II SA/Kr 196/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Muszynie na uchwałę nr XXVI.297.2016 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 29 września 2016 r. w sprawie zatwierdzenie taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę za okres od 01 listopada 2016 do 31 października 2017 r. na terenie wsi Powroźnik stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części § 1 w zakresie w jakim zatwierdza on stawki opłat określone w tabeli nr 2 Załącznika nr 1. Prokurator Rejonowy w Muszynie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na § 1 uchwały Rada Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna Nr XXVI.297.2016 z dnia 29 września 2016 roku w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 1 listopada 2016 do 31 października 2017 r. na terenie wsi Powroźnik, w zakresie w jakim zatwierdza stawki opłat określone w tabeli nr 2 załącznika nr 1. Wg strony skarżącej doszło do naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013r. poz. 594 ze zm.) i art. 24 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.), poprzez uznanie, że przepisy te stanowią w rzeczywistości podstawę prawną nałożenia na mieszkańców w drodze uchwały Rady Miejskiej obowiązku ponoszenia opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej. Powołane przez Radę Miasta i Gminy Uzdr. Muszyna przepisy nie mogą stanowić podstawy do nałożenia w drodze uchwały obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, jako kosztu przyłączenia do sieci wodociągowej, na który składają się też koszty przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę. W oparciu o to wniesiono o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę, skarżony organ wniósł o jej oddalenie podając iż w okresie obowiązywania uchwały w polskim ustawodawstwie istniał szereg wątpliwości dotyczących art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i dopiero po wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2017r. sygn.. II SA/Kr 91/17, organ uwzględniając to stanowisko podejmował uchwały zgodne ze wskazaniami obecnie wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W polskim systemie prawa żaden przepis nie daje skarżonemu organowi – radzie miasta uprawnień do ogólnego wprowadzania opat w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Opłaty przewidziane zaskarżoną uchwałą miały cechy jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznej. W okresie uchwalania przedmiotowej uchwały nie było przepisów ustawowych, które upoważniałyby gminę do wprowadzenia opłat z tytułu podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej i regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dotyczy jedynie zatwierdzania taryf rozumianych jako podanych do wiadomości publicznej cen za zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i nie można na podstawie tego przepisu wysnuwać wniosku, jakoby stanowił on podstawę do nakładania jednorazowych opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej bądź kanalizacyjnej. Jako takie stanowi przekroczenie delegacji ustawowej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2017r. sygn. III SA/Kr 91/17). W konsekwencji art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie daje podstawy prawnej do samodzielnego ustalania przez radę miejską w drodze uchwały tzw. opłaty za przyłączenie do sieci, w tym poprzez zatwierdzenie taryfy ustalającej taką opłatę. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomości osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Art. 3 ust. 1 ustawy przewiduje, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Nadto przepis art. 15 pkt 1 ustawy stanowi, iż przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 cyt. ustawy. Jedynie realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do nieruchomości do sieci (art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż przepisy prawa nie dają podstawy do nałożenia w drodze uchwały rady gminy obowiązku ponoszenia opłat za wykonanie usługi przyłączenia nieruchomości do sieci, w tym wypadku ukrytych w postaci opłaty za wykonanie prób przyłącza wykonanego przez odbiorcę. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego (wyrok NSA z 31 maja 1996r., sygn. I SA/Łd 65/96, z dnia 16 grudnia 1996r., sygn. II SA/Kr 1377/96, uchwała SN z dnia 26 września 1995r., III AZP 22/95, OSNiAPiUS 1996, Nr 6 poz. 80, wyrok NSA z dnia 14 marca 2003r., sygn. akt I SA 85/03, lex nr 121772). Nadto brak jest ograniczenia czasowego możliwości stwierdzenia nieważności uchwały. Zgodnie z zapisem art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996r. Nr 13 poz. 74 ze zm.), który został zmieniony na mocy art. 4 ustawy z dnia 12 maja 2000 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 48 poz. 552), przepis ten ma zastosowanie do wszelkich aktów prawa miejscowego, bez względu na datę ich uchwalenia (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 maja 2001r., sygn. III SA 2622/00, ONSA 2002/3/114). Również pomimo tego, że skarżona uchwała miała charakter okresowy, to jednak wywołała skutki prawne od wejścia jej do obrotu prawnego, do dnia utraty mocy. Na jej podstawie pobierano bowiem opłaty co ma istotne znaczenie dla kwestii wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej oraz zakazu zamykania komukolwiek drogi sądowej do dochodzenia naruszenia jego wolności i praw. Z uwagi na to wskazana w odpowiedzi na skargę informacja o zmianie przy wydawaniu nowej uchwały nie może prowadzić do nieuwzględnienia skargi w zakresie stwierdzenia nieważności zaskarżonej części uchwały. Taka zmiana zapisów uchwały wywoła bowiem jedynie skutek na przyszłość. W przypadku, gdy zaskarżona uchwała wywołała już skutki prawne, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. W takim przypadku zachodzi konieczność oceny legalności zaskarżonego aktu. Sama zmiana, lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku. W razie ustalenia, że zaskarżony akt zostały wydany z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi na podstawie art. 147 p.p.s.a. będzie polegać na stwierdzeniu nieważności tego aktu. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały lub aktu wywiera zaś skutek prawny z mocą od dnia podjęcia uchwały t.j, ex tunc. (wyrok WSA w Opolu z 26.02.2008r. Lex nr 506841). W oparciu o powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.