II OSK 2595/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 362/18 oddalającego sprzeciw A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy: 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. 200 zł (dwieście złotych) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 4 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 362/18, oddalił sprzeciw A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka") od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "Kolegium") z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] grudnia 2016 r. Spółka zwróciła się o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na wybudowaniu [...]. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego B. decyzją z [...] stycznia 2017 r. ustalił warunki zabudowy dla planowanej inwestycji, a następnie decyzją z [...] listopada 2017 r. S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce pozwolenia na budowę. Pismem z [...] grudnia 2017 r. L. P., S. K. i J. N. (dalej: "Wnioskodawcy") wnieśli o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, wskazując, że bez swojej winy nie brali oni udziału w tym postępowaniu, a o planowanej budowie dowiedzieli się [...] listopada 2017 r. Wnioskodawcy argumentowali, że planowana inwestycja ze względu na zlokalizowanie jej przy wąskiej, krótkiej, ślepej ulicy będzie wywierała wpływ nie tylko na sąsiadujące z nią działki, ale również na działki nie graniczące z inwestycją. Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. B. odmówił wznowienia postępowania, wskazując, że Wnioskodawcom nie przysługiwał przymiot strony postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, gdyż w sprawie nie zaszły okoliczności skutkujące koniecznością rozszerzenia kręgu stron postępowania na właścicieli i użytkowników wieczystych działek niesąsiadujących z działką, na której realizowana ma być zaplanowana inwestycja. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Wnioskodawcy pismem z [...] stycznia 2018 r. wnieśli zażalenie do Kolegium. Po rozpatrzeniu zażalenia Kolegium postanowieniem z [...] lutego 2018 r. wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że stwierdzenie, czy wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania, nie może być dokonywane na etapie badania przesłanek formalnych wznowienia postępowania. W postanowieniu Kolegium wskazało, że od wydanego orzeczenia skarga nie przysługuje, ale strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z [...] marca 2018 r., zgodnie z pouczeniem, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przywołanym na wstępie wyrokiem z 4 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił sprzeciw, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego prowadzące do bezzasadnego oddalenia złożonego sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżony wyrok należało uchylić, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania wskazana w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Okoliczność ta była skutkiem nieprawidłowego zakwalifikowania przez Sąd I instancji pisma Spółki jako sprzeciwu, a nie skarg na postanowienie organu administracji, co wynikało z nieprawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Odnotować w tym miejscu należy, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie Kolegium, a nie decyzja administracyjna. Wprawdzie postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., ale nie zmienia to faktu, że na podstawie art. 64a p.p.s.a. sprzeciw od decyzji może zostać złożony wyłącznie od rozstrzygnięcia wydanego w formie decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 130/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1519/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 2146/18). Tym samym w przypadku wydania postanowienia o uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zgodnie z art. 16 § 1 i 2 p.p.s.a. o ile ustawa nie stanowi inaczej, sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, a na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Odnotować w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 64d § 1 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, przy czym przepis ten nie wskazuje, że rozpoznanie tego środka na posiedzeniu niejawnym może odbyć się w składzie innym niż jednoosobowy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że pismo Spółki z [...] marca 2018 r. zakwalifikowane nieprawidłowo jako sprzeciw zostało 4 maja 2018 r. rozpoznane przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie w składzie jednoosobowym, podczas gdy z uwagi na charakter zaskarżonego aktu administracyjnego sprawa jako zainicjowana skargą na postanowienie powinna zostać skierowana do rozpoznania w składzie trzech sędziów na rozprawie bądź posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W konsekwencji oznacza to, że skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, a zatem zaszła przesłanka nieważności postępowania. Z uwagi na stwierdzone uchybienia natury procesowej odniesienie się na obecnym etapie do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należało uznać za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2a p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zaliczył koszty opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji (w kwocie 100 zł), koszty wpisu od skargi kasacyjnej (w kwocie 100 zł). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w pozostałym zakresie wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego tj. w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego, nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarga kasacyjna nie zarzuciła nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie przyczyniła się do uchylenia zaskarżonego wyroku.