I OZ 476/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 517/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 517/17 w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [..] czerwca 2017 r., znak: [..] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 517/17 odrzucił skargę kasacyjną T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 515/17 w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [..] czerwca 2017 r., znak: [..] w przedmiocie opłaty adiacenckiej, wskazując w uzasadnieniu, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej m.in. poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego pisma celem doręczenia organowi razem ze skargą kasacyjną. W wyznaczonym terminie pełnomocnik złożył do akt sprawy pismo, w którym zawnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie, jednakże nie dołączył odpisu tego pisma. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną uznając, że mimo wyraźnego wezwania nie uzupełniono jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie powołując się na orzecznictwo podniósł, że odrzucenie skargi kasacyjnej narusza prawo strony do sądu, ponieważ nie był to brak istotny, który uniemożliwiał nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu, skoro oświadczenie o woli rozpoznania sprawy na rozprawie wobec organu miało jedynie walor informacyjny. Dodatkowo zdaniem skarżącego kasacyjnie odrzucenie skargi kasacyjnej było przedwczesne, ponieważ dopiero stwierdzenie, że pismo złożono bez jego odpisu dla strony przeciwnej daje podstawy do wystosowania wezwania do uzupełnienia takiego braku formalnego i uprawnienie strony do jego uzupełnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło być uwzględnione. Z akt sprawy wynika, że od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 517/17 pełnomocnik skarżącego w dniu 11 kwietnia 2018 r. wniósł skargę kasacyjną w jednym, niepodpisanym egzemplarzu, w którym nie zawarto oświadczenia o woli rozpoznania sprawy na rozprawie bądź zrzeczeniu się rozprawy. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez podpisanie skargi kasacyjnej znajdującej się w aktach sprawy bądź do nadesłania podpisanej skargi kasacyjnej celem dołączenia do akt sprawy, złożenia odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem celem doręczenia organowi oraz do złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego pisma celem doręczenia organowi razem ze skargą kasacyjną. W wyniku wezwania pełnomocnik przedłożył Sądowi podpisaną skargę kasacyjną wraz z jej odpisem, zaś w piśmie przewodnim zawarł oświadczenie o woli rozpoznania sprawy na rozprawie. W tym stanie rzeczy stanowisko Sądu I instancji, który odrzucił skargę kasacyjną stwierdzając nieuzupełnienie braków formalnych w terminie jest prawidłowe. Należy bowiem przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym pismem procesowym, które oprócz ogólnych wymogów stawianych pismom procesowym, spełniać musi dodatkowe warunki szczególne. Stosownie do art. 176 § 2 in fine Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, zachodziły podstawy do wezwania do uzupełnienia braków wniesionej skargi kasacyjnej, w której treści nie zawarto niezbędnego oświadczenia. Nie ulega także wątpliwości, że dopiero skarga kasacyjna niezawierająca braków formalnych podlega doręczeniu stronie przeciwnej. Skoro pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie złożył dwa odpisy skargi kasacyjnej, które nie zawierały oświadczenia o woli rozpoznania sprawy na rozprawie bądź o zrzeczeniu się rozprawy, należało uznać, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony - pismo przewodnie zawierające wniosek o rozpatrzenie sprawy na rozprawie zostało bowiem złożone w jednym egzemplarzu. Brak oświadczenia był bez wątpienia brakiem formalnym usuwalnym i do jego usunięcia pełnomocnik skarżącego został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 17 kwietnia 2018 r. zawierającym prawidłowo wskazany rygor odrzucenia skargi kasacyjnej. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, że z uwagi na to, że przesłanie stronie przeciwnej pisma zawierającego oświadczenie miałoby wyłączenie charakter informacyjny (skoro organ nie mógłby zaoponować wnioskowi skarżącego), należy uznać, że brak formalny nie uniemożliwiał nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wychodzi z założenia, że skoro oświadczeniu o woli rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie strona przeciwna nie mogła skutecznie się sprzeciwić (odwrotnie niż w sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie zrzeka się rozprawy), to odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia braku formalnego stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa strony do sądu. Stanowisko to w sposób oczywisty jest błędne. Niezależnie bowiem od tego, czy strona wyraża wolę rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, czy zrzeka się rozprawy – oświadczenie w tym zakresie stanowi wymagany przepisem art. 176 § 2 p.p.s.a. niezbędny element formalny skargi kasacyjnej. Nie można nadać skardze kasacyjnej dalszego biegu, skoro nie jest możliwe doręczenie jej wierzytelnego odpisu stronie przeciwnej. Istota zagadnienia w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy możliwe było nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu, w sytuacji, w której strona, mimo prawidłowego wezwania, nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej, czym uniemożliwiła doręczenie odpisu skargi kasacyjnej stronie przeciwnej. Należy bowiem uwzględnić, że doręczeniu stronie przeciwnej podlega odpis skargi kasacyjnej zawierającej pełne stanowisko strony skarżącej kasacyjnie – także w przedmiocie woli rozpoznania sprawy na rozprawie lub poza nią. Nie mogła być skuteczna argumentacja skarżącego kasacyjnie, że wezwanie do nadesłania oświadczenia wraz z odpisem dla strony przeciwnej było przedwczesne, ponieważ żądanie nadesłania odpisu tego oświadczenia mogło być dopuszczalne dopiero po otrzymaniu przez sąd niewystarczającej liczby odpisów oryginału oświadczenia. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie dostrzega, że brakiem formalnym skargi kasacyjnej było niezamieszczenie w niej oświadczenia, zatem zarówno oryginał, jaki wierzytelny odpis skargi kasacyjnej powinien był zawierać stosowne oświadczenie. Prawidłowe było więc wezwanie do nadesłania wierzytelnego odpisu skargi kasacyjnej oraz uzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej o wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenie o rezygnacji z rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie przez nadesłanie odpowiedniej dla postępowania liczby odpisów. Oświadczenie to stanowi element skargi kasacyjnej – i co do zasady nie powinno stanowić odrębnego pisma w sprawie, z tej przyczyny nie było podstaw do wystosowywania kolejnego wezwania do nadesłania odpisu oświadczenia. Bezsprzecznie bowiem brak oświadczenia stanowił brak skargi kasacyjnej, który nie został usunięty. Konieczność załączenia do pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy odpisu tego pisma wynika z reguły zawartej w art. 47 § 1 p.p.s.a. wprowadzającej wymóg dołączenia do pisma strony odpowiedniej liczby załączników dla doręczenia ich stronom (por. post. NSA z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1723/17). Nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci przedłożenia odpisu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy skutkuje zastosowaniem przez sąd administracyjny sankcji z art. 178 p.p.s.a. Nie można uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy konstytucyjnego prawa do sądu, skoro stanowisko Sądu I instancji, któremu skarżący kasacyjnie zarzuca nadmierny rygoryzm, znajduje bezpośrednie oparcie w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Z faktu nienależytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, w tym niezastosowania się do oczywistego w swojej treści wezwania sądu, nie można wywodzić skutków, jakie skarżący kasacyjnie chciałby osiągnąć poprzez zarzucenie Sądowi braku dopuszczenia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, skoro odrzucenie skargi kasacyjnej nie naruszało prawa i było konsekwencją uchybień strony. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie nie podziela stanowiska, zgodnie z którym odrzucenie skargi kasacyjnej w takim przypadku byłoby przejawem nadmiernego formalizmu. Przepisy p.p.s.a. regulujące postępowanie sądowe i statuujące szczególne wymogi formalne w stosunku do skargi kasacyjnej, która, co należy podkreślić, jest sformalizowanym środkiem prawnym, nie mogą być odczytywane w sposób dowolny, zwalniający z dochowania obowiązkowych warunków formalnych pisma - ad causa. Nie można przychylić się do stanowiska, zgodnie z którym oświadczenie w zakresie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie lub o zrzeczeniu się rozprawy nie wpływa na prawa i obowiązki pozostałych uczestników postępowania. Przeczy temu sens art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Uwzględniając nawet stanowisko, że podjęcie decyzji o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym jest pozostawione uznaniu Naczelnego Sądu Administracyjnemu (wyrok NSA z dnia 17 listopada 20106 r., sygn. akt: II FSK 1390/05) powoływane jako argument w analogicznej sprawie rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 16 kwietnia 2019, sygn. akt: I OZ 339/19) nie można uznać, aby z kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie mimo odmiennej woli stron można było wywodzić podstawę do zwolnienia strony skarżącej kasacyjnie z obowiązku wyrażenia stanowiska w tym zakresie, do którego ma prawo odnieść się strona przeciwna. W zaistniałej zatem sytuacji aktualność zachowało stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale i motywach uchwały z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt: I OPS 13/13. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia, co skutkowało jego oddaleniem w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.