I OSK 2048/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-03

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Zygmunt Zgierski, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, prawidłowo zastosował się do wskazań zawartych w wyroku NSA dotyczących zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) w kontekście odmiennej oceny podobnych zdarzeń faktycznych w poprzednich postępowaniach?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wiążącej wykładni prawa zawartej w poprzednim wyroku NSA. NSA wskazał, że WSA powinien był zbadać, czy skarżący miał prawo oczekiwać takiego samego traktowania jak w poprzedniej sytuacji, gdy podobne niestawiennictwo zostało usprawiedliwione, a odmienne zastosowanie przepisów w tym samym stanie faktycznym narusza zasadę zaufania do władzy publicznej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącego z powodu niestawienia się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy. Skarżący usprawiedliwiał swoje niestawiennictwo problemami komunikacyjnymi, powołując się na podobną sytuację z poprzedniej rejestracji, kiedy to jego niestawiennictwo zostało usprawiedliwione. Organy administracji i WSA we Wrocławiu uznały, że każda sprawa jest indywidualna i poprzednie usprawiedliwienie nie ma wpływu na obecną decyzję. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i konieczność zbadania poprzedniej sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Odstąpił od obciążenia D. D. kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 773/17 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od obciążenia D. D. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz Wojewody D. Wyrokiem z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 773/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej: w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt II zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja z dnia [...].10.2015 r., którą Prezydent Miasta W. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 2.10.2015 r. W motywach tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 2.10.2015 r. strona miała wyznaczony termin wizyty w celu potwierdzenia gotowości do pracy, na który się nie stawiła. Zgłosiła się dopiero w dniu 8.10.2015 r. oświadczając, że niestawiennictwo w zaplanowanym terminie wynikało z problemów komunikacyjnych. Strona zaznaczyła przy tym, że przy poprzednim statusie bezrobotnego, przytrafił się jej podobny przypadek, lecz nie miała wpływu na takie zdarzenia losowe. Odnosząc się do tych wyjaśnień organ I instancji podał, że podobna sytuacja faktycznie miała już miejsce w poprzedniej rejestracji, gdy zamiast w dniu 10.06.2015 r. strona zgłosiła się w dniu 11.06.2015 r., składając przy tym oświadczenie o podobnej treści. Organ zauważył jednak, że wówczas strona zgłosiła się już następnego dnia po wyznaczonym terminie wizyty, natomiast w ostatniej sytuacji zgłosiła się dopiero po kilku dniach od wyznaczonego terminu. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Wojewoda uznał, że zgłoszenie się strony w urzędzie pracy dopiero po upływie pięciu dni od dnia wyznaczonego terminu nie pozwala na przyjęcie, że strona dochowała należytej staranności i niezwłocznie po ustaniu przeszkody zgłosiła się do urzędu i usprawiedliwiła niestawiennictwo. Organ odwoławczy uznał, że podobna sytuacja, która zaistniała przy poprzedniej rejestracji, nie miała wpływu na zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Każda bowiem sprawa jest analizowana indywidualnie, a czynności opisane przez stronę nie stanowiły przedmiotu zainteresowania w ramach prowadzonego postępowania. D. D. wniósł skargę na powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 13.07.2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/16 WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając za prawidłowe stanowisko organów w kwestii oceny niestawiennictwa skarżącego w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, które wynikało z wyłącznej winy skarżącego, a nie z niezależnej od niego sytuacji losowej. Sąd pierwszej instancji nie podzielił przy tym stanowiska skarżącego, że odmienna ocena przyczyn niestawiennictwa dokonana w toku poprzedniej rejestracji oraz w ramach niniejszego postępowania prowadziła do naruszenia jego słusznego interesu i stała w sprzeczności z interesem społecznym. Wskazał, że dokonana w niniejszej sprawie ocena okoliczności niestawiennictwa mieściła się w granicach konkretnej sprawy, która nie obejmowała swoim zakres sytuacji z okresu poprzedniej rejestracji. Organ nie mógł - w ocenie Sądu - wyłącznie w oparciu o poprzednie doświadczenia, przyjąć korzystnego dla skarżącego rozwiązania. Zobowiązany był on bowiem do dokonania stosownej analizy podanych przyczyn i do ich oceny, która przemawiała za nieuwzględnieniem usprawiedliwienia skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. D., po rozpatrzeniu której wyrokiem z dnia 7.09.2017 r., sygn. akt I OSK 2764/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Uznając skargę kasacyjną za częściowo uzasadnioną, NSA podzielił zarzut dotyczący naruszenia przez sąd I instancji wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zasada ta jest skierowana do organów administracji publicznej i stanowi nakaz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby obywatel nie był zaskakiwany poprzez działania organów, które w tym samym stanie faktycznym stosują różne reguły postępowania w stosunku do niego. NSA zwrócił uwagę na konsekwentnie podnoszone przez skarżącego stanowisko, że swoje postępowanie oparł na tym, że podczas poprzedniej rejestracji jako bezrobotnego przy podobnym zdarzeniu organy uznały, że trudności komunikacyjne związane z dotarciem do urzędu pracy połączone z niepełnosprawnością skarżącego zostały uznane za przesłankę usprawiedliwiającą jego niestawiennictwo. W tym wypadku był przekonany, że będzie on potraktowany tak samo. Tymczasem organ zmienił swoje stanowisko, co stało się podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie NSA, sąd I instancji rozpoznając skargę nie zbadał tej okoliczności ograniczając się tylko do stwierdzenia, że dotyczyła ona innej sprawy. Takie rozumowanie jest błędne, ponieważ w sytuacji, w której w takim samym stanie faktycznym wobec skarżącego nie zastosowano sankcji z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.- dalej jako " u.p.z.i.r.p."), miał on prawo spodziewać się, iż nadal wobec niego będzie zastosowany taki sam sposób postępowania. Inne zastosowanie tych samych przepisów w takim samym stanie faktycznym wobec tej samej osoby jest złamaniem zasady wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., dlatego też sąd I Instancji powinien zbadać, czy istotnie skarżący ma rację twierdząc, że w podobnej sytuacji nie został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz jeżeli istotnie takie zdarzenie miało miejsce, czy pozbawiając skarżącego statusu osoby bezrobotnej nie naruszył zasady postępowania administracyjnego. Po powrocie akt sprawy do WSA we Wrocławiu, sprawa została zarejestrowana pod nową sygn. akt IV SA/Wr 773/17. Następnie w wykonaniu zarządzenia sądu z dnia 8 grudnia 2017 r. zwrócono się do organu odwoławczego o przesłanie akt administracyjnych dotyczących poprzedniego okresu rejestracji skarżącego w urzędzie pracy, w tym złożonego przez niego w dniu 11.06.2017 r. oświadczenia dotyczącego usprawiedliwienia niestawiennictwa w urzędzie w dniu 10.06.2017 r. Powyższe zarządzenie zostało ponowione w dniu 29.12.2017 r. Przy piśmie z dnia 17.01.2018 r. organ odwoławczy przekazał otrzymane z Powiatowego Urzędu Pracy we W. akta administracyjne dotyczące okresu rejestracji skarżącego w dniach od 20.03.2015 r. do 01.07.2015 r. Po analizie przekazanych akt administracyjnych sąd zwrócił akta do uzupełnienia, wskazując na brak w nich dokumentu potwierdzającego usprawiedliwienie przez organ nieobecności skarżącego w dniu 10.06.2015 r. oraz dokumentu zawierającego oświadczenie skarżącego w tym przedmiocie. W odpowiedzi na to wezwanie, przy piśmie z dnia 06.02.2018 r. Wojewoda przedłożył wyjaśnienia Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy we W. zawarte w piśmie z dnia 05.02.2018 r. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie strony od decyzji pierwszej instancji z dnia [...].10.2015 r. nie badał sprawy dotyczącej poprzedniego niestawiennictwa strony w wyznaczonym terminie oraz jego usprawiedliwienia przez organ I instancji i tym samym nie żądał wyjaśnień ani akt od tego organu w tym zakresie. Organ odwoławczy uznał, że podniesiony przez stronę w odwołaniu argument, że przy poprzedniej rejestracji organ I instancji usprawiedliwił jej nieobecność nie miał wpływu na zmianę decyzji z dnia [...].10.2015 r. Wyjaśniono, że skoro usprawiedliwienie przez organ I instancji nieobecności w dniu 10.06.2015 r. nastąpiło podczas poprzedniej rejestracji strony, tym samym nie było przedmiotem badania w obecnej sprawie. Wojewoda wskazano również, że każda sprawa badana jest indywidualnie i organ administracji rozstrzyga w oparciu o konkretny stan faktyczny, uwzględniając wszystkie okoliczności danej sprawy. Z kolei w przesłanych wyjaśnieniach Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy we W. poinformował, że nie jest w posiadaniu dokumentu z dnia 11.06.2015 r. stanowiącego usprawiedliwienie niestawiennictwa w dniu 10.06.2015 r., ponieważ te okoliczności zostały przekazane organowi w okresie możliwym do usprawiedliwienia nieobecności i jako takie zostały uznane za zasadne. Wyjaśniono, że sytuacja została odnotowana w systemie informatycznym [...]. Ponadto, w tym samym dniu od strony odebrano pisemne oświadczenie w przedmiocie zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w związku z brakiem aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Oświadczenie z dnia 11.06.2015 r. zostało przekazane wraz z pozostałymi wnioskowanymi dokumentami w dniu 17.01.2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 6 marca 2018 r. uchylił zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazał m.in., że na zasadzie art. 190 p.p.s.a., skład orzekający jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, wyrokiem z dnia 7.09.2017 r., sygn. akt I OSK 2764/16 przesądził, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie mają okoliczności związane z usprawiedliwieniem niestawiennictwa skarżącego w czasie poprzedniej rejestracji w urzędzie pracy. W tym celu WSA we Wrocławiu został zobowiązany zbadać, czy istotnie skarżący ma rację twierdząc, że w podobnej sytuacji skarżący nie został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz jeżeli istotnie takie zdarzenie miało miejsce, czy pozbawiając skarżącego statusu osoby bezrobotnej organ nie naruszył wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z rozważań NSA wynika więc wprost powinność zbadania okoliczności, które miały miejsce podczas poprzedniej rejestracji skarżącego jako bezrobotnego. Wówczas, według skarżącego, przy podobnym zdarzeniu organ uznał, że trudności komunikacyjne związane z dotarciem do urzędu pracy, połączone z niepełnosprawnością skarżącego, stanowią wystarczającą przesłankę, która usprawiedliwia jego niestawiennictwo w urzędzie pracy w dniu 10.06.2015 r. Według sądu kasacyjnego, okoliczności te powinny stanowić przedmiot zainteresowania organu w ramach prowadzonego obecnie postępowania. Nie jest więc uprawione stanowisko organu odwoławczego, że zbadanie tych okoliczności nie ma znaczenia w kontrolowanej obecnie sprawie. Takie rozumowanie jest błędne, ponieważ w sytuacji, w której w takim samym stanie faktycznym wobec skarżącego nie zastosowano sankcji z art. 34 ust. 4 u.p.z.i.r.p., miał on prawo spodziewać się, że nadal wobec niego będzie zastosowany taki sam sposób postępowania. Inne zastosowanie tych samych przepisów w takim samym stanie faktycznym wobec tej samej osoby jest złamaniem zasady wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. Realizując wytyczne NSA, wezwano organ odwoławczy do nadesłania akt administracyjnych z okresu poprzedniej rejestracji skarżącego w urzędzie pracy. Po przedłożeniu żądanych akt, okazało się jednak, że nie zawierają one dokumentów, które stanowiłyby bezpośredni dowód, na podstawie którego można byłoby odtworzyć okoliczności usprawiedliwienia skarżącemu niestawiennictwa w urzędzie pracy w dniu 10.06.2015 r. Jak wynika z wyjaśnień Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy we W., organ nie jest w posiadaniu dokumentu z dnia 11.06.2015 r. stanowiącego usprawiedliwienie niestawiennictwa w dniu 10.06.2015 r. Tłumaczy się zaistnienie tej sytuacji tym, że usprawiedliwienie niestawiennictwa zostało odnotowane w systemie informatycznym [...]. Według przedstawionych wyjaśnień, taki sposób postępowania był podyktowany tym, że okoliczności związane z powodem niestawiennictwa, które zostały przekazane organowi w okresie możliwym do usprawiedliwienia nieobecności, zostały uznane za zasadne przez organ I instancji. Przypominając w tym miejscu, że w postępowaniu administracyjnym – w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy - nie ma miejsca na przypuszczenia, tym niemniej kierując się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.), należy stwierdzić, że przy braku bezpośrednich dowodów, przedstawione w tym miejscu wyjaśnienia Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy we W. nie zaprzeczają twierdzeniom skarżącego, że podczas poprzedniej rejestracji organ usprawiedliwił jego niestawiennictwo w urzędzie pracy spowodowane problemami komunikacyjnymi. Jest niezaprzeczalny fakt, że skarżący nie został pozbawiony wówczas statusu osoby bezrobotnej. W takiej sytuacji pozostaje ocenić, czy skarżący mógł uznać, że w podobnej sytuacji będzie potraktowany przez organ tak samo. Jak wynika z treści decyzji organu odwoławczego, potwierdzonych wyjaśnieniami złożonymi przy piśmie przygotowawczym tego organu z dnia 17.01.2018 r., okoliczność ta nie tylko nie była badana w niniejszej sprawie, ale wprost została uznana za niemającą wpływu na zmianę decyzji organu pierwszej instancji. W świetle wyroku NSA, pogląd taki okazał się całkowicie nieprawiony. Skoro skarżący nie został poprzednio pozbawiony statusu osoby bezrobotnej w podobnej sytuacji do obecnie rozpatrywanej, obowiązkiem organu odwoławczego, w świetle zarzutów odwołania, było zbadanie, czy wydając decyzję z dnia [...].10.2015 r. organ I instancji nie naruszył zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Takich rozważań organ odwoławczy nie poczynił. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że rolą Sądu nie jest zastępowanie organów w ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy oraz gromadzenie i badanie dowodów, lecz kontrola zgodności z prawem podejmowanych przez organy działań. Dopiero zatem przeprowadzenie przez organ odwoławczy prawidłowego postępowania, w zakresie oceny tego, czy skarżący, wobec którego w takim samym stanie faktycznym – w okresie poprzedniej rejestracji - nie zastosowano sankcji z art. 34 ust. 4 u.p.z.i.r.p., miał prawo spodziewać się, że nadal wobec niego będzie zastosowany taki sam sposób postępowania, stanowić będzie podstawę do oceny legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Wobec stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku w sprawie I OSK 2764/16, w niniejszej sprawie organ odwoławczy uchybił zatem obowiązkom wynikającym z przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co z kolei przełożyło się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku złożył Wojewoda D. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 153 p.p.s.a. poprzez nie wykonanie zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanych w wyroku z dnia 7 września 2017 r. I OSK 2764/16, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu te zlecenia wykonał, wydałby inne rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez uznanie, że występują braki dowodowe w sytuacji, w której stan akt sprawy na dzień wyrokowania zawierał dowody wskazujące na wszystkie istotne okoliczności w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przy prawidłowej ocenie dowodów zgromadzonych w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydałby inne rozstrzygnięcie w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto uzasadnienie stawianych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna zwiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego (wyrok NSA z 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97, LexPolonica), które to wyjątki w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11; z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 920/10; z dnia 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11 - opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej jako "CBOSA"). Natomiast pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny związania oceną prawną w danej sprawie na mocy art. 153 P.p.s.a. stanowi naruszenie prawa, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2010 r. II FSK 153/09, CBOSA). Odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu możliwe jest wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub okoliczności faktycznym. Należy również zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 190 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2764 wskazano, że "za zasady należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wyrażonej w art. 8 § 1 K.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zasada ta jest skierowana do organów administracji publicznej i stanowi nakaz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby obywatel nie był zaskakiwany poprzez działania organów, które w tym samym stanie faktycznym stosują różne reguły postępowania w stosunku do niego. W rozpoznawanej sprawie D. D. konsekwentnie zarówno w postepowaniu administracyjnym jak i postępowaniu przed WSA we Wrocławiu wskazuje, że swoje postępowanie oparł na tym, że podczas poprzedniej rejestracji jako bezrobotnego przy podobnym zdarzeniu organy uznały, że trudności komunikacyjne związane z dotarciem do Urzędu Pracy połączone z niepełnosprawnością skarżącego zostały uznane za przesłankę usprawiedliwiającą jego niestawiennictwo. W tym wypadku był przekonany, że będzie on potraktowany tak samo. Tymczasem organ zmienił swoje stanowisko, co stało się podstawą wydania zaskarżonej decyzji. WSA we Wrocławiu rozpoznając skargę nie zbadał tej okoliczności ograniczając się tylko do stwierdzenia, że dotyczyła ona innej sprawy. Takie rozumowanie jest błędne, ponieważ w sytuacji, w której w takim samym stanie faktycznym wobec skarżącego nie zastosowano sankcji z art. 34 ust. 4 u.p.z.i.r.p., miał on prawo spodziewać się, iż nadal wobec niego będzie zastosowany taki sam sposób postępowania." Zwrócić należy uwagę, że przed skierowaniem sprawy na rozprawę Sąd pierwszej instancji otrzymał kompletne akta administracyjne sprawy oraz wyjaśnienia Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy we W. sprawy. Na podstawie tych akt Sąd pierwszej instancji stwierdził, m.in., iż podczas poprzedniej rejestracji organ usprawiedliwił niestawiennictwo skarżącego w urzędzie pracy spowodowane problemami komunikacyjnym. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji pozostaje ocenić, czy skarżący mógł uznać, że w podobnej sytuacji będzie potraktowany przez organ tak samo. Powyższa ocena powinna być dokonana przez Sąd pierwszej instancji. Wynika to w sposób niebudzący wątpliwości ze wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2017 r., "Inne zastosowanie tych samych przepisów w takim samym stanie faktycznym wobec tej samej osoby jest złamaniem zasady wyrażonej w art. 8 § 1 K.p.a., dlatego też Sąd I Instancji powinien zbadać, czy istotnie skarżący ma rację twierdząc, że w podobnej sytuacji nie został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej oraz jeżeli istotnie takie zdarzenie miało miejsce, czy pozbawiając D. D. statusu osoby bezrobotnej nie naruszył ww. zasady postępowania administracyjnego." Nieuprawnione więc były wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dopiero przeprowadzenie przez organ odwoławczy prawidłowego postępowania, w zakresie oceny tego, czy skarżący, wobec którego w takim samym stanie faktycznym – w okresie poprzedniej rejestracji - nie zastosowano sankcji z art. 34 ust. 4 u.p.z.i.r.p., miał prawo spodziewać się, że nadal wobec niego będzie zastosowany taki sam sposób postępowania, stanowić będzie podstawę do oceny legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny. Z uwagi na powyższe zasadny jest zarzut o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 p.p.s.a., naruszenie to zaś czyni bezprzedmiotowym rozważania zawarte w zarzucie skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany będzie do ścisłego zastosowania się do oceny prawnej i wskazań wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2764/16. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, wobec uznania, że D. D. swoim postępowaniem nie przyczynił się do powstania zaistniałego w sprawie uchybienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło