I SA/Sz 34/18

WyrokWSA w Szczecinie2018-02-22

Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Marzena Kowalewska, Anna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług, pomimo zarzutów spółki o braku przesłanek do takiego przedłużenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym było uzasadnione, ponieważ istniała potrzeba dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu, co wynikało z ustaleń organów dotyczących m.in. siedziby spółki, braku zaplecza technicznego, nieoznakowania magazynów oraz współpracy z firmami powiązanymi. Sąd podkreślił, że organ nie musi udowadniać niezasadności zwrotu na tym etapie, wystarczy uzasadniona wątpliwość co do jego zasadności.
Stan faktyczny
Spółka złożyła deklarację VAT za maj 2017 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu. Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłużył termin zwrotu do 30 grudnia 2017 r., powołując się na konieczność weryfikacji zwrotów za poprzednie okresy oraz wszczęcie kontroli celno-skarbowej. Spółka zarzuciła brak przesłanek do przedłużenia terminu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...]; [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2017 r. oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] przedłużające [...] spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (obecnie w C. ) termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2017 r. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 26 czerwca 2017 r. [...] spółka ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (zwana dalej: "Spółką", "Stroną", "Skarżącą"), złożyła w [...] Urzędzie Skarbowym w S., deklarację podatkową dla podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2017 r., w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, tj. do dnia 25 sierpnia 2017 r. w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2017 r. w kwocie [...]zł, do dnia 30 grudnia 2017 r. W ocenie organu I instancji, konieczne było zweryfikowanie żądanych przez Spółkę zwrotów nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kolejne okresy rozliczeniowe. Z ustaleń organu wynikało bowiem, że wobec Spółki były prowadzone kontrole podatkowe w zakresie sprawdzenia zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2016 r. - przed dokonaniem zwrotu. Nadto, na podstawie upoważnienia z dnia 24 sierpnia 2017 r. wszczęto wobec Spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r. W trakcie postępowania ustalono, że siedziba Spółki mieściła się w S. przy ul. [...]. Adres ten wynajmowany był wyłącznie do celów rejestracyjnych. Sama Spółka nie wynajmowała pomieszczeń pod tym adresem. Spółka zatrudniała trzech pracowników, w tym: E. P. - w charakterze prezesa, jej matkę - będącą jednocześnie udziałowcem Spółki oraz - od grudnia 2016 r. - M. P.. Ponadto organ ustalił, że kapitał zakładowy Spółki wynosił [...] zł. Spółka nie posiadała zaplecza transportowego, w tym ciągników siodłowych. Na potrzeby prowadzonej działalności Spółka wynajmowała pomieszczenia magazynowe oraz plac znajdujący się w C. przy ulicy [...]. Adres ten nie był zgłoszony w [...] Urzędzie Skarbowym w S.. W dniu 18 listopada 2016 r. podczas oględzin stwierdzono, że obiekty znajdujące się pod wskazanym adresem nie były monitorowane, nie była na miejscu zatrudniona ochrona, brak było oznaczenia dojazdu do spółki oraz tabliczek, które wskazywałyby na fakt prowadzenia działalności gospodarczej w tym miejscu przez spółkę. Zgodnie z wyjaśnieniami prezes Spółki – było to miejsce składowania i przeładunku towaru. Spółka kupowała usługi transportowe m.in. w obrębie firm powiązanych osobowo. Spółka została wezwana do przedłożenia dokumentów źródłowych m.in. dokumentów rejestracyjnych spółki, ewidencji VAT, oraz innych dokumentów potwierdzających fakt dokonania operacji gospodarczych zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem w okresie objętym kontrolą. W ocenie organu I instancji, z uwagi na powyższe ustalenia, zachodzi potrzeba zweryfikowania żądanych przez Spółkę zwrotów nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kolejne okresy rozliczeniowe. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 274 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2017. 201 ze zm.) – dalej: "O.p." - w związku art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2016.710 ze zm.) – dalej: "u.p.t.u." - przez przedłużenie terminu zwrotu podatku pomimo braku ku temu przesłanek; - art. 121 O.p. przez działanie w sposób podważający zaufanie do organów państwa; - art. 217 § 2 O.p. przez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia wątpliwości dotyczących zasadności wykazanego zwrotu podatku. Wobec powyższego, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie, organ odwoławczy nakreślił ramy prawne sprawy. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wykazał, że zaistniały okoliczności, które uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu podatku. Przedłużenie terminu zwrotu podatku, zostało dokonane m.in. w ścisłym związku z prowadzonymi wobec Spółki kontrolami podatkowymi i kontrolą celno-skarbową za maj 2017 r., w toku których gromadzony jest materiał dowodowy niezbędny do stwierdzenia o prawidłowości sporządzonego przez Spółkę rozliczenia VAT-7 i zasadności zadeklarowanego zwrotu podatku za maj 2017. Wskazano także na okoliczności związane z adresem siedziby oraz współpracą z firmami powiązanymi osobowo. W kontekście przedstawionych faktów, organ za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług pomimo braku przesłanek. Organ odwołał się tu do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując, że na tym etapie postępowania organ decyduje bowiem wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi więc o wykazanie, że zwrot jest niezasadny, ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Na tym etapie postępowania celno-skarbowego, organ I instancji zdecydował wyłącznie o konieczności dalszego badania zwrotu, a nie o samej jego zasadności. Dokonując analizy zarzutu naruszenia art. 217 § 2 O.p. organ odwoławczy wskazał, iż w sentencji zaskarżonego postanowienia wskazano podstawy prawne jego wydania. W uzasadnieniu zaś powołano brzmienie przepisów mających znaczenie w przedmiotowej sprawie. Ponadto, w uzasadnieniu wskazano okoliczności, które w ocenie organu I instancji zaważyły na potrzebie weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2017 r. Istnienie tych okoliczności było przesłanką, do wydania w trybie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. postanowienia o przedłużeniu terminu dokonania zwrotu podatku. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniu Spółki takie ustalenia jak: wirtualna siedziba, wysokość kapitału zakładowego, brak zaplecza technicznego, nieoznakowanie dojazdu i pomieszczeń magazynowych, wysokość zadeklarowanych zwrotów podatku VAT czy świadczenie usług m.in. w kręgu firm powiązanych osobowo mają wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. Występujące pojedynczo takie okoliczności jak wskazane powyżej, nie mogą stanowić podstawy do przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku VAT. Jednakże łączna analiza ww. przesłanek w powiązaniu z dokonanymi ustaleniami za wcześniejsze okresy rozliczeniowe oraz brakiem weryfikacji dokumentów źródłowych za badany okres wskazują jednoznacznie na potrzebę dalszej weryfikacji rozliczenia Spółki za maj 2017 r. W konsekwencji zarzut Spółki, że nie wyjaśniono, jaki wpływ mają ww. ustalenia na konieczność dodatkowej weryfikacji zasadności wykazanego w deklaracji VAT-7 zwrotu podatku, organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji Spółki organ odwoławczy wskazał także, że z art. 87 ust. 2 zdanie 3 u.p.t.u. wynika, że jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej za niezasadne uznał także zarzuty Spółki dotyczące naruszenia art. 121 § 1 O.p., a także zarzut nadużycia instytucji przedłużenia zwrotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na jej rzecz, kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 87 ust. 2 u.p.t.u., przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu za maj 2017 r. w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane przez organ podatkowy I instancji mimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie takiego przedłużenia, a tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienia wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu, organ powinien korzystać z tego uprawnienia; - art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 217 § 2 O.p., przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji mimo, że uzasadnienie faktyczne i prawne tego postanowienia nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek istotnych wątpliwości mogących stanowić podstawę do jego wydania i zarazem do dalszej weryfikacji zasadności przedmiotowego zwrotu, co jednocześnie oznacza, że zostało ono wydane na zasadzie dowolności. W uzasadnieniu skargi, Skarżąca przedstawiła szeroką argumentację do podniesionych w skardze zarzutów. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego we wskazanym wyżej zakresie, należy stwierdzić, że zarzuty Skarżącej podniesione w skardze okazały się niezasadne, zaś wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obydwu instancji odpowiadają prawu. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było wydane, w związku z prowadzoną kontrolą celno-skarbową, postanowienie organu w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2017 r. Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.p.t.u., w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 u.p.t.u., jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Natomiast w myśl art. 87 ust. 2 u.p.t.u., zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej (art. 247b O.p.). Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Z przytoczonego przepisu wynika, że termin na dokonanie zwrotu podatku co do zasady wynosi 60 dni, jeśli we wniosku o zwrot podatnik nie wskaże innego terminu przewidzianego w obowiązujących przepisach ustawy. Termin ten liczy się od dnia wpływu do organu deklaracji, w której zadeklarowano zwrot różnicy podatku. Zdaniem Sądu, znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16 (dostępna na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl) oraz stanowisko zajęte w jej uzasadnieniu, którym Sąd jest związany, na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. Nie bez znaczenia będzie przypomnienie na wstępie, że zasadniczym powodem podjęcia ww. uchwały były problemy w orzecznictwie, jakie rodziły się na tle wątpliwości dotyczących zarówno zidentyfikowania procedury, w jakiej następuje przedłużenie terminu zwrotu podatku, jak i formy prawnej działania organu. Na tym tle w uchwale przyjęto stanowisko, że rozstrzygnięcie organu przybiera formę zaskarżalnego postanowienia, wyrażając jednocześnie pogląd, iż przyjętą formę prawną przedłużania terminu zwrotu w związku z prowadzeniem weryfikacji w ramach czynności sprawdzających, należy odnosić również do wszystkich pozostałych możliwych trybów weryfikacyjnych, uznanych w danej sprawie za właściwe dla dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu, które czasowo mogą stać się powodem przesunięcia terminu realizacji owego zwrotu. W ten sposób, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, następuje rozszerzenie stosowania art. 274b O.p. na inne sprawy dotyczące zwrotu podatku niż wprost w nim wskazane. W przypadku podatku od towarów i usług, rozszerzenie trybu orzekania wskazanego dla czynności sprawdzających następuje na pozostałe tryby weryfikacji wymienione w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., tj. w ramach czynności sprawdzających, postępowania podatkowego i postępowania kontrolnego, jako mogących towarzyszyć badaniu zasadności zwrotu. W rozpoznawanej sprawie postanowienie organu podatkowego w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku – jak wyżej wskazano - nastąpiło w związku z prowadzoną kontrolą podatkową, a więc argumentacja zawarta w ww. uchwale ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W omawianej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na unijny wymóg dokonywania zwrotu w tzw. rozsądnym terminie podkreślił również, że akceptowane w pewnej grupie orzeczeń przez sądy administracyjne było przedłużanie terminu zwrotu "do zakończenia procedury weryfikacyjnej" (analogicznie: do zakończenia kontroli), a nie - jak powinno być prawidłowo - do określonej, konkretnej daty. W efekcie powodowało to, że tak sformułowane rozstrzygnięcie w praktyce organów było postrzegane jako stale aktualne. Nie zgadzając się z takim podejściem, krytycznie oceniono pogląd zakładający możliwość poprzestania na wydaniu jednego, zawsze aktualnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu, jak i wydawania kolejnych postanowień bez wskazania konkretnej daty, do której następuje przedłużenie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko przedłużenie terminu zwrotu "według dat" daje możliwość zachowania i respektowania unijnego wymogu dokonywania zwrotu w tzw. rozsądnym terminie oraz reguły, że przedłużyć można tylko taki termin, który jeszcze nie upłynął. Pewność stosowania prawa wymaga zatem formułowania rozstrzygnięcia o przedłużeniu w sposób konkretny, niewymagający doszukiwania się tego, jaką datę przesunięcia zwrotu organ miał na uwadze w przyjętych przez siebie okolicznościach. Biorąc pod uwagę, że zwrot powinien nastąpić w konkretnym terminie ustawowo przewidzianym (określonym dniami), to jego odsuwanie w czasie (przedłużenie) też musi być konkretne, czyli wprost wskazywać na jaki dzień organ wydłuża termin zwrotu w stosunku do terminu ustawowego (lub tego, który już był postanowieniem wcześniej wydłużony). Zdaniem Sądu, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji spełniają kryteria wskazane w ww. uchwale. W niniejszej sprawie deklaracja VAT-7 za maj 2017 r. wpłynęła do [...] Urzędu Skarbowego w S. w dniu 26 czerwca 2017 r. Termin 60 dni upływał zatem w dniu 25 sierpnia 2017 r., zaś przedłużenie nastąpiło w dniu 24 sierpnia 2017 r. po uprzednim wszczęciu w Spółce (w dniu 24 sierpnia 2017 r.) kontroli celno-skarbowej w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r. Przedłużenie nastąpiło na mocy zaskarżalnego postanowienia, a w jego treści termin zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika został wskazany w sposób konkretny, tj. do dnia 30 grudnia 2017 r. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd w pełni podziela argumentację organów, uznając, że istota zatrzymania zwrotu podatku w tej sprawie została w pełni zachowana. W ocenie Sądu, przede wszystkim prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że z treści art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. nie wynika, że do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług konieczne jest udowodnienie, że zwrot podatku od towarów i usług jest bezzasadny. Przesłanką do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w podatku od towarów i usług jest potrzeba dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu. Wystarczy zatem powzięta przez naczelnika urzędu skarbowego wątpliwość, co do zasadności zwrotu różnicy podatku, by przedłużenia terminu tego zwrotu dokonać. Na straży interesów podatnika stoi bowiem przepis art. 87 ust. 2 zd. trzecie u.p.t.u., który brzmi: "Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty." Ponadto na tym etapie postępowania organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu bądź jej braku. Nie można zatem wymagać od organu podatkowego, który wydał takie postanowienie, by już w tym momencie wykazał się konkretnymi ustaleniami, co do faktów podważających zasadność zwrotu, wystarczy, że zachodzi uprawdopodobniona konieczność weryfikacji zwrotu różnicy podatku. Sąd podziela zatem stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Łd 4/17, który wskazał, że: "...ustawodawca - przyznając organowi znaczne uprawnienia w zakresie kontroli zwrotu podatku, w tzw. otwartym terminie weryfikacji, stwarza jednocześnie podatnikowi gwarancję zabezpieczenia jego sytuacji finansowej, stanowiąc w art. 87 ust. 2 VAT, że jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu podatku, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami. Gwarancją ochrony interesów podatnika jest też art. 87 ust. 2a VAT, w którym przewidziano możliwość odstąpienia (na wniosek podatnika) od przedłużenia terminu zwrotu, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu..." (wyrok dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zatem wynika z powyższego, na co słusznie i zasadnie wskazuje również organ, organ podatkowy posiada ustawowe uprawnienie przedłużenia terminu zwrotu podatku do czasu dodatkowego zbadania zasadności zwrotu podatku. Organ powinien swoje postanowienie odpowiednio uzasadnić, wskazując w szczególności, jakie okoliczności skłoniły go do zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Uzasadnienie takie powinno co najmniej nawiązywać do przesłanki wątpliwości organu co do zasadności zwrotu, wyrażającej się w sformułowaniu "jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania". Organ powinien zatem wyjaśnić dlaczego powziął wątpliwości co do zasadności zwrotu. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe, prawidłowo wskazały okoliczności uzasadniające wymóg dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, co zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie podstawą do wydania postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług była konieczność zweryfikowania prawidłowości dotyczących sprzedaży usług transportowych w maju 2017 r., co do których Skarżąca w dniu 24 sierpnia 2017 r. została wezwana do przedłożenia dokumentacji źródłowej dotyczącej okresu objętego kontrolą, a więc dokumentów w zakresie rejestracji Spółki, ewidencji zakupu i sprzedaży VAT, dowodów sprzedaży i zakupu za maj 2017 r. oraz innych dowodów potwierdzających dokonanie operacji gospodarczych (wszelkich umów leasingowych, dzierżawy, najmu, transportu, zlecenia, umów o współpracy, dowodów wew., historii rachunków bankowych, wydruku ewidencji środków trwałych). Dla oceny zasadności zwrotu miały bowiem znaczenie ustalenia dotyczące: wirtualnej siedziby Spółki, braku zaplecza technicznego, nieoznakowania dojazdu oraz pomieszczeń magazynowych Spółki, świadczenia usług transportowych m.in. w kręgu powiązanych firm osobowo. W ocenie Sądu, są to bowiem okoliczności, które mogą mieć wpływ na rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, z którymi Spółka wiąże swoje uprawnienie do zwrotu podatku. Ponadto zauważyć należy, że w okresie od III kwartału 2015 r. do maja 2017 r. Spółka wykazywała znaczne kwoty zwrotu podatku od towarów i usług na rachunek bankowy podatnika (łącznie [...] zł) i trwały kontrole dotyczące podatku od towarów i usług za inne okresy rozliczeniowe oraz kontrole i czynności sprawdzające u kontrahentów Spółki. Spółka niezasadnie twierdzi, że organ podatkowy był w posiadaniu wszystkich dokumentów niezbędnych do weryfikacji prawidłowości rozliczenia, zaś podstawą przedłużenia terminu nie mogą być ustalenia dotyczące wcześniejszych okresów rozliczeniowych. Nie ma także racji, że okoliczności takie jak zmiana siedziby, świadczenie usług pomiędzy podmiotami powiązanymi, wysokość kapitału zakładowego, brak zaplecza transportowego nie stanowią okoliczności, które powinny wywołać potrzebę weryfikacji rozliczenia podatkowego za maj 2017 r. Istnienie w dniu wydania postanowienia szeregu okoliczności, zdarzeń i dokumentów mających związek z niniejszą sprawą czyniło zasadnym przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku VAT w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, że organ nie ma obowiązku zwrotu podatku tylko dlatego, że został wykazany w deklaracji podatkowej. Ma prawo sprawdzić każdy wykazany w deklaracji podatkowej zwrot podatku. W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi, należy też podkreślić, że słusznie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, w związku z przedłużeniem terminu zwrotu, organ podatkowy nie ma obowiązku bieżącego informowania strony, jakie działania będzie podejmował w celu sprawdzenia rzetelności transakcji, ani jaką czynność dowodową ma zamiar przeprowadzić, czy też jaki dowód pozyskać. Zdaniem Sądu, nie stanowi także żadnego uchybienia ze strony organu wystosowanie wezwania do nadesłania dodatkowej dokumentacji na dwa dni przed upływem terminu zwrotu. Z akt sprawy wynika nadto, że do dnia wydania postanowienia przez organ II instancji, Spółka nie przedłożyła dokumentacji źródłowej, pomimo ww. wezwania. Wskazać należy, że sam fakt przeświadczenia skarżącej o prawidłowości rozliczenia podatkowego i kompletności dokumentacji, znajdującej się w posiadaniu organu, nie przesądza o braku podstawy do powzięcia przez organ wątpliwości w zakresie prawidłowości rozliczeń podatkowych dokonanych przez Spółkę na jej podstawie. Właśnie te wątpliwości, w świetle gramatycznej wykładni art. 87 ust. 2 u.p.t.u., która ma prymat na gruncie prawa podatkowego, są wystarczające do wydania postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, o czym świadczy użyty zwrot "jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania". Nie zasługuje na aprobatę wykładnia tego przepisu, która w istocie prowadzi do niemożności spełnienia celu jego ustanowienia, tj. umożliwienia organowi tymczasowego wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia weryfikacji zasadności tego zwrotu w przypadku zaistnienia dostatecznych wątpliwości w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 610/13 oraz z 16 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1583/13). Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że na tym etapie postępowania nie chodzi o wykazanie, że zwrot podatku jest nienależny. Organ ma jedynie dysponować okolicznościami przemawiającymi za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, co – zdaniem Sądu – zostało w przedmiotowej sprawie dostatecznie wykazane. Za niezasadną Sąd uznał też argumentację skargi, odwołującą się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w kontekście wspólnotowej zasady neutralności podatku od towarów i usług. Możliwość kontroli przestrzegania prawidłowych zasad rozliczania tego podatku i instytucja przedłużania terminu zwrotu znajdują pełne uzasadnienie w ustawodawstwie krajowym i unijnym. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów podatkowych naruszania tych zasad i utrudniania dokonania zwrotu, czy też nadużywania prawa w tym zakresie. Nie można kwestionować prawa organu do weryfikacji zwrotu u podatnika. Jest to prawo organu wynikające m.in. z ww. przepisów i w sytuacji, gdy dotyczyło wysokich kwot zwrotu lub podatku wynikającego z transakcji obarczonych znacznym ryzykiem, organ ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek zweryfikować zasadność zwrotu. Na uwzględnienie nie zasługują też zarzuty dotyczące naruszenia art. 120 i 121 § 1 O.p., gdyż postanowienie w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług zostało wydane zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi, a zasada zaufania nie może być rozumiana jako konieczność prowadzenia postępowania według oczekiwań podatnika. Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 217 § 2 O.p., bowiem zaskarżone postanowienie zawiera należyte uzasadnienie, zarówno faktyczne jak i prawne, wskazujące, jakie okoliczności stanowiły podstawę do zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Wskazano jakie wątpliwości powziął organ co do zasadności zwrotu. Organ wyjaśnił, jakie okoliczności wpłynęły na konieczność przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa, w tym przepisów wskazanych w skardze. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło