I OZ 168/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 10/18 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Trzebielino z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 10/18 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wezwał Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Trzebielino z dnia [...] października 2017 r. w kwocie 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyło Stowarzyszenie S. z siedzibą w W., podnosząc że jest organizacją pozarządową, mającą status organizacji pożytku publicznego, działającą na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395). W ocenie wnoszącego zażalenie rozpoznawana sprawa jest sprawą własną Stowarzyszenia, albowiem dotyczy jego prawa do informacji, w związku z czym korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów postępowania, na podstawie art. 239 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym regułą jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Wszystkie odstępstwa od tej zasady, wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 P.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki. Zgodnie z art. 239 § 2 P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ze złożonego do akt sprawy statutu Stowarzyszenia oraz odpisu z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Stowarzyszenie S. posiada status organizacji pożytku publicznego. Celem tej organizacji jest upowszechnianie i ochrona wolności oraz praw człowieka, swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych na rzecz zwiększania przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym: 1) działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej, 2) działanie na rzecz efektywnego, praworządnego, przejrzystego i otwartego na kontrolę obywatelską gospodarowania majątkiem publicznym i zarządzania politykami publicznymi, 3) wspieranie merytoryczne i finansowe osób w sprawowaniu kontroli obywatelskiej, 4) podejmowanie działań na rzecz propagowania etyki życia publicznego i aktywności służących przeciwdziałaniu korupcji. Jednakże z uwagi na treść art. 239 § 2 P.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie, czy taka organizacja działa we własnej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. należy odnosić do takich spraw organizacji pożytku publicznego, które pozostają poza zakresem statutowej sfery zadań publicznych, w ramach których prowadzona jest działalność pożytku publicznego. Nie ma podstaw do przyjęcia, że sprawa organizacji pożytku publicznego działającej na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie staje się "sprawą własną" tylko z tego powodu, że jest inicjowana przez tę organizację. Jeżeli sprawa organizacji pożytku publicznego działającej na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest sprawą mieszczącą się w sferze statutowych zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, to nie ma charakteru "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. niezależnie od tego, czy postępowanie w tej sprawie było zainicjowane przez tę organizację, czy też organizacja ta przystąpiła do udziału w toczącym się już postępowaniu w tej sprawie. Zaprezentowane stanowisko – stanowiące wyraz zawężającej wykładni wyjątków od zasady obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych – znajduje poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej ukierunkowanej na realizację interesu publicznego, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Przyjmuje się, że sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych, a utożsamianie "spraw własnych" z działalnością statutową prowadziłoby do nieznajdującego podstaw prawnych wniosku, że zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt 153/18; z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I OZ 957/16 oraz sygn. akt I OZ 1013/16; z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt: I OSK 2397/16; z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1331/16; z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1597/16; z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1655/16; z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1799/16; z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2132/16; z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 36/17; z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 193/17; z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 165/17; z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 478/17; z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 546/17; z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 761/17). Wobec powyższego nie można uznać, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie S. z siedzibą w W., które we wszczętym postępowaniu sądowoadministracyjnym zaskarża decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, występuje jako strona w "sprawie własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, co nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Zasadne zatem było wezwanie Stowarzyszenia do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. W tym przypadku podstawę prawną określenia wysokości wpisu stanowi § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku prawidłowo ustalił wysokość wpisu należnego od skargi wniesionej przez Stowarzyszenie. Tym samym zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., oddalił zażalenie.