II OZ 426/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 36/18 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 36/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, z dnia [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie warunków zabudowy, z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wnioskiem z dnia 1 marca 2018 r. (data wpływu 5 marca 2018 r.), P. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi. Wraz z wnioskiem dokonano opłaty od skargi w kwocie 500 zł, uiszczonej na rachunek Sądu w dniu 5 marca 2018 r. Postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o odrzuceniu skargi w dniu 1 marca 2018 r. zostało wniesione zażalenie (karty 34-35 akt sprawy). W wyniku wniesionego zażalenia, postanowienie o odrzuceniu skargi nie stało się prawomocne. W pierwszej kolejności to zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej winno podlegać rozpoznaniu. Z praktyki orzeczniczej wynika, że nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej – winien być nadany bieg w pierwszej kolejności zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniony jest pogląd o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego oraz ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Jak trafnie wypowiedziano się w doktrynie co do kolizji obu środków: "rozwiązania analizowanego problemu należy szukać nie na płaszczyźnie niedopuszczalności jednoczesnego dokonania dwóch czynności procesowych, lecz na płaszczyźnie niedopuszczalności ich jednoczesnego rozpoznania. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli zatem obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz – co istotne – wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny" (D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2014/ 3/s. 87-88). Pogląd ów aprobowany jest w piśmiennictwie (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego administracyjnego, LexisNexis 2009, s. 269; A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2013/2/s. 87). Zasadniczo nie jest trafny pogląd, że w przypadku łącznego złożenia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, sąd administracyjny winien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania formułowanych żądań, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (H. Knysiak-Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/s. 127; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda M. Jagielską, A. Wiktorowska, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, s. 476, nb 11 in fine). To, że strona korzysta z dwu środków prawnych, z których tylko jeden może okazać się skuteczny, nie powinna być rozwiązywana w trybie art. 49 P.p.s.a., gdyż nie ma przeszkód formalnych do ich rozpoznania. Rzeczą sądu jest właściwe nadanie biegu pismom procesowym składanym przez stronę, przy uwzględnieniu wynikającej z art. 7 P.p.s.a. zasady szybkości postępowania i wymogów sprawiedliwości proceduralnej. Poszukując właściwych rozwiązań procesowych w konkretnej sprawie należy mieć również na uwadze, że celem nowelizacji P.p.s.a. dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. było m.in. usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W zależności od etapu postępowania na którym strona składa wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, różny może być sposób procedowania przez sąd. Jeżeli strona składa wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą, bądź przed jej odrzuceniem z powodu przekroczenia ustawowego terminu przewidzianego na jej złożenie, to należy w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek. Utrwalona jest linia orzecznicza, zgodnie z którą odrzucenie skargi wniesionej po terminie lub, której braków strona nie uzupełniła w terminie, w przypadku gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu, możliwe jest dopiero po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu. Jeżeli wystąpi taka sytuacja, że wniosek o przywrócenie terminu nie zostanie rozpoznany, a skarga zostanie odrzucona, to wówczas wniosek taki nie staje się bezprzedmiotowy. Wskazuje się bowiem, że ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (postanowienia NSA z: 9 września 2011 r. II OSK 1692/ 11; 28 października 2015 r. II OSK 2557/15; 4 grudnia 2015 r. I OZ 1601/15; 20 stycznia 2016 r. I GZ 729/15; 12 maja 2017 r. II OZ 449/17, orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wracając do sytuacji procesowej, która wystąpiła w niniejszej sprawie, należy powtórzyć, że jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę. Rozpoznanie przedmiotowego wniosku mogło nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.