III SA/Wa 840/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-13
Skład orzekający: Radosław Teresiak, Piotr Dębkowski, Artur Kuś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki. Stwierdzono, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, co potwierdziło postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, takich jak złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki (H.J. van B.) za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Prezes Zarządu PFRON ustalił solidarną odpowiedzialność skarżącego. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na istnienie majątku spółki, możliwość egzekucji z wierzytelności oraz niewłaściwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant referent Katarzyna Daniluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi H.J. van B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od marca 2010 r. do lipca 2011 r. oraz listopad i grudzień 2011 r. oddala skargę
Decyzją z 10 listopada 2015 r. Prezes Zarządu P. (dalej Prezes P., organ pierwszej instancji) ustalił, że odpowiedzialność za zaległości S. sp. z o.o. w likwidacji z/s W Z.(dalej: Spółka) z tytułu wpłat na P.(dalej P.) za okresy od marca 2010 r. do lipca 2011 r. oraz za listopad i grudzień 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę ponosi solidarnie ze Spółką jej Prezes Zarządu H.J.(dalej Strona, Skarżący).
Na powyższą decyzję Strona złożyła odwołanie, w której zarzuciła Prezesowi P. naruszenie:
1) art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "Op") poprzez:
a) przyjęcie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki w związku wystąpieniem pozytywnej i brakiem negatywnych przesłanek określonych w ww. przepisie, pomimo że:
- w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi jedna z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności Skarżącego za zaległości, a mianowicie nie zachodzi przesłanka bezskutecznej egzekucji wobec Spółki, gdyż istnieje majątek Spółki, do którego może i powinna być skierowana egzekucja, ani jednak Prezes P., ani organ egzekucyjny nie skierowali egzekucji do tego majątku; zaznaczyć należy, że nawet umorzenie egzekucji nie może być podstawą do stwierdzenia jej bezskuteczności, w przypadku kiedy egzekucja nie została skierowana do całego majątku Spółki;
- istnieje przesłanka zwalniająca Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, bowiem Skarżący wskazał mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części,
b) pominięcie okoliczności, że to na organie podatkowym spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia pozytywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności na odwołującego się na podstawie art. 116 Op;
2. naruszenie art. 71a, art. 71b oraz art. 91 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, ze zm., dalej "Pea"), poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie pomimo wskazania przez Skarżącego wierzytelności, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części, Prezes P. przyjął, że Spółka jest uprawniona do wyegzekwowania wierzytelności od kontrahentów; w konsekwencji organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności mających na celu wyegzekwowanie wskazanych przez Skarżącego wierzytelności zagranicznych Spółki;
3) naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122 i art. 187 Op, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania.
Ponadto, Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z:
1) protokołu o stanie majątkowym Spółki z 7 lipca 2014 r., sporządzonego przez Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w Z.(dalej NUS) na okoliczność:
- istnienia majątku Spółki pozwalającego na zaspokojenie roszczeń Prezesa P. i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, faktycznego prowadzenia przez NUS postępowania egzekucyjnego wobec Spółki;
- pisma Skarżącego z 5 maja 2014 r. na okoliczność wskazania przez niego majątku Spółki, pozwalającego na zaspokojenie roszczeń z tytułu wpłat na P.;
2) wykazu majątku na dzień 31 sierpnia 2012 r., stanowiącego załącznik do wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości na okoliczność istnienia majątku Spółki pozwalającego na zaspokojenie roszczeń Prezesa P. i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki;
3) deklaracji dla podatku od towarów i usług za sierpień 2014 r. wykazującej istnienie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na okoliczność istnienia majątku Spółki pozwalającego na zaspokojenie roszczeń organu pierwszej instancji i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki;
4) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej WSA w Gorzowie Wlkp.) z 2 lipca 2015 r., II SA/Go 295/15 na okoliczność:
- braku podstaw do umorzenia egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce w zw. ze wskazaniem przez Spółkę majątku, w tym w szczególności wierzytelności, z których możliwe jest prowadzenie egzekucji;
- wykazania czynności, które powinien podjąć organ egzekucyjny w celu dochodzenia należności oraz wykazania jakich czynności nie może zaniechać organ prowadzący egzekucję;
- wykazania, że postępowanie egzekucyjne prowadzone celem wyegzekwowania wierzytelności Prezesa P. zostało wszczęte i prowadzone w sposób niewystarczający dla wykazania istnienia pozytywnej przesłanki odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki, a mianowicie wykazania bezskutecznej egzekucji wobec tejże Spółki.
Skarżący pismem z 24 października 2017 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz zwrócił się o przeprowadzenie dowodów z:
1) dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS przeciwko Spółce pod sygn. akt [...], w tym postanowienia NUS z 14 stycznia 2014 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na następujące okoliczności:
- istnienia majątku Spółki pozwalającego na zaspokojenie roszczeń Prezesa P. w znacznej części;
- nieprzeprowadzenia przez NUS postępowania egzekucyjnego z całego majątku Spółki, niepodjęcia przez NUS w toku tego postępowania wszelkich niezbędnych czynności mających na celu doprowadzenie do zaspokojenia przymusowo dochodzonych należności z tytułu wpłat na P.;
- wykazania rodzaju i zakresu czynności podjętych przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS przeciwko Spółce;
- ustalenia momentu przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań Spółki wobec Prezesa P.,
2) wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki na okoliczność jego złożenia, a co za tym idzie spełnienia przesłanki egzoneracyjnej wskazanej w art. 116 § 1 pkt. 1 lit. a Op w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji;
3) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości na okoliczność ustalenia czy, a jeśli tak to w jakiej dacie, powstała podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a to w celu ustalenia istnienia negatywnej przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności odwołującego się za zobowiązania Spółki w postaci złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości ww. Spółki we właściwym czasie;
4) zestawienia należności Spółki na okoliczność istnienia majątku pozwalającego na zaspokojenie roszczeń Prezesa P. w znacznej części;
5) wymienionych szczegółowo dokumentów księgowych;
6) Tabeli A kursów średnich nr 008/A/NBP/2014 z dnia 14 stycznia 2014 r. na okoliczność wysokości kursu 1 euro w dniu 14 stycznia 2014 r.;
7) wyroku Sądu Okręgowego w Z.(dalej SO) z [...] maja 2016 r., sygn. akt [...] na okoliczność jego treści, potwierdzającej zasadność twierdzeń Skarżącego o przedwczesności ustalenia bezskuteczności egzekucji bez podjęcia prób prowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących Spółce;
Strona wniosła też o:
1) zwrócenie się do NUS o przedłożenie akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS pod sygn. [...], a to w celu przeprowadzenia dowodów wskazanych powyżej;
2) zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Z.(dalej SR) o przedłożenie akt postępowania upadłościowego prowadzonego pod sygnaturą [...].
Decyzją z 21 grudnia 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Prezesa P..
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie aktu notarialnego z 5 lipca 2007 r. Repertorium A numer [...], aktu notarialnego z dnia 16 września 2013 r. Repertorium A numer [...] oraz odpisu pełnego KRS nr [...], ustalono, że Skarżący od 5 lipca 2007 r. do 16 września 2013 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce i w związku z tym odpowiada za powstałe zaległości podatkowe.
Minister podkreślił, że Spółka za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji złożyła deklaracje DEK-I-0, lecz nie dokonała wpłat należnych zobowiązań.
Organ odwoławczy dodał, że zgodnie z art. 2 § 1 Pea zaległości Spółki zostały objęte tytułami wykonawczymi, jednakże prowadzona egzekucja nie doprowadziła do uzyskania jakiejkolwiek kwoty.
Minister zauważył, że postanowieniem z 14 stycznia 2014 r. NUS umorzył postępowanie egzekucyjne informując, że egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wskazał, że dokonano zajęcia rachunków bankowych Spółki, z których nie wyegzekwowano żadnych kwot. Ze spisanego 1 lipca 2013 r. protokołu o stanie majątkowym Spółki przy udziale Skarżącego wynikało, że siedziba Spółki mieści się w jednym pomieszczeniu wynajmowanym od osoby prywatnej, Spółka nie prowadzi działalności, nie osiąga dochodów i nie zatrudnia pracowników, nie posiada żadnego ruchomego jak i nieruchomego majątku, a na dzień sporządzenia protokołu Spółka nie posiada rachunku bankowego.
NUS ustalił też, że Spółka nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na terenie powiatu zielonogórskiego oraz że Spółka nie figuruje w centralnej ewidencji pojazdów. Z dokumentów znajdujących się w Urzędzie Skarbowym wynikało, że Spółka działalność gospodarczą za 2012 r. zakończyła wynikiem zero dochodu (wg deklaracji CU - 8 strata). Zaś z deklaracji PIT 4R za 2012 r. wynikało, że od maja 2012 r. zatrudniona była tylko jedna osoba.
W związku z powyższym, Prezes P. postanowieniem z 3 kwietnia 2014 r. zasadnie wszczął postępowanie wobec Skarżącego, mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na P..
W zakresie przedstawionych dowodów wskazujących na istnienie wierzytelności Spółki w łącznej kwocie 49,605,84 euro Minister stwierdził, że egzekucja z mienia musi być możliwa do przeprowadzenia i skutkować zaspokojeniem wierzyciela. Majątkiem takim w żadnym wypadku nie mogą być wierzytelności przedawnione a także uznane za sporne.
Organ odwoławczy, w nawiązaniu do orzeczeń Sądów administracyjnych, wskazał, że mienie, o którym mowa w art. 116 § 1 Op musi być realne, konkretne. Jeśli tym mieniem mają być wierzytelności, to muszą być one bezsporne, uznane, wskazane co do daty zapłaty, nie obciążone żadnymi roszczeniami wzajemnymi, a w końcu rzeczywiście zapłacone. Przesłanka uwalniająca od odpowiedzialności, zawarta w art. 116 § 1 Op, musi istnieć w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. Dopiero wskazanie mienia, które istnieje w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu, z którego egzekucja na ten moment jest możliwa zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności jako osoby trzeciej.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Ministra, wskazane przez Stronę mienie w postaci załączonych kopii faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych oraz ksiąg handlowych nie uwalniają Strony od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Są to bowiem wierzytelności sporne. Również wykazana przez Skarżącego nadpłata podatku od towarów i usług za sierpień 2014 r. w kwocie 1.676 zł nie może zostać uznana za mienie, z którego można egzekwować zobowiązanie. Należy bowiem zauważyć, że nadpłata ta stanowi deklarację Spółki, nie jest to natomiast dowód na istnienie rzeczywistej nadpłaty, uznanej przez Urząd Skarbowy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 71a, art. 71b oraz art. 91 Pea Minister wskazał, że Prezes P. nie jest uprawniony do prowadzenia czynności egzekucyjnych. Zatem zarzut czyniony temu organowi, że nie podjął żadnych czynności mających na celu wyegzekwowanie wskazanych przez Skarżącego wierzytelności zagranicznych przysługujących Spółce był, zdaniem organu odwoławczego, całkowicie niezrozumiały.
Minister nie podzielił również zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 116 Op, poprzez pominięcie okoliczności, że to na organie podatkowym spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia pozytywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności.
Organ odwoławczy podkreślił, że został wykazany fakt sprawowania przez Stronę funkcji Prezesa Zarządu. Bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki potwierdziło natomiast postanowienie NUS z 14 stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Minister uznał, że nie jest uprawniony do kwestionowania postanowienia wydanego przez organ właściwy do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważył, że w aktach sprawy nie znajduje się zażalenie na to postanowienie, które Skarżący jako likwidator Spółki mógł złożyć na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 59 § 5 Pea, zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu.
Organ odwoławczy dodał, że Skarżący nie złożył także we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. w terminie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej "Pun").
Zdaniem Ministra, niewypłacalność Spółki nastąpiła gdy Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Data wymagalności pierwszego niezapłaconego zobowiązania za marzec 2010 r. przypadała na dzień 20 kwietnia 2010 r.
Organ odwoławczy uznał, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest bowiem, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 Pun. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też jaka jest wysokość długu w porównaniu do jego aktywów. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne, czy cywilnoprawne oraz to, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym, czy wykonawczym.
Minister podkreślił, że w przypadku przesłanek egzoneracyjnych ciężar dowodu spoczywał na Stronie.
W świetle powyższego, odnosząc się do wniosków dowodowych m. in. o zwrócenie się do NUS o przedłożenie akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. [...], do SR o przedłożenie akt postępowania upadłościowego prowadzonego pod sygnaturą [...] oraz zwrócenie się o opinię do biegłego z dziedziny rachunkowości, Minister zauważył, że to Skarżący miał obowiązek przekazania dokumentów mających znaczenie dla sprawy.
W ocenie Ministra, również zgłoszone przez Stronę wnioski o przeprowadzenie dowodu z wymienionych szczegółowo dokumentów mają służyć wykazaniu, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone celem wyegzekwowania wierzytelności było prowadzone niewłaściwie. Zdaniem organu odwoławczego, zastrzeżenia zgłaszane przez Stronę, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, a dotyczące przeprowadzonego przez NUS postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, powinny zostać zawarte w zażaleniu na postanowienie dotyczące umorzenia tego postępowania.
Organ odwoławczy dodał, że wyrok SR z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...], który w ocenie Strony potwierdza przedwczesność ustalenia bezskuteczności egzekucji bez podjęcia prób prowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących dłużnikowi, jest nieprawomocny. Informację telefoniczną stwierdzającą ten fakt organ odwoławczy uzyskał w dniu 13 grudnia 2016 r. w SR. Nieprawomocny jest również wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 lipca 2015 r. II SA/Go 295/15. Oba wyroki dotyczyły ustalenia odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania innych podmiotów, których był prezesem. W związku z tym, ich rozstrzygnięcia nie miały wpływu na ustalenie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych w postępowaniu przed Ministrem, a które zostały niesłusznie oddalone, mianowicie Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów:
1) dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS na wniosek Prezesa P. przeciwko Spółce pod sygn. akt [...]., w tym z postanowienia NUS z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na następujące okoliczności:
- istnienia majątku Spółki pozwalającego na zaspokojenie roszczeń P. w znacznej części;
- nieprzeprowadzenia przez NUS postępowania egzekucyjnego z wniosku Prezesa P. z całego majątku Spółki;
- wykazania rodzaju i zakresu czynności podjętych przez organ egzekucyjny (NUS) w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółce na wniosek Prezesa P., a w szczególności wykazania, iż NUS nie podjął w toku tego postępowania wszelkich niezbędnych czynności mających na celu doprowadzenie do zaspokojenia przymusowo dochodzonych należności P.;
- ustalenia terminu przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań Spółki wobec P.;
2) wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki na okoliczność złożenia i daty złożenia tego wniosku, a co za tym idzie wykazania złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie, a w konsekwencji wykazania spełnienia przesłanki egzoneracyjnej wskazanej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Op, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji Prezesa P.;
3) zestawienia należności Spółki oraz dokumentów źródłowych dokumentujących istnienie wierzytelności wskazanych w ww. zestawieniu na okoliczność istnienia majątku Spółki, pozwalającego na zaspokojenie roszczeń P. w znacznej części.
W świetle powyższego Strona wniosła także o :
1) zwrócenie się przez Sąd do NUS o przedłożenie akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS pod sygn. [...], a to w celu przeprowadzenia dowodów z dokumentów, o którym mowa w złożonych przez Stronę wnioskach dowodowych;
2) zwrócenie się przez Sąd do SR o przedłożenie akt postępowania upadłościowego prowadzonego pod sygnaturą [...], a to w celu przeprowadzenia dowodów z dokumentów, o którym mowa w złożonych przez Stronę wnioskach dowodowych.
Strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 116 ust. 1 Op w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127,poz. 721 ze zm., dalej "Urzszon") poprzez:
a) przyjęcie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na P. w związku wystąpieniem pozytywnej i brakiem negatywnych przesłanek określonych w w/w przepisie, pomimo że:
- w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi jedna z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki, a mianowicie nie zachodzi przesłanka bezskutecznej egzekucji, istnieje bowiem majątek Spółki do którego może i powinna być skierowana egzekucja, ani jednak Prezes P., ani organ egzekucyjny nie skierowali egzekucji do tego majątku; zaznaczyć należy, że nawet umorzenie egzekucji nie może być podstawą do stwierdzenia jej bezskuteczności, w przypadku, kiedy egzekucja nie została skierowana do całego majątku Spółki;
- istnieją przesłanki zwalniające Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, bowiem Skarżący wskazał mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, a także złożył we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości;
b) pominięcie okoliczności, że to na Prezesie P. spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia pozytywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego na podstawie art. 116 Op;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie:
a) naruszenie art. 71a, art. 71b oraz art. 91 Pea, poprzez ich niezastosowanie, a mianowicie:
- pominięcie przez Ministra okoliczności, że w razie wskazania przez Skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego wierzytelności, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części Prezes P. mógł i powinien skierować do nich egzekucję;
- uznanie, że wierzytelności Spółki są sporne, pomimo, że ani Minister, ani wcześniej Prezes P., nie pocięli żadnych czynności mających na celu wyegzekwowanie wskazanych przez Skarżącego wierzytelności, co w konsekwencji czyni ustalenie dotyczące sporności tych wierzytelności zupełnie dowolnym;
b) naruszenie art. 229 Op w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez nie przeprowadzenie przez Ministra dodatkowego postępowania dowodowego (chociażby w zakresie zawnioskowanym przez Skarżącego), w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w sytuacji gdy znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy był niepełny i nie dawał podstaw do wydania decyzji merytorycznej;
c) naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 187, art. 188, art. 191 oraz art. 197 wszystkie w zw. z art. 235 Op oraz w zw. z art. 49 ust. 1 Urzszon, poprzez:
- nieprzeprowadzenie postępowania w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rzeczowej i prawidłowej oceny stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego i niezasadne przyjęcie, że: w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi pozytywna przesłanka warunkująca odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P., w postaci bezskuteczności egzekucji Spółki w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce prowadzono bez należytej staranności, a przez to w sposób niezgodny z prawem, w szczególności Prezes P. nie skierował egzekucji do ujawnionego w toku egzekucji majątku spółki w postaci przysługujących tej spółce wierzytelności; wskazane przez Skarżącego w toku postępowania wierzytelności Spółki są sporne, pomimo że ani Minister, ani wcześniej Prezes P. czy też organ egzekucyjny w ogóle nie badali tej okoliczności, gdyż można by to zrobić jedynie wówczas, kiedy zostałaby do tych wierzytelności skierowana egzekucja; Skarżący jako Prezes Zarządu Spółki nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki pomimo, że Minister w żaden sposób samodzielnie nie mógł ustalić tej okoliczności, w tym w szczególności bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i bez zbadania ksiąg rachunkowych tejże spółki (Minister wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasady postępowania wynikające z Op wymagające powołania biegłego w sytuacji konieczności ustalenia daty wystąpienia przesłanek upadłościowych, pomimo zgłoszenia takiego wniosku dowodowego przez Skarżącego, co doprowadziło organ odwoławczy do bezpodstawnego i niczym nie uzasadnionego wniosku, że Skarżący jako Prezes Zarządu Spółki nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości ww. spółki);
- przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że: w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi pozytywna przesłanka warunkująca odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P., w postaci bezskuteczności egzekucji Spółki w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce prowadzono bez należytej staranności, a przez to w sposób niezgodny z prawem, w szczególności Prezes P. nie skierował egzekucji do ujawnionego w toku egzekucji majątku Spółki w postaci przysługujących tej Spółce wierzytelności; wskazane przez Skarżącego w toku postępowania wierzytelności Spółki są sporne, pomimo że ani Minister, ani wcześniej Prezes P. czy też organ egzekucyjny w ogóle nie badali tej okoliczności, gdyż można by to zrobić jedynie wówczas, kiedy zostałaby do tych wierzytelności skierowana egzekucja; Skarżący jako Prezes Spółki nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości pomimo, że Minister w żaden sposób samodzielnie nie mógł ustalić tej okoliczności, w tym w szczególności bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i bez zbadania ksiąg rachunkowych tejże Spółki;
- uniemożliwienie stronie postępowania skorzystania z zawartych w ww. regulacjach proceduralnych uprawnień poprzez odmowę przeprowadzenia przez ministra zawnioskowanych w sprawie dowodów, podczas gdy Organ zobowiązany był do przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę, kiedy zmierzały one do wykazania istotnych dla sprawy okoliczności w postaci wykazania nieistnienia pozytywnej i występowania negatywnych przesłanek odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na P..
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 718), zwanej dalej "Ppsa", stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c Ppsa).
W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, co skutkowało uznaniem, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań Sąd zauważa, że decyzja Prezesa P. o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu wpłat na P. została wydana 10 listopada 2015 r., a doręczona 13 listopada 2015 r. Nastąpiło to zatem przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 Op, czyli w przypadku najwcześniejszych zobowiązań Spółki, do dnia 31 grudnia 2015 r. Z tych względów prawo do orzekania przez Prezesa P. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za powstałe zaległości z tytułu wpłat na P. nie uległo przedawnieniu.
Do zachowania tego terminu jest bowiem wystarczające wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji. Ponieważ terminy materialne odnoszą się do okresu, w którym może nastąpić ukształtowanie określonych praw i obowiązków, wiązać je należy już z decyzją pierwszoinstancyjną. Dotyczą one bowiem ustalenia, stworzenia, zniesienia lub zmiany konkretnych praw i obowiązków skonkretyzowanego zewnętrznego adresata. Są efektem stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Art. 118 § 1 Op dotyczy decyzji konstytutywnej wydanej przez organ pierwszej instancji, gdyż to ona kształtuje odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika. Oznacza to, że o ile organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności osoby trzeciej zachowując termin na wydanie decyzji określony w art. 118 § 1 Op, to organ odwoławczy może orzekać w zakresie objętym tą decyzją także po upływie tego terminu, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może zwiększyć zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej w porównaniu do zakresu orzeczonego decyzją organu pierwszej instancji. (por. wyrok NSA z 19 sierpnia 2016 r., I FSK 1385/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych względów, wbrew stanowisku Strony, kwestia przerwania biegu terminu przedawnienia nie wymagała przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych.
Przechodząc do kwestii podstaw odpowiedzialności Skarżącego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo powołały się na art. 116 § 1 Op.
Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy (pkt 1 a i b), bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (pkt 2).
Przy tym odpowiedzialność członków narządu, określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało unormowane w art. 116 § 4 Op.
Przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można więc podzielić na dwie kategorie:
a) przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe,
b) przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
Warunkiem sine qua non orzeczenia względem konkretnej osoby odpowiedzialności za zaległości spółki kapitałowej jest pełnienie przez nią obowiązków członka zarządu w czasie, w którym te zaległości powstały, tj. w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązań, z tytułu których ta osoba ma odpowiadać.
W rozpoznawanej sprawie jest to okoliczność niesporna. Ustalono bowiem, że Skarżący od 5 lipca 2007 r. do 16 września 2013 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce i w związku z tym to jemu należało przypisać ewentualną odpowiedzialność za powstałe zaległości podatkowe z tytułu wpłat na P..
Organy podatkowe prawidłowo także ustaliły, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki okazało się bezskuteczne, co wywiodły z treści postanowienia NUS z 14 stycznia 2014 r.
Pojęcie "bezskutecznej egzekucji" w rozumieniu art. 116 § 1 Op, to sytuacja, w której nie zachodzi możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku podatnika (spółki), nie doszło do przymusowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Jednocześnie orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji.
Zgodnie natomiast z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt. II FPS 6/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.
W powyższej uchwale skład orzekający wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych (art. 120 i nast. Op). Oznacza, to, że organ podatkowy prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Op) a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Op) także w odniesieniu do ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części w tym także w zakresie dotyczącym oceny dowodów stwierdzających tę przesłankę (art. 191 Op).
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Minister zasadnie odniósł się do treści postanowienia NUS z 14 stycznia 2014 r., w której organ egzekucyjny wyjaśnił w oparciu o jakie przesłanki uznał, że egzekucja z majątku Spółki nie doprowadzi do zaspokojenia wierzytelności Prezesa P..
Wskazać należy, że informacje o stanie majątkowym Spółki, na które powołał się NUS w postanowieniu z 14 stycznia 2014 r., znalazły potwierdzenie w sporządzonym 7 lipca 2014 r. przez NUS z udziałem Skarżącego protokole o stanie majątkowym zobowiązanego. W załączniku do protokołu Strona wymieniła również wierzytelności względem podmiotów holenderskich i niemieckich, których Minister słusznie nie uznał za składniki majątku umożliwiające zaspokojenie Prezesa P.. Zdaniem Sądu, nie można bowiem uznać tych wierzytelności za niesporne, skoro Skarżący przedstawia wyłącznie faktury wystawione na rzecz swoich kontrahentów. Wbrew temu co twierdzi Strona, nie jest rolą organu egzekucyjnego, a tym bardziej rolą wierzyciela publicznoprawnego, zastępowanie podatnika w dochodzeniu należności wynikających z samych tylko wystawionych faktur.
Istotne znaczenie w powyższej kwestii ma również fakt, że Skarżący, jako likwidator Spółki, nie złożył zażalenia na postanowienie NUS z 14 stycznia 2014 r., a w konsekwencji również skargi do sądu administracyjnego. Z tego też względu Sąd nie widzi możliwości, aby legalność tego postanowienia była badana w niniejszym postępowaniu, do czego de facto sprowadzają się wnioski dowodowe Skarżącego, dotyczące dokumentów z akt NUS oraz, nieznajdujący oparcia w art. 106 § 3 Ppsa, wniosek o zwrócenie się do NUS o przedłożenie akt sprawy [...].
Stanowiska Ministra o bezskuteczności egzekucji nie podważa również treść wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 lipca 2015 r. II SA/Go 295/15, uchylającego postanowienie NUS z 18 grudnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Sąd pragnie bowiem zauważyć, że wyrok ten został uchylony prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2798/15. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Gorzowie Wlkp., wyrokiem z 23 listopada 2017 r., II SA/Go 916/17, oddalił skargę Spółki wskazując, że postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 Pea ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. W toku postępowania organ przeprowadził czynności, które nie doprowadziły do ustalenia stanu majątkowego dłużnika. Jak wynikało z akt sprawy Spółka nie jest właścicielem nieruchomości oraz środków transportu, nie posiada rachunku bankowego, a jedyne prawa majątkowe jakie w toku w postępowania egzekucyjnego Spółka wykazała to wierzytelności wobec kontrahentów zagranicznych. Spółka od 2013 r. znajduje się w stanie likwidacji, nie prowadzi działalności gospodarczej. Stan majątkowy spółki w zestawieniu ze znaczną kwotą dochodzonych należności uzasadniały podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W kwestii wskazanych powyżej wierzytelności Sąd ponownie podkreśla, że w niniejszej Sprawie Spółka nie kwestionowała nieskierowania czynności egzekucyjnych wobec tego składnika majątku, gdyż nie złożyła zażalenia na postanowienie NUS z 14 stycznia 2014 r. Z kolei Minister w zaskarżonej decyzji słusznie skonstatował, że samo przedstawienie faktur wystawionych wobec kontrahentów nie świadczy o tym, że egzekucja nie była bezskuteczna. Wszakże gdyby były to wierzytelności niesporne Spółka dysponowałaby zapewne jakimkolwiek dowodem, takim jak np. europejski nakaz zapłaty, od którego kontrahenci nie wnieśli sprzeciwu. Wówczas można byłoby rozważać podjęcie działań w trybie przepisów ustawy z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289) w zw. z Konwencją o wzajemnej pomocy administracyjnej z 25 stycznia 1988 r.
W kontekście bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki za niezrozumiały uznać należało zarzut naruszenia art. 71a, art. 71b i art. 91 Pea, w zakresie w jakim Strona upatruje możliwości ich zastosowania przez Ministra i przez Prezesa P.. Przepis ten dotyczy bowiem sfery działalności organu egzekucyjnego. Skarżący, jako likwidator Spółki, mógł natomiast stawiać takie zarzuty w zażaleniu na postanowienie NUS z 14 stycznia 2014 r., czego jednak nie uczynił.
Sąd nie może natomiast uznać, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż organy orzekające w tej sprawie, w kontekście bezskuteczności egzekucji, wadliwie oceniły zastosowanie tych przepisów przez NUS. Kompetencję do takiej oceny miał bowiem właściwy dyrektor izby skarbowej, gdyby Spółka złożyła zażalenie, a następnie sąd administracyjny kontrolujący postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący nie wykazał ponadto następstwa którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 Op.
Zdaniem Sądu, mimo niewypłacalności Spółki, Skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie jej upadłości, ani też nie wykazał, aby niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.
Odnotować jednocześnie należy, że definicja pojęcia niewypłacalności została unormowana w przepisach ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "Pun").
Z treści przepisów tej ustawy oraz z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że wskazane przez Stronę zaniechanie zbadania rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący tak wywodząc pomija bowiem, że przesłanka, na którą powołały się organy w kontekście stwierdzenia niewypłacalności Spółki, dotyczyła sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 Pun. Natomiast w ust. 2 tego przepisu była mowa o zobowiązaniach przekraczających wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Użycie w art. 11 ust. 2 Pun sformułowania "dłużnika (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy (...)" prowadzi do wniosku, że nie mamy tu do czynienia z rozwinięciem ust. 1, lecz z dwiema odrębnymi przesłankami, z których pierwsza nie odnosi się do sytuacji materialnej dłużnika. Stąd też uprawniony był wniosek organów, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych był wystarczający do uznania, iż dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny, co powinno skłonić jego zarząd do podjęcia stosownych kroków przewidzianych w powołanej ustawie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Op, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi P. (art. 49 ust. 1 Urzszon).
Pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (art. 49 ust. 2 Urzszon).
W niniejszej sprawie Spółka, mimo złożenia deklaracji za okresy objęte decyzją, nie dokonała wpłaty całej kwoty zobowiązania za marzec 2010 r. Za kolejne okresy rozliczeniowe, począwszy od kwietnia 2010 r., w ogóle nie uregulowała należności.
Minister prawidłowo ocenił, że wniosek o ogłoszenie upadłości należało złożyć w terminie wskazanym w art. 21 ust. 1 Pun (14 dni), liczonym od dnia, w którym Spółka przestała spłacać ciążące na niej zobowiązania publicznoprawne. Zdaniem Sądu, nastąpiło to już w terminie płatności za marzec 2010 r. Brak rozliczenia kolejnych okresów potwierdził jedynie, że niewykonanie zobowiązania za marzec 2010 r. nie miało charakteru incydentalnego.
Skoro zatem w tym czasie Strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, zbędnym było ustalanie czy zrobiła to później. W tym zakresie Sąd nie mógł zresztą również z przyczyn formalnych (art. 106 § 3 Ppsa) uwzględnić wniosku dowodowego, który poprzedzało zwrócenie się do SR o przedłożenie akt sprawy [...]. Tym bardziej, że to na Stronie ciążył obowiązek wykazania, iż wniosek o ogłoszenie upadłości złożyła we właściwym czasie. Skarżący, jeśli rzeczywiście dopełnił takiej czynności, winien przedstawić stosowne dowody, którymi, jeśli takowe istniały, jako osoba reprezentująca Spółkę w postępowaniu przed SR, zapewne cały czas dysponował.
Wbrew zarzutom skargi nie było zatem potrzeby badania ksiąg rachunkowych Spółki, czy też przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego. Ustalenie, czy Spółka dysponowała majątkiem wystarczającym na pokrycie należności z tytułu wpłat na P., z punktu widzenia art. 11 ust. 1 Pun, było irrelewantne, gdyż nie budzi wątpliwości, że począwszy od zobowiązania za marzec 2010 r. należności tych nie regulowała.
Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, okoliczność istnienia w 2010 r. tylko jednego wierzyciela (z akt nie wynika kiedy powstały zaległości względem ZUS, których dotyczył wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. II SA/Go 295/15) nie miała znaczenia dla określenia istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej. Okoliczność taka nie pozbawiła bowiem Skarżącego samej możliwości złożenia takiego wniosku, natomiast ocena jego skuteczności stanowi odrębny problem badany w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Sąd podziela pogląd, że nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa, nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 Op skoro zasadniczą podstawą upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność (por. wyroki NSA z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 12 maja 2017 r., I FSK 2016/16; www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Minister wykazał wreszcie, że Skarżący, w toku niniejszego postępowania, nie wskazał majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzytelności publicznoprawnych.
Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że za taki majątek nie można uznać wierzytelności u podmiotów zagranicznych, których niesporność Skarżący wywodzi wyłącznie z treści wystawionych faktur. Z kolei wskazane w toku postępowania wierzytelności względem kontrahenta krajowego (O. sp. z o.o. z/s w L.) zostały wymienione w spisie na dzień 30 kwietnia 2014 r. Nie zostały natomiast potwierdzone w załączniku do protokołu o stanie majątkowym z 7 lipca 2014 r., który był sporządzany z udziałem Skarżącego z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Ponadto w również w przypadku tych wierzytelności, okoliczność, że są to roszczenia niesporne, Strona wywodziła wyłącznie z treści przedstawionych faktur.
Minister prawidłowo ocenił również kwestię nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2014 r., która, co wynika z deklaracji VAT-7, wynosiła zaledwie 1.676 zł i została w całości przeniesiona na kolejny okres rozliczeniowy.
Ponadto, Minister zasadnie stwierdził, że wyrok SO z [...] maja 2016 r., [...] nie mógł mieć wpływu na niniejsze postępowanie. Orzeczenie to dotyczyło bowiem odpowiedzialności Skarżącego za zaległości O. sp. z o.o. (obecnie G. sp. z o.o. w likwidacji z/s w W.) względem ZUS, co budzi tylko dodatkowe wątpliwości, dlaczego Skarżący powoływał się w toku postępowania na istnienie roszczeń majątkowych Spółki również względem tego podmiotu.
Skoro bowiem sam zarządzał spółką O., która, jak twierdzi, ma względem Spółki niesporne zobowiązanie, to co stało na przeszkodzie, aby tą należność uregulować, bez potrzeby ponoszenia dodatkowych kosztów, w związku chociażby z działaniem organu egzekucyjnego?
Nie można zatem stwierdzić aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 Op.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 116 ust. 1 Op w zw. z art. 49 ust. 1 Uszrzon, gdyż organy obu instancji wykazały, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości Spółki z tytułu wpłat na P..
Minister prawidłowo odniósł się do dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym również do dokumentów przedstawionych w toku postępowania odwoławczego. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 229 Op w zw. z art. 49 ust. 1 Uszrzon, Minister słusznie nie dopatrzył się istotnych braków w stanie faktycznym ustalonym przez Prezesa P.. Nie było zatem potrzeby w postępowaniu odwoławczym prowadzenia dodatkowych czynności dowodowych, w tym również występowania do NUS i SR o akta spraw o sygn. [...] i [...].
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 187, art. 188, art. 191 oraz art. 197 wszystkie w zw. z art. 235 Op oraz w zw. z art. 49 ust. 1 Urzszon, który w zasadniczej części został oparty na chybionych zastrzeżeniach dotyczących dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych.
Ocena prawidłowo zgromadzonych dowodów nie nosiła znamion dowolnej. Organy przedstawiły logiczną i spójną argumentację prowadzącą do wniosku, że Skarżący w latach 2010-2011 pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki, egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, natomiast Strona nie wykazała następstwa przynajmniej jednej z przesłanek egzoneracyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło