mowa w art. 156 K.p.a. Istotą było ustalenie, czy w dacie wydawania tej decyzji wpisy do ewidencji gruntów i budynków dokonane były zgodnie z przepisami ustawy
z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (D.U. 1963, poz. 169), dalej ustawa o.z.w.g. oraz czy były podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów polegającej na ujawnieniu określonych danych w świetle ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne wraz z rozporządzeniem wykonawczym do tej ustawy tj. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (D.U. nr 38, poz. 454), dalej rozporządzenie.
Aktualizacja polega na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W zakresie podmiotowym na podstawie wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów notarialnych, decyzji administracyjnych, umów dzierżawy - §12 ust. 1 rozporządzenia. Wspólnoty gruntowe zostały wymienione w § 17 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia.
Wspólnoty gruntowe tworzono na podstawie ustawy z 29 czerwca 1963 r. o wspólnotach gruntowych. Zgodnie z art. 8 wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych oraz wielkość przysługujących im udziałów ustalał w drodze decyzji starosta. Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 tej samej ustawy osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład. Z kolei art. 18 stanowi, że spółka nabywa osobowość prawną po zatwierdzeniu statutu przez właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Na podstawie art. 18 ust. 2 nazwa spółki, skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej wraz z wykazem osób uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Spółka nie jest zatem właścicielem a jedynie sprawuje zarząd nad nieruchomościami wspólnoty. W związku z tym organ prawidłowo uznał, że Spółka nie mogła być ujawniona w ewidencji gruntów jako właściciel. Takie rozstrzygnięcie pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 18 ust. 2 w zw. z 14 ust. 1.ustawy. Poza tym stanowi to o rażącym naruszeniu § 45 ust. 1 i 2 i § 12 rozporządzenia.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego
1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98) zostało uchylone przez
§ 65 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 17 grudnia 1996 r. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Ministra Rolnictwa Gospodarki Żywnościowej
z dniem 15 stycznia 1997 r. a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Organ na podstawie tego zarządzenia wywodził, że § 24 ust. 2 pkt 6 załącznika do zarządzenia pod tytułem właściciela ujawniał wspólnotę gruntową). Nie mogło ono stanowić podstawy do ujawnienia spółki jako właściciela nieruchomości. Bez względu zatem czy Spółka do zarządu Wspólnotą powstała czy nie, nie było żadnych podstaw prawnych do ujawnienia jej jako właściciela gruntów.
Organ w postępowaniu nieważnościowym stwierdził również nieważność pkt 2 decyzji z [...] kwietnia 2004 r. którym uchylono decyzję organu I instancji w pkt II i III i umorzono postępowanie. Punktem II i III odmówiono wpisu do ewidencji gruntów miasta [...] listy członków Wspólnoty [...] uprawnionych do udziału we wspólnocie,
a w pkt III odmówiono wpisu Zarządu Spółki w składzie podanym we wniosku
z 3 stycznia 1996 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia, co wynika z uzasadnienia decyzji, było brak decyzji o jakiej mowa w art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Jak natomiast wynika, choćby ze złożonego do akt wyroku NSA z 4 września 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 2406/01 (k 49 akt adm.), decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1995 r, wyroku WSA w Warszawie z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/WA 1365/10 oraz decyzji Ministra Środowiska z [...] sierpnia 2013 r., znak [...] decyzja taka obowiązywała w obrocie prawnym.
W postępowaniu nieważnościowym organ nie rozpoznanie sprawy tak jak w postępowaniu zwyczajnym, a zatem nie jest jego rolą ustalenie, czy powinno się dokonać aktualizacji ewidencji gruntów, czy też nie. Ocenia jedynie decyzję pod kątem istnienia przesłanek z art. 156 K.p.a. W tym wypadku, zdaniem Sądu, decyzja z [...] kwietnia 2004 r. została wydana z rażącym naruszeniem ww wskazanych przepisów prawa materialnego, co stanowi podstawę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. do stwierdzenia jej nieważności.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał je za niezasadne. Organ na str. 6 decyzji wskazał na wadliwość umorzenia postępowania administracyjnego z powodu braku decyzji, o jakiej mowa w art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wskazując na istnienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w tym trybie, powołanie decyzji i rozstrzygnięć administracyjnych i sądowych. Przy czym organ II instancji nie zmieniał stanowiska co do tej kwestii. Oba organy wskazały na istnienie w obrocie prawnym decyzji z art. 8 u.z.w.g.
Bez z istotnego znaczenia w tym postępowaniu jest kwestia związana z pominięciem strony (Spółki) w postępowaniu gdyż, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest to podstawa do ewentualnego wznowienia postępowania (zarzut, że spółka przez rok od daty wszczęcia postępowania 5 października 2017 r. nie brała udziału
w postępowaniu).
W postępowaniu nieważnościowym organ ustala stan faktyczny i prawny na datę wydania kwestionowanej decyzji a więc nie ma żadnego obowiązku oceny wszystkich decyzji wydanych w sprawie czy ustalania czy są one ostateczne. Nie bierze także pod uwagę orzecznictwa sądowego które zapadło w takiej sprawie ale po wydaniu decyzji która jest przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym. Nie sposób zatem czynić organowi zarzutu, że nie uwzględnił wydanych po [...] kwietnia 2004 r wyroków NSA czy WSA (np. I OSK 364/10 czy z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 364/10, wyrok z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/WA 2852/12). Rozstrzygnięcia te (np. to ostatnie) związane były ze zdarzeniami które miały miejsce znacznie później niż w 2004 r.
Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, których naruszenie, w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a., mogłby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło