I GZ 5/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 895/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 895/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. B.r (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Taką okolicznością nie jest w ocenie WSA nieobecność skarżącej w Polsce w okresie od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r. z uwagi na wyjazd do syna mieszkającego na stałe w Wielkiej Brytanii. Sąd powołując się na pogląd wyrażany w orzecznictwie stwierdził, że niepodjęcie do momentu wyjazdu za granicę czynności związanych z ustanowieniem pełnomocnika, który reprezentowałby skarżącą lub odbierał korespondencję, nie może być ocenione inaczej, jak brak należytej dbałości o własne interesy, przekładający się na przypisanie skarżącej winy w niedotrzymaniu terminu. Uznając zatem, że niedochowanie przez skarżącą terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie jest następstwem okoliczności niezależnych od niej, lecz jest wynikiem niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, Sąd stwierdził, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu. Jednocześnie Sąd zauważył, że syn skarżącej mieszka za granicą na stałe, a zatem konieczność podróżowania przez skarżącą z Polski do Wielkiej Brytanii nie jest okolicznością nową, ani zdarzeniem nagłym, o którym wnioskodawczyni nie wiedziała i którego nie mogła przewidzieć. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że uchybiła terminowi do opłacenia skargi ze swej winy. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona (lub jej pełnomocnik) danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., II OSK 479/07, LEX nr 344095 i postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2014 r, sygn. akt II FZ 793/14, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym brak ustanowienia w związku z wyjazdem za granicę pełnomocnika, który odbierałby korespondencję kierowaną do skarżącej, musi być ocenione jako brak należytej dbałości o własne interesy, przekładający się na przypisanie skarżącej winy w niedotrzymaniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał w swym orzecznictwie, że w odniesieniu do osoby, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w toku postępowania sądowego, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas jej nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżąca nie przedstawiła, by decydując się na pobyt za granicą w toku postępowania sądowego, podjęła działania mające na celu zabezpieczenie swych interesów np. poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. Samo zaś wyjaśnienie, że z powodu wyjazdu nie była w stanie odebrać korespondencji, nie mogło skutkować uwolnieniem skarżącej od procesowych konsekwencji nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 48/16, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym, ocena determinującej odmowę przywrócenia terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.