II GZ 156/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2404/17 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża soli kamiennej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2404/17 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę E. Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża soli kamiennej. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem z dnia 24 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi jej braków formalnych przez nadesłanie 3 odpisów dla uczestników postępowania, złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi potwierdzonego za zgodność z oryginałem stosownie do treści art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1870) oraz złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego bądź wydruku komputerowego pobranego na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 700 ze zm.) celem wykazania zasad i osób uprawnionych do reprezentacji skarżącej Spółki na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Jak wynika z akt postępowania, wezwanie do usunięcia stwierdzonych braków zostało doręczone pełnomocnikowi 11 grudnia 2017 r. Pismem z 18 grudnia 2017 r. pełnomocnik nadesłał prawidłowo potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z 10 października 2017 r. do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi, brakujące odpisy skargi oraz wydruk komputerowy z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej z 11 grudnia 2017 r. odpowiadający odpisowi aktualnemu, wskazujący, że ostatniej zmiany dokonano 29 listopada 2017 r. W ocenie Sądu I instancji, nadesłany wydruk komputerowy z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej nie może służyć do wykazania zasad i osób uprawnionych do reprezentacji Spółki na dzień udzielenia pełnomocnictwa, gdyż wskazuje on, iż ostatniej zmiany dokonano 29 listopada 2017 r., tj. już po udzieleniu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej, przy czym nieznany jest przedmiot tej zmiany. W sytuacji, gdy pomiędzy udzieleniem pełnomocnictwa a pobraniem wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego zaszły jakiekolwiek zmiany, wydruk taki traci zdolność potwierdzenia zasad reprezentacji i osób uprawnionych do reprezentacji określonego podmiotu na dzień udzielenia pełnomocnictwa, a prawidłowość udzielenia pełnomocnictwa może zostać stwierdzona co do zasady wyłącznie na podstawie odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi, podlegała ona odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 7 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niezałączenie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stanowi brak formalny skargi, a tym samym przedłużenie postępowania uniemożliwiające szybkie załatwienie sprawy, - art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał umocowania osoby uprawnionej do reprezentowania spółki; - art. 49 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. przez wezwanie pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi zamiast sprawdzenia powstałych wątpliwości co do umocowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.; - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 29 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi pomimo, iż w wyznaczonym terminie w sposób wystarczający wykazano umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki w dacie jego udzielenia; - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997.78.483 z dnia 1997.07.16) poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi, a w konsekwencji pozbawienie Spółki możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że wykazanie umocowania danej osoby do udzielenia pełnomocnictwa wcale nie polega na tym, że należy przedłożyć odpis z KRS na datę udzielenia pełnomocnictwa. Udzielający w tej sprawie pełnomocnictwa Prezes Zarządu skarżącej Spółki A.C. pełni tę funkcję od początku jej istnienia. Nigdy nie została też podjęta żadna uchwała, która by odwoływała A.C. ze stanowiska oraz nigdy nikt inny nie zasiadał z zarządzie skarżącej spółki. W załączeniu skarżąca przedstawiła księgę protokołów dokumentującą uchwały podejmowane przez spółkę począwszy od jej zarejestrowania. Ponadto umocowanie A.C. mogło być z łatwością zweryfikowane poprzez sprawdzenie systemu elektronicznego. W odpowiedzi na zażalenie Minister Środowiska stwierdził, że zażalenie powinno być oddalone ponieważ zarzuty w nim podniesione nie zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jego zarzuty są trafne. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Zaniechanie w zakresie załączenia tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, nie czyni wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym, co w konsekwencji powodowałoby niemożność odrzucenia skargi z powodu niewywiązania się z tego obowiązku. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania nie tylko umocowania do działania w imieniu Spółki konkretnych osób fizycznych wchodzących w skład organu zarządzającego, ale i sposobu jej reprezentacji w przypadku zarządu wieloosobowego. Dlatego nie można podzielić argumentacji zażalenia, iż to sąd administracyjny mógł samodzielnie zweryfikować umocowanie A.C. do udzielenia pełnomocnictwa poprzez sprawdzenie systemu elektronicznego Krajowego Rejestru Sądowego. Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii wymaga przypomnienia, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej, będącej osobą prawną, jest niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z art. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru (w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązek wpisu do rejestru KRS wynika z art. 163 pkt 5 KSH). Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 29 p.p.s.a. nie określa rodzaju dokumentu wykazującego umocowanie osoby uprawnionej do działania w imieniu osoby prawnej. Zatem dokumentem wykazującym umocowanie do reprezentacji osoby prawnej niekoniecznie musi być odpis z KRS, gdyż może nim być każdy dokument należycie ujawniający zasady reprezentacji (por. post. NSA z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1735/11). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w powołanym w zażaleniu postanowieniu NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II GZ 778/17 i przywołane w jego uzasadnieniu stanowisko przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II CZP 92/07 (opubl. w: OSNC 2008/11/126), zgodnie z którym do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Wymaganie, aby odpis z rejestru był aktualny w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, można traktować jako sytuację idealną, ale nie można jej - ze względu na potrzeby obrotu prawnego - uznać za konieczną. Istotnym jest bowiem, by umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony istniało w dniu dokonywania tej czynności. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2017 r., wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 3 odpisów skargi dla uczestników postępowania, złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego bądź wydruku komputerowego pobranego na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W wykonaniu tego wezwania pełnomocnik skarżącej nadesłał prawidłowo poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z dnia 10 października 2017 r. do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi, brakujące odpisy skargi oraz odpis aktualny z KRS przedstawiający stan z rejestru na dzień 11 grudnia 2017 r. Skoro nadesłany przez skarżącą odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców budził wątpliwość Sądu I instancji, co do tego, czy widniejący w nim, jako Prezes Zarządu – A.C. był uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Spółki w dniu 10 października 2017 r., bowiem widniała w nim data dokonania ostatniego wpisu w dniu 29 listopada 2017 r., a nieznany był przedmiot tej zmiany, to Sąd I instancji winien był przed odrzuceniem skargi wezwać skarżącą do nadesłania innego dokumentu, w celu usunięcia tej wątpliwości. Na marginesie tylko należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się nadesłany na wezwanie do usunięcia braków zażalenia odpis pełny z KRS skarżącej, z którego wynika, czego dotyczyła zmiana z dnia 29 listopada 2017 r. (v. k. 101-102 akt sądowych). Warto też zaznaczyć, że wpis osób wchodzących w skład zarządu do KRS ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że objęcie funkcji przez osobę powołaną do zarządu nie zależy od wpisu do rejestru. Członkiem zarządu jest zatem ten, kto został prawidłowo powołany do organu. Odwołanie oraz wybór członka zarządu spółki z o.o. następuje na mocy uchwały zgromadzenia wspólników, której skuteczność nie zależy od dokonania odpowiedniego wpisu w rejestrze (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II GZ 932/16 i z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1669/15, dostępne na: www.oczeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Nie było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem zaskarżone postanowienie nie jest orzeczeniem wskazanym w art. 209 p.p.s.a.