I OSK 1530/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-15

Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Elżbieta Kremer, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracownika, który przebywał czasowo za granicą w związku z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, podlegają wliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?
Ratio decidendi
Diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych podlegają wliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego, zgodnie z art. 3 pkt 1c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych jest autonomicznym aktem prawnym, a pojęcie dochodu na jej gruncie nie jest ograniczone wyłącznie do dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wartość tych diet jest limitowana przez równowartość diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników sfery budżetowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego Ł.A. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ ustalił dochód rodziny, wliczając do niego diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych męża skarżącej, które otrzymał w 2013 r. Zarówno organ odwoławczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznały te diety za dochód podlegający wliczeniu. Skarżąca kasacyjnie kwestionowała tę wykładnię, argumentując, że diety te nie powinny być wliczane do dochodu rodziny.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 395/15 w sprawie ze skargi Ł.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 395/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Ł.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Wspomniany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącej Ł.A. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci w okresie od dnia [...] listopada 2014r. do dnia [...] października 2015r. W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, a zatem przekroczył kryterium ustawowe wynoszące 574,00zł. Organ podniósł, że ustalając powyższe uwzględnił dochód osiągnięty przez męża skarżącej w 2013r. podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł i niepodlegający opodatkowaniu, tj. diety z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju w kwocie [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Ł.A. Decyzją z dnia [...] marca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania Ł.A., utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r. poz. 1456), dalej powoływanej również jako "u.ś.r.", zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 574,00zł. Organ podniósł, że na podstawie art. 3 pkt. 1c u.ś.r. do dochodu rodziny wlicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m. in.: należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2014r. poz. 1502), dalej powoływanej jako "K.p". Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 775 § 1 K.p., który został zamieszczony w Dziale III K.p. zatytułowanym "Wynagrodzenia za pracę i inne świadczenia", pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Organ podkreślił, że z art. 775 § 2 K.p. w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013r. poz. 167), dalej powoływanego jako "rozporządzenie w sprawie należności z tytułu podróży służbowej", w jednoznaczny sposób wynika, że należności w postaci diet są należnościami ze stosunku pracy z tytułu odbytej podróży służbowej. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 3 ust. 1c u.ś.r. w związku z § 13 ww. rozporządzenia – w przypadku otrzymania diet z tytułu podroży służbowej do dochodu rodziny nie wlicza się ich faktycznej wysokości, ale uwzględnia się je w wysokości ryczałtowej. W ocenie Kolegium nie budzi zatem wątpliwości, że wypłacana przez pracodawcę dieta z tytułu podróży służbowej jako należność związana ze stosunkiem pracy podlega wliczeniu do dochodu rodziny jako dochód nieopodatkowany, wówczas gdy postępowanie dowodowe wykaże, iż została wypłacona pracownikowi w związku z czasowym przebywaniem za granicą, w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie przepisów K.p. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w organie I instancji zostało złożone oświadczenie J.A., według którego za 2013r. osiągnął dochód z powyższego tytułu w wysokości [...] zł. Ponadto do dochodu należało zaliczyć dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych e kwocie [...] zł. W związku z tym organ stwierdził, że miesięczny dochód w rodzinie wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Wskazał, że art. 5 ust. 3 u.ś.r. nie może mieć zastosowania w niniejszym postępowaniu, gdyż przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie, tj. kwota [...] zł przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego tj. 574,00zł, o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że strona nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci wskazane we wniosku, a zatem organ I instancji prawidłowo odmówił jej przyznania prawa do tego zasiłku, jak i dodatków do niego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Ł.A. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 w zw. z art. 3 ust. 1c tiret 10 u.ś.r. poprzez dokonanie jego błędnej i rozszerzającej wykładni skutkującej przyjęciem, iż diety z tytułu podróży służbowej podlegają wliczeniu do dochodu rodziny ustalanego do celów przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci. Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 21 ust 1 pkt 16a ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012r. poz. 361 ze zm.), dalej powoływanej również jako "u.p.d.o.f.", w zw. z art. 77 K.p. oraz w zw. z rozporządzeniem w sprawie należności z tytułu podróży służbowej, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przysługujące pracownikowi z tytułu podróży służbowej należności na pokrycie kosztów z nią związanych służą zmniejszeniu pasywów pracownika, a więc nie mogą być uznane za świadczenia typu wynagrodzeniowego, a co za tym idzie za aktywa jego rodziny. Ponadto skarżąca zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na bezkrytycznym przyjęciu za własne ustaleń organu I instancji, według których nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci. Wnosząca skargę podniosła również zarzut naruszenia przepisów postępowania, mający wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a.", w związku z art. 10 oraz art. 11 K.p.a. poprzez to, że organ II instancji w żadnej mierze nie ustosunkował się do okoliczności i argumentów podnoszonych przez skarżącą w treści odwołania, przyjmując ustalenia organu I instancji za własne oraz nie wyjaśnił w sposób należyty wydanego rozstrzygnięcia. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Ł.A. W uzasadnieniu Sąd zaznaczył, że w okolicznościach sprawy sporna była kwestia, czy do dochodu rodziny należało wliczyć dochód męża skarżącej z tytułu diet wypłacanych mu w związku z wykonywaniem pracy zawodowej poza granicami Polski. Zdaniem Sądu I instancji w tym zakresie prawidłowe jest stanowisko organów, według których ww. należność podlega wliczeniu do dochodu rodziny zgodnie z art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. Sąd wyjaśnił, że składniki dochodu zostały określone w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Wśród nich – w art. 3 pkt 1c tiret 10 tejże ustawy – wymienione są m.in. należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie K.p. Zdaniem Sądu diety wypłacone mężowi skarżącej zaliczają się do tych należności, skoro bezspornie uzyskał je w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Do takich też sytuacji odnosi się art. 775 K.p. regulujący problem tego rodzaju należności oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie w sprawie należności z tytułu podróży służbowej. Wśród wskazanych należności rozporządzenie wymienia m.in. diety w czasie podróży zagranicznej, przeznaczone na pokrycie kosztów wyżywienia i innych drobnych wydatków. Sąd podkreślił jednocześnie, że w art. 3 pkt 1c u.ś.r. chodzi o czas przebywania poza granicami kraju liczony od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, gdyż wynika to z § 12 ww. rozporządzenia i wobec tego nie można w tym względzie odwoływać się do ustawy o ewidencji ludności. Następnie Sąd zwrócił uwagę, że na tle art. 775 § 1 K.p. występowały rozbieżności w orzecznictwie w zakresie tego, czy dotyczy on również kierowców transportu międzynarodowego. W szczególności w uchwale z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt II PZP 11/08 Sąd Najwyższy zajął w tym zakresie negatywne stanowisko. Odmienne zaś stanowisko prezentowało jednolicie orzecznictwo sądowoadministracyjne w sprawach podatkowych. Przychylając się do tego drugiego poglądu, Sąd I instancji wskazał, że miał na uwadze zwłaszcza okoliczność, iż w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92 poz. 879 ze zm.) dodano art. 21a wyraźnie regulujący tę kwestię, stanowiąc, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3 – 5 K.p. Sąd nie podzielił zatem poglądu zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 kwietnia 2011r. sygn. akt II SA/Go 147/11 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 października 2013r. sygn. akt II SA/Gl 86/13. Wskazał, że bezpodstawne jest odnoszenie pojęcia "przebywający czasowo za granicą" wyłącznie do pobytu czasowego za granicą w wymiarze większym niż podróż służbowa. W ocenie Sądu przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania obowiązków pracowniczych, odpowiada w pełni pojęciu zawartemu w art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. Przepis ten nie wskazuje bowiem, że przebywanie czasowe za granicą ma łączyć się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn – zdaniem Sądu I instancji – kierowcę transportu międzynarodowego, wykonującego podróż zagraniczną, należy uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą w rozumieniu przepisów u.ś.r. Sąd wskazał nadto, że wymienione w skardze przepisy u.p.d.o.f. z uwagi na ich treść – również nie dają podstaw do przyjęcia innego rozumienia "czasowego przebywania za granicą". W szczególności nie odwołują się do pojęcia "pobytu czasowego" z ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015r. poz. 388). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – w art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.f. w ogóle nie zostało użyte pojęcie "pobytu czasowego". Przepis ten wyraźnie stanowi o części przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1 czyli mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą. Skoro zatem w tym przepisie jest mowa o "każdym dniu pobytu za granicą", to nie ulega wątpliwości, że nie jest to pojęcie tożsame z "pobytem czasowym", który według art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oznacza przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. W przekonaniu Sądu w przypadku podróży służbowej kierowcy międzynarodowego trudno byłoby w ogóle mówić o "przebywaniu pod oznaczonym adresem", skoro istotą jego pracy jest przemieszczanie się. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że art. 25 ust. 4 ww. ustawy precyzuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o pobycie czasowym obywatela polskiego należy przez to rozumieć przebywanie poza miejscem pobytu stałego przez okres ponad 3 miesięcy. Zdaniem Sądu I instancji nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty skargi, sprowadzające się do tego, że zróżnicowane traktowanie diet z tytułu podróży służbowej krajowej i zagranicznej jest niezgodne z zasadą równości zawartą w art. 32 Konstytucji RP. W tym miejscu Sąd wskazał na różnice między obydwoma dietami co do ich celu i zakresu. Wyjaśnił, że według § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie należności z tytułu podróży służbowej, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie pełnych kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, dieta w czasie podróży krajowej ma pokrywać jedynie zwiększone koszty wyżywienia w czasie podróży i dieta krajowa wynosi 30zł za dobę podróży. Przekłada się to wyraźnie na wymiar finansowy obydwu rodzajów diet. Dieta krajowa ma niewielki udział w dochodzie pracownika. Natomiast diety zagraniczne mogą stanowić ważną pozycję tego dochodu – i tak też jest w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu między grupami osób pobierających – różniące się co do zakresu – oba rodzaje diet nie można się zatem dopatrzyć takich relewantnych cech, które wskazywałyby na konieczność jednakowego potraktowania na gruncie u.ś.r., w ramach której pojęcie dochodu ma wyznaczać rzeczywistą sytuację materialną osób ubiegających się o te świadczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Ł.A. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. przez błędną wykładnię tego przepisu poprzez przyjęcie, że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 u.ś.r., gdy za przeciwnym poglądem przemawia fakt niewliczania do tegoż dochodu diet z tytułu podróży krajowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że o ile oczywistym jest stwierdzenie, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracownika, nie będąc wynagrodzeniem za pracę, są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy, to nie można podzielić poglądu, iż stanowią one dochód w rozumieniu u.ś.r., będąc świadczeniami o jakich mowa w art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. Tym samym zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wyrażonym w sprawie sygn. akt II SA/Go 1012/09, iż u.ś.r. nie budując innej struktury zasad i kategoryzacji dochodów niż przewidują to przepisy u.p.d.o.f., odwołuje się do zasad regulowanych prawem podatkowym dla celów szczególnych związanych z realizowaniem pomocy społecznej. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, iż w myśl art. 3 ust. 1a u.p.d.o.f. za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Natomiast pojęcie tzw. "pobytu czasowego" użyte w treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.f. analizował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie sygn. akt III RN 31/00, wskazując, iż skorzystanie podatnika ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.f. zależne jest od stwierdzenia, że w danym roku podatkowym uzyskiwał on dochody ze stosunku pracy w okresie przebywania czasowo za granicą, przy czym pojęcie tzw. pobytu czasowego należy rozumieć zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto Sąd Najwyższy wywiódł, iż określone w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.f. przesłanki prawne jego zastosowania nawiązują wprost do wskazanego już w art. 3 ust. 1 tej ustawy kryterium zamieszkania. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną bezsporne uznać należy – zważywszy na charakter wykonywanego zatrudnienia – iż mąż skarżącej za granicą przebywał jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania poleceń służbowych pracodawcy – przewozu międzynarodowego. To "przebywanie" za granicą miało przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zamieszkiwaniem (bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego), zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn, w sytuacji gdy skarżącego nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą, uzyskane przez niego diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegały wliczeniu do dochodu jego rodziny. Zdaniem skarżącej kasacyjnie za tezą, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 u.ś.r. przemawia też fakt niewliczania do tegoż dochodu diet z tytułu podróży krajowych. Charakter i cel tych świadczeń uznać należy za tożsamy mimo, iż dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej przeznaczona jest na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki czyli pełnych kosztów wyżywienia, a dieta z tytułu krajowych podróży służbowych na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia w czasie podróży. Występująca w powołanych przepisach różnica w zakresie stopnia pokrywania przez pracodawcę wydatków na wyżywienie ponoszonych przez pracownika w czasie podróży służbowej nie może mieć decydującego znaczenia dla różnicowania tych świadczeń w kontekście pojęcia dochodu na gruncie u.ś.r. Z powyższych przyczyn skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę uznając, iż skarga kasacyjna nie jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Odnosząc się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. wypada na wstępie wskazać, iż nie budzi wątpliwości, że u.ś.r. jest autonomicznym aktem prawnym, który ma służyć wspieraniu rodzin o niskim statusie materialnym. Powyższe prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych winny być brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł, jeśli tylko nie zostały wyraźnie wyłączone przez przepisy u.ś.r., bowiem przy stosowaniu przepisów tejże ustawy należy zapobiegać wydatkowaniu środków budżetowych na rzecz osób, których sytuacja dochodowa nie wymaga wsparcia państwa w zapewnieniu niezbędnych środków utrzymania. Z taką sytuacją mamy natomiast do czynienia gdy rzeczywiste dochody rodziny przekraczają granicę przyjętego przez ustawodawcę minimum socjalnego, wynikającego z zakreślonego w przepisach u.ś.r. kryterium dochodowego. Z tego też powodu, przy ustalaniu znaczenia pojęć dochodu i należności ze stosunku pracy, o jakich mowa w art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r., niezasadne jest odwoływanie się wprost do analogicznych pojęć na gruncie u.p.d.o.f., w tym w szczególności w kontekście zwolnień przedmiotowych (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017r. sygn. akt I OSK 2410/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie jest zatem trafne stanowisko skarżącej kasacyjnie odbierające przepisom u.ś.r. autonomiczny charakter w zakresie określenia tego co stanowi dochód na gruncie tej ustawy. Jakkolwiek można się zgodzić z tym, iż przepisy u.ś.r. nie budują innej struktury i kategoryzacji dochodów mających podatkowy charakter, to jednak dochody podlegające opodatkowaniu na gruncie przepisów u.p.d.o.f. nie wyczerpują pojęcia dochodu na gruncie przepisów u.ś.r. Skoro ustawodawca wyraźnie włączył do pojęcia dochodu także przychody nieopodatkowane, to bez znaczenia dla wykładni przepisu art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. pozostaje to, że należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu na gruncie u.p.d.o.f. Tym samym jeżeli przepisy u.ś.r. nie dają podstaw do ograniczenia pojęcia dochodu w rozumieniu tejże ustawy wyłącznie do przysporzeń w rozumieniu przepisów podatkowych, to nie może być uznany za trafny wywód skarżącej kasacyjnie odnoszący się wyłącznie do podatkowych aspektów dochodów ze stosunku pracy w okresie przebywania poza granicą RP. Ponadto jeśli ustawodawca wyraźnie wskazał, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych należy wziąć pod uwagę także dochody niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, w tym "należności ze stosunku pracy" osób fizycznych zamieszkujących na terytorium RP, "przebywających czasowo poza granicami kraju" (art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r.) ale wyłącznie do określonej wysokości, którą wyznacza równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie przepisów K.p., to jednoznaczny jest wniosek zarówno co do tego, że przysporzenie z powyższego tytułu stanowi dochód na gruncie przepisów u.ś.r., jak i co do tego w jakiej wysokości owo przysporzenie stanowi dochód na gruncie tejże ustawy. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r. postawiony w aspekcie zaliczenia do dochodu na gruncie u.ś.r. diet w czasie podróży zagranicznej przy jednoczesnym niezaliczeniu do tego dochodu diet z tytułu podróży krajowych. Jak już o tym była mowa przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych należy uwzględnić należności ze stosunku pracy osób fizycznych zamieszkujących na terytorium RP, przebywających czasowo poza granicami kraju (art. 3 pkt 1c tiret 10 u.ś.r.). Tym samym to nie diety z tytułu podróży zagranicznych stanowią wskazane w owej regulacji źródło dochodu. Źródłem tym są określone w tym przepisie należności ze stosunku pracy, które nie muszą wyczerpywać się w pojęciu diety z tytułu podróży zagranicznej. Natomiast użyte w tym przepisie pojęcie diety z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonej dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie przepisów K.p., służy wyłącznie wyznaczaniu (limitowaniu) powyższych należności ze stosunku pracy przy ustalaniu dochodu na gruncie przepisów u.ś.r. Z powyższego punktu widzenia nie jest trafne odwoływanie się przez skarżącą kasacyjnie do charakteru i celu obu rodzajów diet z tytułu podróży, przy określaniu źródeł dochodów na gruncie przepisów u.ś.r. Mając natomiast na uwadze, iż zarzut zróżnicowanego traktowania diety w podróży krajowej i zagranicznej przy ustalaniu dochodów na podstawie przepisów u.ś.r. nie został postawiony w kontekście naruszenia zasady równości (art. 32 Konstytucji RP), to kwestie te nie mogą być przedmiotem analizy w niniejszej sprawie. Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło