I OSK 1633/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-28
Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy negatywna ocena operatu szacunkowego, sporządzona przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych po dacie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.?Ratio decidendi
Negatywna ocena operatu szacunkowego, sporządzona przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych po dacie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ nie spełnia warunku istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej. Taka ocena jest dowodem w sprawie, podlegającym swobodnej ocenie organu, a jej skutek w postaci utraty ważności operatu działał jedynie na przyszłość.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, pomimo złożenia wniosku o wznowienie postępowania opartego na opinii Komisji stwierdzającej błędy w operacie szacunkowym. Organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że opinia Komisji nie stanowiła nowego dowodu ani nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną oraz oddalono wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2020 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1365/17 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 1 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 1365/17) oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] września 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy [...] ustalił dla T. W. – właściciela nieruchomości nr [...] – opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego podziałem geodezyjnym w wysokości 21.320,00 zł. Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez ww. stronę odwołania, a skargę na to postanowienie oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 14 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 288/15.
22 maja 2017 r. T. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, wskazując, że w dniu 26 kwietnia 2017 r. Komisja [...] (zwana dalej Komisją) stwierdziła, że operat szacunkowy z 11 września 2014 r. określający wartość prawa własności do nieruchomości gruntowej dla celu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału działki zawiera błędy, a zatem nie powinien stanowić podstawy określenia wartości rynkowej nieruchomości.
Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] grudnia 2014 r.
Decyzją z [...] lipca 2017 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 151 w związku z art. 107 § 1, art. 147, art. 148, art. 149 § 1 oraz art. 150 § 1 K.p.a. odmówił uchylenia powyższej decyzji własnej. Zdaniem organu opinia Komisji nie może być potraktowana jako "nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji", ponieważ powstała 3 lata po jej wydaniu.
Decyzją z [...] września 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Również zdaniem Kolegium opinia Komisji nie może być potraktowana jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, ponieważ powstała niemal trzy lata po jej wydaniu. Podobnie wnioski opinii, nie są nowymi okolicznościami istniejącymi w dacie orzekania przez organ, ale są wynikiem nowej oceny dowodu przeprowadzonego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Z samej treści tego dokumentu jednoznacznie wynika, że Komisja "dokonała oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego i sporządziła opinię", natomiast ocena operatu sporządzonego w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie była negatywna. Oznacza to, że wszelkie stwierdzone wady dotyczyły wad tkwiących w treści operatu szacunkowego, a gdyby uznać, że dokonana już po zakończeniu postępowania administracyjnego odmienna ocena materiału dowodowego powoduje powstanie nowych okoliczności i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, to oznaczałoby w praktyce przyznanie stronom dodatkowego środka odwoławczego. W okolicznościach niniejszej sprawy Wójt dokonał oceny operatu i uznał, że może on stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, czyli przeprowadził w toku sprawy wymagany dowód. Tak dokonaną oceną organ jest związany i ani zmiana tej oceny, ani odmienna ocena dowodu, który był znany organowi w dniu wydania decyzji, nie uzasadnia zmiany tejże decyzji. Zdaniem Kolegium, dokonanej oceny dowodowej tego operatu, strona nie może kwestionować w trybie wznowienia postępowania, gdyż jak przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, odmienna a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Wadliwość operatu szacunkowego w przypadku wydania opinii Komisji, po pierwsze, nie pozwala na uznanie go za dowód w sprawie, po drugie, nie jest okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji i po trzecie, była nieznana organowi, który ją wydał.
Skargę na powyższą decyzję złożył T. W., zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 84 w związku z art. 7, art. 77, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając powyższą skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podkreślił, że podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. zachodzi, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki. Pierwszą jest to, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy oraz nowe. Drugą jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią jest to, że "nowe okoliczności faktyczne", lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest jedynie, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję. Skoro zaś wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły istotne dla sprawy "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody". Opinia Komisji nie może być potraktowana jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, ponieważ powstała 26 kwietnia 2017 r., a więc niemal 3 lata po wydaniu decyzji ustalającej opłatę adiacencką. Wnioski tej opinii nie są nowymi okolicznościami faktycznymi, istniejącymi w dacie orzekania przez organ, lecz są wynikiem nowej oceny dowodu przeprowadzonego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza natomiast sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Czym innym bowiem jest wyciągnięcie wniosków i ocena okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a czym innym wiedza o faktach. Są to dwie różne sytuacje i tylko druga z nich stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
W oparciu o powyższą argumentację Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioski wypływające z przedłożonej przez skarżącego opinii Komisji nie są okolicznościami faktycznymi (zdarzeniami zaistniałymi w sensie fizycznym), lecz są wynikiem dokonanej oceny operatu szacunkowego, będącej efektem przeprowadzonego procesu myślowego.
Wskazując na art. 157 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm. – zwanej dalej u.g.n.), który przewiduje szczególny tryb kwestionowania prawidłowości sporządzania operatu szacunkowego, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ustawodawca nie przewidział, aby negatywna ocena operatu dokonana przez organizację zawodową rzeczoznawców wywoływała skutki wstecz. Nie powoduje ona zatem utraty przez operat waloru opinii od dnia jego sporządzania. Przyjęcie odmiennego stanowiska dawałoby bardzo szeroką możliwość ponownej weryfikacji dowodów przeprowadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, a takie działanie nie jest do pogodzenia z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Ze względu natomiast na określony w art. 98 ust. 1 u.g.n. trzyletni termin ustalenia opłaty adiacenckiej, licząc od dnia, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, mogłoby to niweczyć możliwość ustalenia tej opłaty.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie wystąpiły nowe, istotne okoliczności lub nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a tym samym zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 157 §1 i 1a u.g.n. (w brzmieniu do dnia 31 sierpnia 2017r.) poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły istotne dla sprawy "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody", bowiem w ocenie Sądu opinia Komisji [...] nie może być potraktowana jako nowy dowód i jego przedstawienie nie może prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego;
2. art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez uznanie, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...], w której organ ten odmówił uchylenia własnej decyzji ustalającej opłatę adiacencką, jest zasadna i nie narusza dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.;
3. art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego, gdy tymczasem winna zostać ona uwzględniona i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i l a u.g.n. (w brzmieniu do dnia 31 sierpnia 2017r.) zaskarżona decyzja winna zostać uchylona.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział. Natomiast Sąd pierwszej instancji bez żadnej pogłębionej analizy, w sposób odtwórczy, powtarza pogląd, że opinia organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych wydana po dacie zakończenia postępowania administracyjnego, nie spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Rozpoznając sprawę w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za bezzasadny należało uznać postawiony w niej zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 157 §1 i 1a u.g.n. (zarzut 1). Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, akceptujące pogląd wyrażony przez orzekające w sprawie organy, że złożona przez skarżącego ocena prawidłowości operatu szacunkowego z 26 kwietnia 2017 r. nie stanowiła przyczyny wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przewidziana w tym przepisie podstawa dla wznowienia postępowania wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek. Pierwszą z nich stanowi warunek "nowości", tj. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe, a więc nowo odkryte i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę i są istotne dla sprawy, a więc dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Drugi warunek stanowi istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, aby "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję (szerzej: B. Adamiak [w:] B. Adamiak. J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 16. Warszawa 2019, str. 830 – 832). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o której mowa w art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonana przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z tego względu, że nie spełnia warunku drugiego to jest warunku "istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej". Gdyby ocena ta została sporządzona przed wydaniem decyzji ostatecznej, a nie była znana organowi, który wydał decyzję to niewątpliwie dawałaby podstawę do ponownego rozpoznania sprawy. Z uwagi jednak na jej powstanie po zakończeniu postępowania takiej możliwości w ramach trybu wznowienia postępowania nie ma. W sprawie w istocie dość problematyczne jest jak organy powinny potraktować przedstawioną ocenę, czy ma ona walor wyłącznie nowego dowodu czy też wynikają z niej jakieś nowe okoliczności faktyczne, czy może być traktowana zarówno jako dowód w sprawie, jak i dokument wskazujący na nowe okoliczności faktyczne w sprawie. Rozważając charakter oceny, o której mowa w art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy przyjąć, że stanowi ona dokument sporządzony przez rzeczoznawców majątkowych (specjalistów z zakresu wyceny nieruchomości) wyznaczonych przez organizację zawodową rzeczoznawców na temat prawidłowości operatu szacunkowego – dowodu na wzrost wartości nieruchomości. Jest to zatem opinia osób posiadających wiadomości specjalne na temat dowodu na wzrost wartości nieruchomości sporządzonego również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, którymi z założenia nie dysponuje ani strona, ani organ. Należy zauważyć, że o przeprowadzenie takiej oceny może w toku prowadzonego postępowania wystąpić zarówno strona, jak i organ. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ nie musi uwzględnić żądania strony przeprowadzenia oceny. W jednym ze swoich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił: "Podważenie prawidłowości operatu szacunkowego może nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych na podstawie art. 157 ust. 1 u.g.n. Jeżeli strona ma zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Nie można przyjąć, że obowiązek taki obciąża każdorazowo organ, w sytuacji gdy strona kwestionuje operat. O potrzebie weryfikacji operatu przez organ, na podstawie art. 157 ust. 1 u.g.n., decyduje nie stanowisko strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości jego sporządzenia. Nie można oczekiwać od organu by występował do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, gdy nie ma on wątpliwości co do prawidłowości jego sporządzenia" (wyrok z 01.08.2019 r., I OSK 2356/17, Lex nr 271644). Powyższe pozwala na zakwalifikowanie oceny organizacji zawodowej rzeczoznawców jako dowodu w sprawie, dowodu z wiadomości specjalnych na temat innego dowodu również z wiadomości specjalnych. Obowiązujący do 1 września 2017 r. art. 157 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowił, że "(o)perat szacunkowy, w odniesieniu do którego została wydana ocena negatywna, od dnia wydania tej oceny traci charakter opinii o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 156 ust. 1. Z dniem wydania oceny negatywnej organizacja zawodowa publikuje przez okres 12 miesięcy na swojej stronie internetowej informację o tej ocenie". W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej (z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2017 r. poz. 1509) wskazano, że "zaproponowano rezygnację z ustawowego definiowania skutku negatywnej oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jakim jest utrata przez operat charakteru opinii o wartości nieruchomości. Dotychczasowa praktyka stosowania przepisu wskazuje, iż w stosunku do tego samego operatu szacunkowego wydawane były przez różne organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych zdecydowanie odmienne oceny prawidłowości jego sporządzenia. Zasadnym wydaje się zatem, aby zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów ostateczną decyzję o możliwości wykorzystania operatu szacunkowego w danej sprawie podejmował organ prowadzący postępowanie" (druk sejmowy nr 1560 VIII Kadencji, Lex). Powyższe jedynie potwierdza, że ocena stowarzyszenia rzeczoznawców jest w postępowaniu administracyjnym dowodem w sprawie, podlegającym tak jak i operat swobodnej ocenie organu (art. 80 K.p.a.), z tym że do dnia 1 września 2017 r. negatywna ocena wywoływała skutek w postaci utraty ważności operatu szacunkowego przy czym z wyraźnej woli ustawodawcy skutek ten działał jedynie na przyszłość "od dnia wydania tej oceny" (art. 157 ust. 1 a w brzmieniu do 31 sierpnia 2017 r.) Uznanie, że ocena ma charakter dowodu nie wykluczało, że z jej treści mogłyby wynikać jakieś okoliczności faktyczne istotne dla rozpoznania sprawy, a istniejące w dacie wydania decyzji. Takie stanowisko przyjął m. in. NSA w wyroku z 29 marca 2006 r. o sygnaturze II OSK 633/04: "Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Ekspertyza wydana po wykonaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być uznana za nowy dowód, stanowiący podstawę wznowienia, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jeśli natomiast w ocenie strony żądającej wznowienia w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne to okolicznością taką nie może być sam fakt wydania ekspertyzy, lecz co najwyżej fakty z niej wynikające". Analizując zatem treść oceny, pod kątem faktów z niej wynikających to należy zauważyć, że ocena organizacji rzeczoznawców jako dowód o dowodzie, co wynika z jej specyfiki, nie zawiera w sobie jakichkolwiek informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy o wymierzenie opłaty adiacenckiej, w szczególności nie zawiera jakiejkolwiek informacji o wzroście wartości nieruchomości lub jego braku. Ocena ta wskazuje jedynie na nieścisłości i błędy operatu, zresztą w ocenie Kolegium dyskusyjnych w sprawie, co kwalifikuje ją wyłącznie w charakterze dokumentu, w którym odmiennie niż organ dokonano oceny dowodu w sprawie. Jedyną okolicznością faktyczną, jaka miałaby znaczenie w sprawie, a która w stanie prawnym obowiązującym do 1 września 2017 r. była skutkiem negatywnej oceny organizacji rzeczoznawców to utrata ważności operatu. Ta jednak miała miejsce "od dnia wydania oceny". Skoro fakt ten zaistniał dopiero z momentem sporządzenia oceny, to również podobnie jak i ten dowód nie spełniał jednego z warunków wznowienia wynikających z art. 145 pkt 5 K.p.a. – istnienia w dacie wydania decyzji. Podkreślić należy, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, nową okolicznością faktyczną w sprawie nie mogła być "niezgodność operatu z przepisami prawa prowadząca do pozbawienia tego dokumentu cech poprawności oraz wiarygodności, czego organy nie dostrzegły i w dniu wydania decyzji w sprawie, nie posiadały o przedmiotowych błędach uwagi" (str. 6 skargi kasacyjnej). Zgodność operatu z przepisami prawa była przedmiotem oceny organu w wydanej decyzji. Dostrzeżenie błędów i wadliwości operatu po dacie wydania decyzji czy to przez organ, czy przez stronę, czy też przez inny wyspecjalizowany podmiot nie jest "nową okolicznością faktyczną", gdyż nie wskazuje na błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz co najwyżej na błędną jego ocenę, a ta nie mieści się w podstawie, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, przedstawiona ocena nie wprowadziła żadnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, bowiem te zostały ustalone przez organ administracyjny w ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2014 r., jak również nie stanowiła też żadnego nowego dowodu, który by dawał podstawę do przyjęcia w sprawie nowych ustaleń. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on mu znany z niezależnych od tego organu przyczyn, mających wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 czerwca 1985r. sygn. akt I SA 198/85, ONSA 1985 r., z. 1, poz. 35; 13 lipca 1994 r. sygn. akt III SA 1800/93, ONSA z 1995 r., z. 3, poz. 114; 24 lipca 1997 r. sygn. akt I SA/Łd 674/96, LEX nr 30328; 29 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 633/05, LEX nr 198333; 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179 oraz M. Pułło. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego. PiP z 2004 r., z. 8, s. 52). Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, co słusznie dostrzegły organy administracyjne i co trafnie zaakceptował Sąd pierwszej instancji. Sprowadzała się ona natomiast do prób podważania oceny całokształtu materiału dowodowego, zaprezentowanego przez organ w decyzji z [...] grudnia 2014 r., którą to organ pozostaje związany.
Z przyczyn powyżej wskazanych niezasadne okazały się być również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, a więc naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (zarzut 2) oraz art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 157 § 1 i 1a u.g.n. (zarzut 3).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wniosek organu o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony, bowiem zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło