IV SA/Wa 3025/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. K., R. K. i G. K., uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], o odmowie zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] położonej w [...] przy ul. [...], do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 15 stycznia 2015 r. Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania E. K. - pełnomocnika D. K., R. K. i G. K., wydało decyzję nr [...], którą uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], o odmowie zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] położonej w [...] przy ul. [...], do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, w dniu 10 lipca 2013 r. do organu I instancji wpłynął wniosek E. K. o nakazanie właścicielowi działki gruntu nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających i szkodom, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo wodne. Właścicielka gruntu nr [...] wykonała roboty budowlane polegające na budowie ogrodzenia (konstrukcji oporowej), wskutek czego przegrodzony został naturalny odpływ wód z działki nr [...] i powstało rozlewisko o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych i o głębokości ponad 70 cm, co skutkuje powstaniem wymiernych szkód. Burmistrz Miasta [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ ten stwierdził, iż materiał dowodowy wykazał, że powodem zmian stanu wody na działce nr [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki nr [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...], a występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki – obecnie pełnomocnika właścicieli działki nr [...]. Taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. K. w imieniu D. K., R. K. i G. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości nr [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1237/14, oddalił skargę U. P. wniesioną na decyzję SKO w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], ponownie odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ I instancji wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że działania podjęte przez właścicieli nieruchomości o nr ew. [...], polegające na wybudowaniu ogrodzenia, nie spowodowały zakłócenia stosunków wodnych na działce o nr [...]. W ocenie organu powodem zmian stanu wody na działce o nr ew. [...] nie są działania podjęte i wykonane przez właściciela działki o nr ew. [...] polegające na wybudowaniu ogrodzenia działki [...]. Wybudowane ogrodzenie uwidoczniło jedynie problem związany z odprowadzaniem wód z działki nr [...]. Gdyby nie dokonano uprzednio zmian w kierunku odpływu wody z działki nr [...], to w ocenie organu, nie doszłoby do powstania przedmiotowego rozlewiska. Występujące na działce nr [...] rozlewisko powstało w wyniku działań podjętych przez poprzedniego właściciela tej działki. Działania te doprowadziły do zmiany kierunku odpływu wody ze źródła znajdującego się na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...]. Taki stan rzeczy nie stanowi podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W odwołaniu E. K., pełnomocnik D. K., R. K. i G. K., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie właściciela nieruchomości [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. rozebrania części ogrodzenia tej nieruchomości od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] kolejny raz uchyliło w całości kwestionowaną decyzję Burmistrza Miasta [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że postępowania dowodowego w tej sprawie nie da się faktycznie prowadzić w oderwaniu od ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, w ramach uprzednio toczącego się postępowania, bowiem sprawy te są ze sobą powiązane. Jednakże uwadze organu pierwszej instancji uszło, że stany faktyczne w obu postępowaniach są odmienne, głównie z uwagi na fakt pobudowania spornego ogrodzenia, zaś w ramach niniejszego postępowania organ pierwszej instancji ma obowiązek ustalić co spowodowało powstanie zastoiska wodnego na działce nr [...]. Organ pierwszej instancji nie powinien wyciągać błędnych ocen prawnych z zakończonego postępowania toczącego się z wniosku U. P., na gruncie którego nie przesądzono naruszenia stosunków wodnych przez właścicieli działki nr [...] ani ostatecznie nie wskazano jego powodów, gdyż postępowanie to zakończyło się odmową nałożenia obowiązków na właścicieli tejże nieruchomości. Organ pierwszej instancji winien skupić się na rozwiązaniu skomplikowanej sytuacji, występującej na nieruchomościach objętych niniejszą sprawą w taki sposób, który kompleksowo zakończy zaistniały problem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 oddalił skargę U. P. na decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2015 r. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organ pierwszej instancji w sposób należyty, a tylko precyzyjne ustalenie stanu faktycznego umożliwi organowi właściwe rozstrzygnięcie sprawy, co prawidłowo skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Z analizy akt wynika, że większość materiału dowodowego zgromadzonego i ocenionego przez organ pierwszej instancji dotyczy postępowania nr [...], prowadzonego przez Burmistrza Miasta [...], z wniosku skarżącej o zaprzestanie zalewania jej nieruchomości nr [...] wodami pochodzącymi z działki nr [...]. Postępowanie to zostało zakończone przed organem pierwszej instancji wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], w której odmówiono zobowiązania R. K., D. K. i G. K. do przywrócenia stanu poprzedniego na dz. o nr ew. [...] położonej w [...] przy ul. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., która była przedmiotem skargi wniesionej przez U. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 218/15 oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z [...] listopada 2014 r., dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a pochodzącego z wyżej opisanego postępowania w kontekście ewentualnych działań R. K., D. K. i G. K. lub też ich poprzednika prawnego, nie zaś z uwzględnieniem oceny materiału dowodowego dotyczącego przedmiotu niniejszego postępowania. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że w kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji powinien ocenić w głównej mierze, w jaki sposób wybudowane ogrodzenie wpłynęło na stosunki wodne, nie zaś oceniać tylko i wyłącznie postępowanie uczestników postępowania. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, który twierdził, że przedmiotem tego postępowania jest również czynienie ustaleń, w jaki sposób stosunki wodne kształtowały się na danym terenie w przeszłości, jednakże organ pierwszej instancji nie dokonał tych ustaleń w sposób należyty, poprzestając na zakończeniu uprzedniego postępowania w momencie wybudowania muru, który to mur miał w ocenie organu pierwszej instancji i skarżącej przywrócić poprzednie stosunki wodne na tym terenie. Sąd za słuszne uznał stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji, dokonując analizy żądania wnioskodawców, oparł się na stanie faktycznym właściwym tylko dla postępowania toczącego się z wniosku skarżącej. Tym samym organ pierwszej instancji swoją argumentację w dużej mierze wywiódł z opinii sporządzonej przez firmę [...], która wskazała na rozwiązanie problemu z naruszeniem stosunków wodnych, poprzez wybudowanie ścianki szczelnej o wysokości 2 m wzdłuż granicy działek nr [...] i nr [...] na odcinku ok. 100 m. Sąd stwierdził również, że w sprawie wnioskodawcy oraz ich pełnomocnik wykazali, że doszło do wymiernych szkód, powstałych na działce nr [...] w [...], które to szkody, wiążą się z wybudowaniem ogrodzenia na granicy ich działki z działką nr [...]. Wnioskodawcy wykazali, że tego rodzaju rozlewisko nie istniało wcześniej na ich gruncie, a zaobserwowali je po wykonaniu prac związanych z budową ogrodzenia. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że w sprawie należy ustalić, jaki był stan nieruchomości, na których miało dojść do zmian powodujących zakłócenie stosunków wodnych przed dokonanymi na nich zmianami, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, w jaki sposób woda ta była odprowadzana, czy doszło do zmiany stanu wody, zmiany intensywności jej odpływu, zatrzymania wody na gruncie, a jeśli tak, kto jest sprawcą i na czym polegała zmiana stanu wody, w wyniku jakich konkretnych działań do niej doszło i wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty i w jakim zakresie. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, że w celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie, niezbędne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego, gdyż bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Sąd podzielił ocenę Kolegium, że przeprowadzone ponownie w sprawie postępowanie dowodowe, które ograniczyło się wyłącznie do przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych nieruchomości oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, nie wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że wybudowanie ogrodzenia betonowego nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych. Ponadto Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wskazujące, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił rzetelnie jaki był stan gruntu przy granicy z nieruchomością nr [...] przed wykonaniem ogrodzenia, a w konsekwencji, czy do powstania rozlewiska doszło faktycznie po jego wybudowaniu czy też przed. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 U. P. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Burmistrz Miasta [...], nie czekając na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydał kolejną w tej sprawie decyzję w dniu [...] kwietnia 2015 r. nr [...], w której ponownie odmówił zobowiązania właściciela nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego, tj. do rozebrania ogrodzenia tej nieruchomości, od strony nieruchomości o nr ew. [...] oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Na skutek wniesionego odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium zajęło analogiczne stanowisko jak wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe postępowanie wymaga przeprowadzenia gruntownego postępowania dowodowego w znacznym i szerokim zakresie. Organ I instancji całkowicie pominął i nie zbadał podnoszonej przez pełnomocnika właścicieli działki nr [...] kwestii podwyższenia terenu działki nr [...]. Burmistrz wskazał jedynie, że nie ma ona znaczenia w przedmiotowej sprawie, nie przeprowadzając w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, podczas gdy z analizy akt sprawy, jak również z ustaleń poczynionych w trakcie oględzin przez organ odwoławczy wynika, że zastoisko wodne na działce nr [...] ma głębokość ok. 80-90 cm. Powyższy fakt może być powodowany właśnie tym, że teren działki sąsiedniej został podniesiony w stosunku do poziomu pierwotnego. Dlatego powyższą okoliczność należy bezspornie wyjaśnić, np. w oparciu o materiał dowodowy pozwalający ustalić rzędne terenu z przeszłości oraz aktualne pomiary geodezyjne. Kolegium wskazało, że na konieczność poczynienia ustaleń w tym zakresie jednoznacznie wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1237/14, którymi to wytycznymi organy administracji publicznej są bezwzględnie związane. Kolegium nadto stwierdziło, że organ pierwszej instancji winien ustalić w sposób bezsporny stan faktyczny na danym terenie w przeszłości, to jest w jaki sposób na tym terenie stosunki wodne kształtowały się dawniej. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie można zaakceptować takiej sytuacji, w której poprzez podjęte na jednej z nieruchomości działania, które miały zmierzać do ewentualnego zaprzestania naruszania stosunków wodnych na tej nieruchomości wywołały skutki tego rodzaju, że do naruszenia stosunków wodnych doszło na drugiej z działek. Jak to już wcześniej wielokrotnie wskazywano, przedmiotowa sprawa ma charakter zawiły i skomplikowany, stąd też dla uregulowania stosunków na przedmiotowym terenie (nie tylko na działce nr [...], ale również i nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]) konieczne jest przeprowadzenie dalszych specjalistycznych dowodów, w tym przede wszystkim dowodu z kompleksowej opinii biegłego (lub też zespołu biegłych), który ustali sposób ukształtowania stosunków wodnych na danym terenie w przeszłości, ustali zakres działań podjętych przez właścicieli (bądź poprzednich właścicieli) nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...] w sferach mających wpływ na stosunki wodne na danym terenie oraz ich wpływ na te stosunki, jak również wskaże sposób rozwiązania zaistniałego problemu, który finalnie doprowadzi do sytuacji, w której stosunki wodne w analizowanym terenie zostaną uregulowane w taki sposób, że do szkód nie będzie dochodziło na żadnej z działek. W celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie konieczne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego, bowiem bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, a tylko rzetelne i całościowe wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji poruszonych kwestii może przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 7, 77 , 80, 107 § 3 , art. 138 § 2, 136 k.p.a. i art. 12 k.p.a. a także. art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że badanie zmiany stanu wody na gruncie ogranicza się jedynie do porównania stosunków wodnych istniejących bezpośrednio przed oraz po wprowadzeniu określonych zmian, podczas gdy zmianę stosunków wodnych należy badać w szerszym kontekście stosunków wodnych istniejących w przeszłości, a pojęcie szkody dla gruntów sąsiednich, o jakich stanowi przepis jest kategorią obiektywną, a nie subiektywną, a nie każde naruszenie interesów faktycznych może być uznawane za szkodę w rozumieniu tego przepisu. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 811/16, po rozpoznaniu skargi U. P., uchylił zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2479/216, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał zbadać legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., mając na uwadze wyrok wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016r. (sygn. akt II OSK 146/16), oddalającym skargę kasacyjną U. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt 890/15 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 54/15) oddalający skargę kasacyjną U. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1237/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 190 ustawy p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny - uchylając zaskarżony wyrok - nakazał Sądowi I instancji zbadać legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., biorąc pod uwagę wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 146/16) i z dnia 20 października 2016 r. (sygn. akt II OSK 54/15), oddalające skargi kasacyjne U. P. wniesione odpowiednio od wyroków WSA w Warszawie z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 890/15 i z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1237/14. Stosując się do tych wytycznych, w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w wyroku z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 54/15, Sąd II Instancji podzielił stanowisko Sądu I instancji zawarte w wyroku z dnia 10 października 2014 r. ( sygn. akt IV SA/Wa 1237/14), że SKO zasadnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. i uznało za właściwe przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. NSA podkreślił, że organ odwoławczy jednoznacznie wskazał, że dochodzi do zalewania działki nr [...] w wyniku powstającego na niej rozlewiska, jednak nie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że wybudowanie ogrodzenia działki nr [...] nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych. Z reguły pobudowanie betonowego cokołu na terenie, który wyróżnia się naturalnym spadkiem może stanowić barierę dla spływającej z wyżej położonego terenu w sposób naturalny wody. Zaburzenie naturalnego spływu wody może też powodować podwyższenie terenu nieruchomości. Są to okoliczności, których niewyjaśnienie utrudnia w sposób jednoznaczny przesądzenie, że woda w przedmiotowym rozlewisku związana jest tylko z funkcjonującym źródłem na działce nr [...]. Ważne w tym zakresie jest ustalenie stanu gruntu przed wybudowaniem ogrodzenia, ale także w kontekście istniejącego źródła, z którego może dochodzić do odprowadzania wody w kierunku niżej położonej nieruchomości. Dokonanie takich ustaleń wiąże się z koniecznym zakresem postępowania wyjaśniającego wynikającym z art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, który bezpośrednio nawiązuje m.in. do kwestii kierunku odpływu wody ze źródła; zaś art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego odnosi się do odprowadzania wód na teren sąsiedni (co może wiązać się z budową ogrodzenia, ale i zorganizowanego spływu wody ze źródła/stawu, jak i z podwyższeniem terenu nieruchomości w sposób, który powoduje zmianę kierunku spływu wody). Sąd II instancji wskazał, iż w kontekście treści art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, który wyznacza konieczny zakres postępowania dowodowego w tej sprawie, wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Chodzi bowiem też o ustalenie czy w sposób legalny odprowadzane są wody ze źródła, które kierowane są na działce nr [...] w kierunku istniejącego rozlewiska i w kierunku działki nr [...], na co właśnie wskazywał organ I instancji. Jednak nie wiadomo, czy takie odprowadzenie wody ze źródła następowało w sposób zgodny z prawem i jaki związek przyczynowo - skutkowy może na tym tle zachodzić w odniesieniu do wybudowanego ogrodzenia lub podwyższenia poziomu sąsiedniej nieruchomości. Dlatego niewystarczające w okolicznościach tej sprawy byłoby oparcie się na stwierdzeniu, że to działania poprzedniego właściciela działki nr [...], który wybudował staw i skierował z niego spływ wody za pomocą rury fi 50. Zgodnie z art. 37 pkt 1 Prawa wodnego szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności: pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych – co może następować z istniejącego źródła lub stawu. Takie zaś działanie wymaga zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego stosownego pozwolenia wodnoprawnego, chyba że ustawa stanowi inaczej – co także wymaga ustalenia. Jest to o tyle istotne w kontekście toczącego się postępowania w sprawie szkody zaistniałej na sąsiedniej działce nr [...] (sprawa nr [...]), czy spływ wody ze źródła mógł też powodować bądź nie – ewentualne szkody na tej sąsiedniej działce i jak można byłoby im przeciwdziałać. Z kolei w wyroku z dnia 20 października 2016 r., II OSK 146/16, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż konieczność sporządzenia dodatkowej opinii biegłego konieczność, a więc uzyskania w sprawie dodatkowego specjalistycznego dowodu jest wynikiem tego, że postępowanie organu I instancji zostało oparte w głównej mierze na materiale dowodowym wytworzonym na potrzeby innej sprawy, tj. szkody na działce na [...] w wyniku znajdującego się na działce nr [...] źródła wody. Ponadto kolejne oględziny i rozprawa administracyjna nie wniosły nic nowego do sprawy, aby można było wykluczyć wpływ wybudowanego ogrodzenia na naruszenie stosunków wodnych. Na te aspekty postępowania wyjaśniającego zwrócił uwagę zarówno Sąd I instancji, jak i organ odwoławczy. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem zupełnie innej okoliczność, tj. zalewania działki nr [...] w wyniku wybudowanego ogrodzenia działki nr [...]. Dalej Sąd II instancji stwierdził, iż w tej sprawie istotne jest to jaką rolę spełnia to ogrodzenie w kontekście spływu wody na działce nr [...], a więc także z uwzględnieniem funkcjonującego na tej działce źródła wody. Między innymi istotne jest w jaki sposób woda ta była odprowadzana, co trafnie ocenił Sąd I instancji. Nie jest bowiem kwestionowane w skardze kasacyjnej, że przed wybudowaniem przedmiotowego ogrodzenia nie dochodziło do szkody na działce nr [...]. Zatem zasadnie ocenił Sąd I instancji, że ustaleniu w przedmiotowej sprawie powinno podlegać, jak wybudowane ogrodzenie wpłynęło na stosunki wodne, a więc też na odprowadzanie wody ze źródła, co także powinno następować w sposób zgodny z prawem – co wymaga oceny również przez pryzmat przepisów Prawa wodnego. Zmiana stanu nieruchomości nie odnosi się tylko do faktycznego stanu, lecz także – a czasami nawet przede wszystkim – do jego stanu prawnego. NSA stwierdził, że skomplikowany charakter tej sprawy uzasadnia uzyskanie dowodu biegłego, gdyż bez wiadomości specjalnych nie sposób ocenić czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Z tych względów Sąd I instancji słusznie uznał za stanowiskiem organu odwoławczego, że organ I instancji nie wyjaśnił rzetelnie jaki był stan gruntu przy granicy z nieruchomością nr [...] przed wykonaniem ogrodzenia, a w konsekwencji, czy do powstania rozlewiska doszło faktycznie po jego wybudowaniu czy też przed. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że skarga U. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w warunkach rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu oceny prawnej zawartej w obu wymienionych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podkreślić w tym miejscu należy, że w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Konsekwencję dokonanej przez sąd oceny prawnej przebiegu postępowania stanowią kierowane do organów administracji wytyczne, których zadaniem jest zapobieżenie zaistnienia wadliwości w ponownie prowadzonym przez te organy postępowaniu. Wyznaczają one kierunek działalności organów, stanowiąc punkt odniesienia dla sądu ponownie kontrolującego sprawę w wyniku zaskarżenia orzeczenia wydanego w następstwie tego wyroku. Zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji słusznie wskazało Kolegium, że organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę obowiązany był przeprowadzić postępowanie zgodnie z wytycznymi WSA w Warszawie zawartymi w prawomocnym wyroku z dnia 10 października 2014 r. ( IV SA/Wa 1237/14), a które Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował ww. wyroku z dnia 20 października 2016 r., II OSK 54/15). Prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że powinnością organu I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy było ustalić jaki rzeczywisty stan faktyczny w zakresie ukształtowanych stosunków wodnych istniał w przeszłości na terenie, na którym położone są działki oznaczone nr [...] i [...], a jak te stosunki ukształtowane są obecnie w wyniku działań podjętych na tych nieruchomościach. Zgodzić się należy z organem drugiej instancji, że okoliczności na które powodują się właściciele ww. działek wskazują na skomplikowany i zawiły charakter niniejszej sprawy. Stąd też aby można było wydać właściwe rozstrzygnięcie niezbędne jest przeprowadzenie bardziej wnikliwego postępowania wyjaśniającego, w tym przede wszystkim przeprowadzenia dowodu z opinii sporządzonej przez specjalistów w celu ustalenia istniejących poprzednio stosunków wodnych na obu działkach, działań podejmowanych przez uprzednich i obecnych właścicieli działek i ich wpływ na obecnie ukształtowane stosunki wodne, a także określenia sposobu uregulowania stosunków wodnych na terenie obu działek aby końcowo doszło do rozwiązania zaistniałego między stronami konfliktu. W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie Kolegium uznało, że organ I instancji nie wyjaśnił w dotychczasowych prowadzonych postępowaniach wszystkich istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji musiało prowadzić do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i na jego podstawie uchylenia decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę obowiązany jest zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania przedstawionych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OSK 54/15 i II OSK 146/16 oddalających skargi kasacyjne U. P. od wyroków WSA w Warszawie z dnia 10 października 2014 r. ( IV SA/Wa 1237/14) i z dnia 19 października 2015 r. ( IV SA/Wa 890/15). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.